•
UROCZYSTOŚĆ WRĘCZENIA JE KS. METROPOLICIE SAWIE KSIĘGI JUBILEUSZOWEJ
W piątek 30 maja rozpoczęła się dwudniowa konferencja Katedry Teologii Prawosławnej w Białymstoku, Poświęcona tematowi: „Prawosławne świadectwo we współczesnym świecie”.
Jego Eminencja, Metropolita Sawa, był bohaterem pierwszego dnia Konferencji. Władze Uniwersytetu w Białymstoku uczyniły zeń uniwersyteckie obchody 70-lecia urodzin Jego Eminencji, 10-lecia posługi Metropolity Warszawskiego i całej Polski oraz 10-lecia podjęcia decyzji o utworzeniu Katedry Teologii Prawosławnej na Uniwersytecie w Białymstoku.
W wystąpieniu Jego Magnificencji Rektora prof. dr hab. Jerzego Nikitorowicza nazwana ona została bezpośrednią kontynuatorką międzywojennego Studium Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego. Magnificencja podziękował Eminencji za wielką pracę włożoną w zorganizowanie Katedry, podkreślając, że stała się ona wzorcem dla nieco później powołanej Katedry Teologii Rzymskokatolickiej, i za jej 10-lecie aktywnej działalności. W podobnym tonie wypowiadali się: Arcybiskup Edward Ozorowski (Rzymskokatolicki Metropolita Białostocki), Jego Ekscelencja Biskup Białostocki Jakub, Jego Ekscelencja Arcybiskup Tichwiński Konstanty, Przełożona Monasteru w Grodnie igumenia Gabriela, Rektor Nauczycielskiego Kolegium Resocjalizacji i Rewalidacji w Białymstoku p. Grażyna Olszewska-Baka i w imieniu Rady Miejskiej Białegostoku pan Marek Masalski.
Jubileuszowa część konferencji zgromadziła ponad 200 gości. Reprezentowali oni najróżniejsze środowiska:
§ Cerkiewne: Ich Ekscelencje Biskupi Białostocko-Gdański Jakub, Supraski Grzegorz, Siemiatycki Jerzy oraz około 50 duchownych z wielu parafii naszej Cerkwi;
§ Światowego prawosławia: Jego Ekscelencja Arcybiskup Tichwiński pozdrowił Jego Eminencję w imieniu Patriarchy Moskiewskiego Aleksego i wręczył Metropolicie ikonę św. Jana Teologa;
§ Ekumeniczne: Ordynariusz Rzymskokatolickiej Metropolii Białostockiej Ks. Arcybiskup Edward Ozorowski wraz z miejscowym duchowieństwem i rektorem seminarium duchownego;
§ Prawosławni posłowie i senatorowie;
§ Władz samorządowych: przedstawiciele Rady Miejskiej, którzy zapewnili iż mimo przejścia Jego Eminencji do Warszawy stale czują się z Nim związani na potwierdzenie czego wręczyli Władyce obraz przedstawiający Pałac Branickich, najcenniejszy zabytek Ziemi Białostockiej;
§ Naukowe: Rektorzy Uniwersytetu w Białymstoku prof. dr hab. Jerzy Nikitorowicz, Uniwersytetu Medycznego prof. dr hab. Jan Górski, Nauczycielskiego Kolegium Rewalidacji i Resocjalizacji p. Grażyna Olszewska-Baka, Politechniki Białostockiej prof. dr hab. Joanicjusz Kazarko, i inni.
§ Służb mundurowych: policji, wojska, straży granicznej;
§ Środowisk medycznych i prawniczych;
§ Bractw, mediów, Kuratorium Oświaty.
Wielu spośród tych, którzy nie mogli przybyć osobiście przesłało swe listy gratulacyjne. Wśród nich znaleźli się między innymi pozdrowienia:
- Biskupów naszego Kościoła: Łódzkiego Szymona, Piotrkowskiego Paisjusza;
- Biskupów nieprawosławnych: Opolskiego Alfonsa Nossola, polskokatolickiego Wiktora Wysoczańskiego;
- rektorów Uniwersytetów: Jagiellońskiego, Warszawskiego, Opolskiego, Wrocławskiego, Olsztyńskiego, Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Akademii Muzycznej w Warszawie, Wyższej Szkoły Ekonomicznej, Akademii Teatralnej w Warszawie (Wydział Lalkarski w Białymstoku), i innych;
- posłów i senatorów, w tym: Włodzimierza Cimoszewicza, Jarosława Matwiejuka, Roberta Tyszkiewicza, Krzysztofa Liska, Tomasza Tomczykiewicza, itd.;
- przedstawicieli władz samorządowych i różnego rodzaju służb mundurowych;
Nie zabrakło też wiernych naszego Kościoła, którzy zapełnili niemal wszystkie przygotowane miejsca.
Wartym podkreślenia jest fakt, że uroczystość do połowy maja udało się zachować w tajemnicy przed samym Jubilatem. Podobnie też było z przygotowaną przez Uniwersytet Księgą Pamiątkową „Wiara i poznanie”, którą uroczyście wręczono Jego Eminencji. Znalazły się w niej artykuły wielu znanych osób (ich spis jest zamieszczony w niniejszym numerze „Elpisu”).
Nie zabrakło tez artykułów większości Biskupów PAKP, pracowników Uniwersytetu w Białymstoku, Katedry Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku i Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej.
Księgi pamiątkowe mają to do siebie, że nie można ich odpłatnie rozpowszechniać. Są darem jubilatowi. Niech żałują więc ci, których nie było na uroczystościach bo większość obecnych otrzymała ją od Jego Eminencji. Pozostałych odsyłamy do bibliotek.
KS. DOROTEUSZ SAWICKI
Konferencja Katedry Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku
W dniach 30-31 maja br. odbyła się dwudniowa konferencja Katedry Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku. Poświęcona była tematowi: „Prawosławne świadectwo we współczesnym świecie”. Wysłuchano 8 referatów:
1 Prawosławie w jednoczącej się Europie - Ks. Jerzy Tofiluk
2 Współczesna teologia w Rosyjskim Kościele Prawosławnym – Abp. Konstanty (Rosja)
3 Stan teologii prawosławnej dzisiaj – Archim. Hiob (Francja)
4 Prawosławie w obliczu globalizacji – Ks. Marian Bendza
5 Prawosławie i sekularyzacja – Ks. Henryk Paprocki
6 Kościół Prawosławny a Konstytucja Unii Europejskiej – dr Jarosław Matwiejuk
7 Prawosławie i jego świadectwo socjalne – Ks. Doroteusz Sawicki
8 Duchowość i kultura Prawosławna – Ks. Archimandryta Warsonofiusz (Monaster w Sakach)
Referenci w większości byli pracownikami Katedry. Jego Ekscelencja Arcybiskup Tychwiński Konstanty reprezentował Patriarchat Moskiewski i Sankt Petersburską Akademię Teologiczną, której jest rektorem. O. archimandryta Hiob przybył z Francji gdzie jest rektorem Instytutu im. Św. Sergiusza w Paryżu. Z obiema uczelniami Katedra utrzymuje współpracę naukową. Dzięki gościnnym wystąpieniom, zebrani – w liczbie ok. 100 osób – usłyszeli jak przedstawia się sytuacja teologii i szkolnictwa teologicznego na wschodzie i zachodzie Europy oraz mogli ją porównać z tym co zachodzi w naszej Cerkwi.
Arcybiskup Konstanty wiele uwagi poświęcił aktualnym problemom naukowo - społecznym: rozpadowi ścisłych związków pomiędzy prawem a moralnością, negatywnemu podejściu do nowych osiągnięć badawczych (przemilcza się te odkrycia, które popierają prawdy ewangeliczne, a nagłaśnia te, które można wykorzystać do ich podważenia), propagowaniu sekularyzacji jako stylu życia współczesnego człowieka. Za bardzo niebezpieczne uznał szerzenie się „antropologicznego kryzysu”. Zbyt liberalne ingerowanie w ludzkie geny, traktowanie poczętego dziecka jako embrion rodzi poważne niebezpieczeństwa. Nie mniej uwagi Arcybiskup poświęcił zagadnieniom naruszania kościelnej dyscypliny i cerkiewnych granic, prymatu i diaspory. Wzywał do zacieśniania i pogłębiania współpracy pomiędzy poszczególnymi Lokalnymi Kościołami Prawosławnymi na wszelkich możliwych płaszczyznach.
Archimandryta Hiob rozpoczął od podkreślenia, ze świat obecnie stał się globalną wioska. Przepływ informacji jest niemal natychmiastowy co zmusza Prawosławie do angażowania się w główne dylematy współczesnego człowieka. Według Archimandryty dotyczą one trzech płaszczyzn: antropologicznej (nauka o człowieku), eklezjalnej (nauka o Kościele) i eschatologicznej (nauka o czasach ostatecznych). Wiele zainteresowania zwróciła wypowiedź Ojca Hioba odnośnie sytuacji prawosławnej społeczności we Francji, która uważana jest za jedno z najbardziej zsekularyzowanych państw Europy oraz o roli jaką Prawosławie i paryski Instytut Św. Sergiusza mają tu do spełnienia.
Dyskusja po każdym z tych referatów kilkakrotnie przewyższała długość właściwych wystąpień i niejednokrotnie daleko odchodziła od ich treści.
Wystąpienia pozostałych prelegentów spotkały się z niemniejszym zainteresowaniem. Ukazywano w nich problemy naszej współczesności, analizowano ich następstwa i sposoby ich minimalizacji.
Ks. prof. Bendza zauważył, że choć wczesnemu chrześcijaństwu charakterystyczne było dążenie do likwidacji barier międzyludzkich w celu stworzenia jednej kościelnej społeczności to nie była to jednak globalizacja a uniwersalizm. Nie odbierano tu ludziom ich korzeni lecz uczono, że każdy niezależnie od pochodzenia, wykształcenia, stanu posiadania, koloru skóry ma równe prawo w dostępie do łaski Bożej. Chrześcijańska jedność i wszechświatowość opierała się na fundamentach duchowych a nie ekonomicznych. Nakierowana była na wieczne życie i czasy przyszłe, a nie jedynie doczesny byt tu i teraz. Mocno podkreślił, że globalizacja w znanym nam kształcie jest wyzwaniem dla Prawosławia. Powinna nas mobilizować do aktywniejszej działalności.
Ks. Henryk Paprocki zauważył na wstępie, że sekularyzacja występowała w każdej epoce. Dzisiaj jest widoczniejsza albowiem połączyliśmy ją z tzw. amerykanizacją życia, która zakłada: równość wszystkich wyznań i religii, anarchistyczną samowolę człowieka (przejawiającą się np. moralną rozwiązłością) i konsumpcyjny tryb życia. Rodzą one w człowieku poczucie wyalienowania i samotności w tłumie, co prowadzi do stanów depresyjnych. Parafia w tradycyjnej swej formie powoli zamiera. Przerodzić się musi w centrum misyjne nakierowane na odnajdywanie i wspieranie takich właśnie wyalienowanych. Jeżeli nie uczynią tego Prawosławni to zastąpią ich sektanci i wyznawcy innych religii. Narastająca laicyzacja jest z jednej strony bolączką naszych czasów ale i nadzieja albowiem po pewnym czasie rodzi potrzebę głębszych prawd i uczuć. Tu przed Prawosławiem otwiera się szerokie pole pracy neomisyjnej.
Bardzo konkretnym było wystąpienie dr Jarosława Matwiejuka. Przybliżył on zasady Konstytucji Europejskiej (w punktach najbardziej dotyczących swobód i obowiązków religijnych), ich specyficzne sformułowania dające możliwość różnorakiej interpretacji oraz sposób wprowadzania konstytucji w sposób zakamuflowany, jako Traktat Reformujący, poprzez zgodę nie społeczeństw (referenda) a parlamentów (głosowanie w sejmach obłożone dyscypliną partyjną). Jako największe niebezpieczeństwo zasygnalizował możliwość podporządkowani polskiego prawa państwowego prawu unijnemu. W skrajnych przypadkach może się to zakończyć naciskami na nasze prawodawstwo w kwestii legalizacji małżeństw homoseksualnych, dopuszczenia możliwości operowania ludzkimi genami, itp. w chwili gdy zostanie to dozwolone przez prawodawstwo unijne. Z zadowoleniem, dr Matwieju, odnotował aktywne angażowanie się europejskich Kościołów Prawosławnych, szczególnie greckiego, w omawianie kwestii moralno – kościelnych, pojawiający się w toku prac unijnego parlamentu. Prawosławie nie powinno i nie milczy. Otwarcie broni swych moralnych pozycji i domaga się choćby zaakcentowania w unijnej konstytucji znaczenia chrześcijaństwa i jego poglądów.
Referat Ks. Doroteusza Sawickiego ukazywał podobieństwo człowieka do Boga w miłości jako fundament prawosławnej działalności socjalnej. Tylko człowiek szczerze współczujący nie biednemu, a swemu cierpiącemu bratu, będzie wstanie wniknąć w jego potrzeby, dostrzec ich źródło i zwalczyć chorobę a nie jej zewnętrzne objawy. Działalność socjalna Prawosławia to długi, dwubiegunowy proces, w których obie jego strony wzajemnie na siebie oddziaływują. Zaspokajaniu doraźnych potrzeb „przyjmującego wsparcie”, towarzyszy przybliżanie ku zbawieniu tego kto „udziela wsparcia”. Obie strony są obdarowującym i obdarowywanym. Ta zasada miłości i braterstwa leży u podtaw prawosławnej działalności socjalnej toteż nasze ośrodki wsparcia nie muszą od razu być ukształtowane w sposób: zgodny z przepisami, zapewniający możliwość absorpcji zewnętrznych źródeł finansowania, lecz w sposób najbardziej dostępny dla zainteresowanych. Rozpoczynają się „socjalnym amatorstwem” by dopiero z czasem przybrać „zawodowe formy i kształt”. Miarą ich profesjonalizmu jest jednak nie zgodność z „urzędowymi wytycznymi”, a skala oddziaływania na ciało i duszę, która tak często jest pomijaną w świeckich ośrodkach.
Ks. Archimandryta Warsonofiusz rozpoczął swe wystąpienie od wyjaśnienia jak dzisiaj pojmowany jest termin duchowość i jak dalekim on bywa od prawosławnego pojmowania. Nie chodzi tu przecież o życie wzniosłymi ideami, w okultystycznym zaślepieniu czy pseudo mistycyzmie, a stałym uczestnictwie w łasce Św. Ducha. Duchowość nie upodabnia nas do stworzenia, a wyróżnia spośród niego. Prezentuje nas jako dom stałej Bożej obecności – świątynię. Nasz kult to droga ku Bogu. Skoro od tego słowa wywodzimy termin kultura to musi ona prowadzić nas do Stwórcy. Kultura jest więc służbom Najwyższej Istocie jaką jest Bóg. Człowiek dzisiaj odwraca bieguny kultury. Chce być obiektem kultu, a nie poprzez kulturę służyć temu kto jest godny ludzkiego kultu.
Ze wszystkich referatów tchnął jednak optymizm. Prawosławie, przy pełnym weń zaangażowaniu, jest zbawieniem dla naszego świata. Tylko ono daje możliwości uporania się z „patologiami” naszych czasów. Posiada duchowe narzędzia do ich zwalczania. Nie powinniśmy się więc bać tego co nam przynosi współczesny świat lecz obficie czerpać z bogactwa wiary naszej Cerkwi, aby wyrosnąć na herosów ducha XXI w. Eminencja Metropolita Sawa podsumował to słowami cerkiewnej pieśni „S nami Boh razumiejtie jazycy i pokarajtiesja jako s nami Boh”.
Jego Eminencja Metropolita Sawa był też bohaterem pierwszego dnia konferencji. Władze Uniwersytetu w Białymstoku uczyniły zeń uniwersyteckie obchody 70-lecia urodzin Jego Eminencji, 10-lecia posługi na tronie metropolitalnym oraz 10-lecia podjęcia decyzji o utworzeniu Katedry Teologii Prawosławnej na Uniwersytecie w Białymstoku. W wystąpieniu Jego Magnificencji rektora prof. dr hab. Jerzego Nikitorowicza nazwana ona została bezpośrednią kontynuatorką międzywojennego Studium Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego. Magnificencja podziękował Eminencji za wielką pracę włożoną w zorganizowanie Katedry, podkreślając, że stała się ona wzorcem dla nieco później powołanej Katedry Teologii Rzymskokatolickiej, oraz za blisko 10 lat jej aktywnej działalności. W podobnym tonie wypowiadali się: arcybiskup Edward Ozorowski (Rzymskokatolicki Metropolita Białostocki), Jego Ekscelencja Biskup Białostocki Jakub, Jego Ekscelencja Arcybiskup Tychwiński Konstanty, przełożona Monasteru Narodzenia Bogarodzicy w Grodnie ihumenia Gabriela, rektor Nauczycielskiego Kolegium Resocjalizacji i Rewalidacji w Białymstoku dr Grażyna Olszewska – Baka, a w imieniu Rady Miejskiej Białegostoku p. Marek Masalski.
Bardzo ciepłym było wystąpienie rektora Warszawskiego Seminarium Duchownego Ks. Mitrata Jerzego Tofiluka, które miało niezwykle osobisty charakter.
Jubileuszowa część konferencji zgromadziła ponad 200 gości. Reprezentowali oni najróżniejsze środowiska:
cerkiewne: Ich Ekscelencje Biskupi Białostocko – Gdański Jakub, Supraślski Grzegorz, Siemiatycki Jerzy oraz ok. 50 duchownych z wielu parafii naszej Cerkwi;
światowego Prawosławia: Jego Ekscelencja Arcybiskup Tychwiński Konstanty pozdrowił Jego Eminencję w imieniu Patriarchy Moskiewskiego Aleksego i wręczył metropolicie ikonę Św. Jana Teologa;
ekumeniczne: ordynariusz rzymskokatolickiej Metropolii Białostockiej Ks. Arcybiskup Edward Ozorowski wraz z miejscowym duchowieństwem i rektorem seminarium duchownego;
prawosławni posłowie i senatorowie;
władz samorządowych: przedstawiciele Rady Miejskiej, którzy zapewnili iż mimo przejścia Jego Eminencji do Warszawy stale czują się z Nim związani, na potwierdzenie czego wręczyli Władyce obraz Pałacu Branickiego, najcenniejszego zabytku Ziemi Białostockiej;
naukowe: Rektorzy Uniwersytetu w Białymstoku prof. dr hab. Jerzy Nikitorowicz, Uniwersytetu Medycznego prof. dr hab. Jan Górski, Nauczycielskiego Kolegium Rewalidacji i Resocjalizacji p. Grażyna Olszewska - Baka Baka, Politechniki Białostockiej prof. dr hab. Joanicjusz Kazarko, itd.,
służb mundurowych: policji, wojska, straży granicznej;
środowisk medycznych i prawniczych;
bractw, mediów, Kuratorium Oświaty, itp.
Wielu spośród tych, co nie mogli przybyć osobiście przesłało swe listy gratulacyjne. Wśród nich znalazły się między innymi pozdrowienia: Arcybiskupa Łódzkiego i Poznańskiego Szymona oraz Biskupa Piotrkowskiego Paisjusza, rzymskokatolickiego Biskupa Opolskiego Alfonsa Nossola, polskokatolickiego biskupa Wiktora Wysoczańskiego, rektorów Uniwersytetów: Jagiellońskiego, Warszawskiego, Opolskiego, Wrocławskiego, Olsztyńskiego, Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Akademii Muzycznej w Warszawie, Wyższej Szkoły Ekonomicznej, Akademii Teatralnej w Warszawie, senatora Włodzimierza Cimoszewicza, posłów: Jarosława Matwiejuka, Roberta Tyszkiewicza, Krzysztofa Liska, Tomasza Tomczykiewicza oraz wielu innych, w tym przedstawicieli władz samorządowych i różnego rodzaju służb mundurowych.
Na uroczystościach nie zabrakło wiernych naszego Kościoła, którzy zapełnili niemal wszystkie przygotowane miejsca.
Wartym podkreślenia jest fakt, że uroczystość do połowy maja udało się zachować w tajemnicy przed samym Jubilatem. Podobnie też było z przygotowaną przez Uniwersytet Księgą Pamiątkową „Wiara i poznanie”, którą uroczyście wręczono Jego Eminencji. Znalazły się w niej artykuły tak znanych osób jak:
- Metropolita Miński i Słucki Filaret, Patriarszy Egzarcha Białorusi
- o. Zdzisław Kijas
- prof. Jerzy Kopania
- prof. Aleksander Naumow
- prof. Jerzy Nikitorowicz
- prof. Władysław Hryniewicz
- prof. Halina Parafienowicz
- prof. Dymitr Popesku (Rumunia)
- prof. Antoni Mironowicz
- prof. Tadeusz Zieliński
Nie zabrakło też artykułów większości Biskupów PAKP, pracowników Uniwersytetu w Białymstoku, Katedry Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku i ChAT.
Księgi pamiątkowe mają to do siebie, że nie można ich odpłatnie rozpowszechniać. Są darem jubilatowi. Niech żałują więc ci, których nie było na uroczystościach bo większość obecnych otrzymała ją od Jego Eminencji. Pozostałych odsyłamy do bibliotek.
Uroczystości zakończyły się w sobotę ok. godz. 15,00.
ks. Doroteusz Sawicki
Werdykt Jury Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej
31 maja br. Jury Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej 2008 postanowiło przyznać następujące nagrody:
W kategorii chórów parafialnych wiejskich:
I MIEJSCE
Chór Parafii Prawosławnej św. Mikołaja w Białowieży
II MIEJSCE
Chór „MARIAWITA” Starokatolickiego Kościoła Mariawitów z
Dobrej k/Łodzi
III MIEJSCE
Chór Parafii Prawosławnej Matki Bożej „Miłującej” z
Czeremchy
W kategorii chórów parafialnych miejskich
I MIEJSCE
Chór „Preobrażenije” Soboru św. Aleksandra Newskiego-
Melitopol (Ukraina)
II MIEJSCE ex aequo
Chór Dziecięcy Parafii Prawosławnej pw. Zaśnięcia NMP w
Bielsku Podlaskim
Chór „SVETI MARCO”- Parafii Prawosławnej Zmartwychwstania
Pańskiego z Podgoricy (Czarnogóra)
III MIEJSCE ex aequo
Chór „WOSKLIKNOWIENIJE” Parafii Prawosławnej Narodzenia św.
Jana Chrzciciela z Hajnówki
Chór Parafii Prawosławnej św. Jerzego z Białegostoku
W kategorii chórów akademickich:
I MIEJSCE
Chór Wydziału Dyrygentury Uniwersytetu Pedagogicznego im. M.
Dragomanowa z Kijowa (Ukraina)
II MIEJSCE ex aequo
Chór Żeński Wydziału Muzycznego Moskiewskiego Uniwersytetu
Pedagogicznego z Moskwy (Rosja)
Akademicki Chór „BEL CANTO” Wyższej Szkoły Informatyki i
Ekonomii TWP z Olsztyna
III MIEJSCE
Chór „POLIFONIA” Pracowników i Studentów Politechniki
Białostockiej
W kategorii chórów zawodowych
I miejsca nie przyznano
II MIEJSCE
Moskiewski Ormiański Chór Kameralny z Moskwy (Rosja)
oraz 2 WYRÓŻNIENIA
Kameralny Chór Męski Parafii Prawosławnej
Wszystkich Świętych z Mińska (Białoruś)
Chór Kameralny „CHRESZCZATIK” z Kijowa
W kategorii chórów innych
I MIEJSCE
Chór Komendy Wojewódzkiej Policji z Białymstoku
II MIEJSCE
Chór Prawosławnej Akademii Duchownej i Seminarium Duchownego
z Sankt - Petersburga (Rosja)
III MIEJSCE ex aequo
Chór „IWIERSKAJA SWIECZA” Dekanatu Kłajpedzkiego z Telszai
(Litwa)
Ukraiński Chór Męski „ŻURAWLI”z Warszawy
ponadto przyznano 3 WYRÓŻNIENIA:
Chór „RODOLUBETS” Liceum im. Ch.Boteva - Wala Perżej
(Republika Mołdawii)
Chór „THEOLOGUS” Wydziału Teologii Prawosławnej Uniwersytetu
im. A.J.Kuza z Jassy (Rumunia)
Zespół Wokalny „IMPREVISTI”z Warszawy
Nagroda Rektora Wyższej Szkoły Menadżerskiej w Białymstoku dla Amatorskiego Chóru „WARTENBERGER KANTOREI” z Berlina ( Niemcy)
Jubileuszowe uroczystości Jego Eminencji Metropolity Warszawskiego i całej Polski Sawy na Św. Górze Grabarce
„Poznacie ich po owocach... każde dobre
drzewo wydaje dobre owoce, a złe drzewo wydaje złe owoce”
(Mt. 7,16-18). Powyższe słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa
miały pomóc Jego uczniom odróżnić prawdziwych proroków od
fałszywych. Dla nas stały się miarą ludzkiej godności. Z
szacunkiem odnosimy się do tych, którzy sieją wokół siebie
dobro i miłość, po których zostaje obfity plon codziennego
trudu. Wobec tych, po których zostają ciernie i duchowa
pustynia zachowujemy daleko posuniętą ostrożność. Schodzimy
z ich drogi by nawet przypadkiem nie wyrządzili nam krzywdy.
Złe drzewo rośnie w samotności. Dobre nawet jeśli zmęczone
zgiełkiem i trudem będzie szukało samotności nie znajdzie
jej bo zawsze wokół będą ci, którzy wdzięczni za okazaną
pomoc i miłość będą pragnęli uścisnąć dłoń, podziękować,
przyjąć błogosławieństwo. Dobre drzewo rozsiewa się w sad.
Tym większy im większą była jego działalność.
W poniedziałek 12 maja Św. Góra Grabarka rozkwitła niczym najwspanialszy sad. Pokryła się różnobarwnym kwieciem. Pomiędzy czernią sutann duchowieństwa niczym zielone liście błyszczały wojskowe mundury. Przeplatały się ze stalowym błękitem mundurów policyjnych i służby więziennej, granatem straży pożarnej. Całe zbocza św. góry mieniły się tęczą barw ubrań niespełna 1,5 tysiąca zgromadzonych wiernych. Pod polowym ołtarzem dziękczynną modlitwę Bogu wzniosło 13 biskupów, 20 kapłanów i 6 diakonów. Setka pozostałych duchownych, wobec małej powierzchni ołtarza, jedynie modlitewnie uczestniczyła w Św. Liturgii. Oprawę muzyczną uczyniły chóry Warszawskich Szkół Teologicznych (Seminarium i Akademii) oraz Chór Matuszek.
Jaki był powód tego zgromadzenia? Do święta Przemienienia Pańskiego zostało przecież jeszcze kilka miesięcy. Świętowano nie Przemienienie a jubileusz Tego, który posłużył narzędziem przemiany dla całego naszego Kościoła.
12 maja na Św. Górze Grabarce miały miejsce centralne uroczystości Jubileuszu 70 – lecia urodzin i 10 – lecia posługi zwierzchnika Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, Jego Eminencji Metropolity Warszawskiego i całej Polski Sawy.
Wydarzenie, choć tak osobiste, przerodziło
się w święto ogólnokościelne. Na Św. Górze zgromadził się
cały nasz episkopat. Przybyli duchowni i wierni z parafii od
Wrocławia po Olsztyn, od Szczecina po Przemyśl. Byli wśród
nich starsi kapłani, jak Ks. Dziekan Mikołaj Kiełbaszewski,
którzy z Jego Eminencją spotkali się jeszcze w 50 tych
latach w Seminarium Duchownym. Byli też młodsi, jak ks.
Arkadiusz Aleksiejuk, którzy niedawno z rąk Jego Eminencji
przyjmowali święcenia kapłańskie. Wszyscy przybyli na
Grabarkę by wyrazić Metropolicie podziękowania za to jak
wiele znaczy w ich życiu, jak szanują Jego trud. Wielu z
nich przybyło ze swymi parafianami. Zorganizowane grupy
pielgrzymkowe przyjechały z Białegostoku. Większość jednak,
z około 1,5 tysiąca przyjechała indywidualnie, całymi
rodzinami. W
radosnym
skupieniu modlili się w intencji swych najbliższych, ich
zdrowia i pomyślności. Stawiali świece za spokój dusz swych
zmarłych. Dziękowali też Bogu za dziesiątki nowych świątyń,
za Domy Opieki, za Ośrodki Kultury Prawosławnej, za
odnowione stare i powołane do życia nowe Monastery, za
organizacje charytatywne i sportowe, za kapelaństwo
szpitalne, wojskowe, więzienne, itp. inicjatywy które w
ostatnich latach pojawiły się dzięki wysiłkom ich duchowego
Ojca, Ks. Metropolity. Każdy z modlących się miał przed
oczyma inny obrazek. Jedni widzieli w Eminencji
budowniczego. Inni hierarchę, który nie stroni od młodzieży
lecz angażuje się w jej życie i działalność. Jeszcze inni
doceniali Metropolitę za obronę praw Prawosławia przed
czynnikami państwowymi i za Jego prezentację na szerokim
polu międzynarodowym.
Czy to po bokach ołtarza, czy też wśród
zebranego tłumy byli też ci, którzy na co dzień
współpracują z Jego Eminencją. Bardzo szeroko
reprezentowany był korpus dyplomatyczny. Swych
przedstawicieli przysłały ambasady: Białorusi, Bułgarii,
Cypru, Gruzji, Macedonii, Rosji, Rumunii, Ukrainy
(ambasadorów), Austrii, Grecji, Serbii (przedstawicieli).
Nie zabrakło też najwyższych władz państwowych. Prezydenta
RP Lecha Kaczyńskiego reprezentował: Sekretarz Stanu Michał
Kamiński. Delegatem Premiera RP Donalda Tuska był: Minister
Spraw Wewnętrznych i Administracji Grzegorz Schetyna. Rząd
RP reprezentowali ponadto: Sekretarz Stanu Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) Tomasz Siemoniak,
Podsekretarz Stanu Ministerstwa Spraw Zagranicznych Andrzej
Kremer, Dyrektor Departamentu Wyznań Religijnych oraz
Mniejszości Narodowych i Etnicznych MSWiA Zbigniew
Filipkowski. Jubileuszowe uroczystości zaszczycili swą
obecnością liczni posłowie sejmu i senatu RP. Służby
mundurowe reprezentowane były przez wysokich
przedstawicieli. W imieniu Wojska Polskiego obecni na
Grabarce byli między innymi: Wiceadmirał Andrzej Karweta
(Dowódca Marynarki Wojennej RP), Admirał Ryszard Łukasik,
Generał Henryk Szumski, Generał Dywizji Tadeusz Małachowicz,
Generał Franciszek Puchała, Generał Roman Harmoza, Policję
reprezentowali: Inspektor Roman Popow (Komendant Wojewódzki
Policji w Białymstoku), Mł. Inspektor Mirosław Sidor
(Naczelnik Oddziału Prewencji Policji w Białymstoku),
Inspektor Piotr Rudnicki (Komendant z Hajnówki), Mł.
Inspektor Andrzej Ryński (Komendant z Siemiatycz),
Podinspektor Aniela Monach Zastępca Komendanta z Hajnówki)
oraz kilkunastu wyższych oficerów i funkcjonariuszy. Służba
Więzienna reprezentowana była przez: Generała Jacka
Pomiankiewicza (Dyrektora Generalnego Centralnego Zarządu
Służby Więziennej), Pułkownika Kajetana Dubiela (Dyrektora
Biura Penitencjarnego CZSW), Pułkownika Krzysztofa Kellera
(Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Białymstoku).
Przedstawicielami Służby Ochrony Pożarniczej byli: Młodszy
brygadier Jan Grodkowski (Podlaski Komendant Wojewódzki
Państwowej Straży Pożarnej) i Brygadier Jarosław Trochimczyk
(Komendant Powiatowy z Hajnówki). By wymienić reprezentantów
środowisk naukowych, medycznych, kulturalnych trzeba by
poświecić kilka kolejnych kartek. Nie zabrakło tu
przedstawicieli środowisk uniwersyteckich i naukowych. Na
uroczystościach obecni byli rektorzy: Chrześcijańskiej
Akademii Teologicznej w Warszawie ks. bp. Wiktor
Wysoczański, Uniwersytetu w Białymstoku prof. Jerzy
Nikitorowicz, Politechniki Białostockiej prof. Joanicjusz
Kazarko, Akademii Medycznej w Białymstoku prof. Jan Górski.
Równie szeroko reprezentowane były władze samorządowe:
Białegostoku, Bielska Podlaskiego, Hajnówki, Siemiatycz,
Warszawy i dziesiątków innych miejscowości. Wśród zebranych
odnaleźć można było: Wojewodów Mazowieckiego i Podlaskiego,
Marszałków, Kuratorów Oświaty, Dyrektorów Szpitali,
Ordynatorów, funkcjonariuszy Straży Granicznej,
Przewodniczących Organizacji i Stowarzyszeń, Dyrektorów i
Właścicieli Firm z wielu miast Mazowsza i Podlasia.
Wszyscy ci ludzie, osobiści lub też poprzez jednostki swej pracy stykali się z Jego Eminencją, współpracowali z Nim.
Jubileusz uświadamiał wszystkim, że posługa Ks. Metropolity wyszła daleko poza granice naszego Kościoła. Choć o uroczystościach oficjalnie nie powiadamiano bratnich Kościołów Prawosławnych wiele spośród nich przysłało na Grabarkę swych Przedstawicieli. Jego Świątobliwość Patriarchę Konstantynopola Bartolomeusza reprezentował Arcybiskup Francji Gabriel. Patriarchat Moskiewski reprezentowali biskupi z Ukrainy: Arcybiskup Winnicy Symeon i Arcybiskup Włodzimierza Wołyńskiego Nikodem. Reprezentantem sąsiedniego Autokefalicznego Kościoła Czech i Słowacji był Biskup Michałowic Jerzy. Kościół Ameryki i Kanady reprezentował Archimandryta Zacheusz.
Równie bogato reprezentowane było ekumeniczne
środowisko naszego
kraju. Kościół Rzymskokatolicki delegował
na uroczystości: Biskupa Stanisława Budzika Sekretarza
Generalnego Konferencji Episkopatu Polski, Biskupa Tadeusza
Pikusa Przewodniczącego Zespołu KEP ds. Kontaktów z Polską
Radą Ekumeniczną i kilku księży. Polską Radę Ekumeniczną
obok Prezesa Biskupa Wrocławsko – Szczecińskiego Jeremiasza
reprezentowali: Biskup Ludwik Jabłoński, Biskup Wiktor
Wysoczański, Dyrektor Biura PRE ks. Ireneusz Lukas. Na
uroczystościach obecna też była Dyrektor Polskiego
Towarzystwa Biblijnego Małgorzata Platajs.
Nawet niebo zesłało piękną pogodę i ptaki, które niczym trzeci chór uświetniły nabożeństwo. Rozpoczęło się ono o 9,30 procesyjnym wyjściem duchowieństwa. W białych, wielkanocnych szatach. Przy dźwiękach dzwonów. W asyście chorągwi udano się do Domu Zakonnego na spotkanie Hierarchów. Ze względu na rzesze wiernych Św. Liturgię celebrowano na zboczu Św. Góry, przy polowym ołtarzu. Zebranych przywitał Jego Ekscelencja Biskup Siemiatycki Jerzy. W krótkim słowie podkreślił On znaczenie przeżywanego Jubileuszu. Św. Liturgii przewodniczył Dostojny Jubilat Jego Eminencja Metropolita Sawa. Po około 2 godzinach ok. 50 wiernych przystąpiło do Św. Eucharystii. Nieco wcześniej list gratulacyjny od Premiera RP Donalda Tuska odczytał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Grzegorz Schetyna, który ze względu na dalsze obowiązki musiał powrócić do Stolicy.
Na zakończenie nabożeństwa odprawiono krótki Dziękczynny Molebien, któremu przewodniczył Jego Ekscelencja Arcybiskup Łódzko - Poznański Szymon. Wyrażano w nim wdzięczność Bogu, że w Swej bezgranicznej miłości darował Kościołowi godnego Metropolitę, Którego rękoma tak wiele przemienił w naszym Kościele, pchnął Go na nowe tory, dał Mu nie tylko przetrwać ale i rozkwitnąć. Proszono też Stwórcę by Jego Eminencji i nam wszystkim darował dalsze siły i talenty byśmy ten kwitnący cerkiewny sad doprowadzili do szczęśliwych zbiorów. Byśmy nie zaprzepaścili tego co do tej pory osiągnęliśmy. Eminencji zaś życzono by Bóg darował Mu dożo zdrowia i radości, spokoju ducha i wszelkiej pomyślności, by mimo upływających lat sił starczało na kolejne wyzwania i wysiłki.
Po modlitwie w imieniu Soboru Biskupów PAKP głos zabrał Jego Ekscelencja Arcybiskup Łódzko - Poznański Szymon. „Wyrażam naszą radość, że to Ty Eminencjo jesteś naszym przewodnikiem. W naszym życiu wszystko przemija. Troski i radości. Dzisiaj jednak radujemy się bo przeżywamy okres Paschy Chrystusowej. Radujemy się bo Chrystus jest z Nami, bo Ty Eminencjo jesteś z nami... Życzyć Wam 100 lat to stanowczo za mało. Członkowie Soboru Biskupów Kościoła prawosławnego w Polsce życzą Wam wielu, wielu lat...”. W wystąpieniu Arcybiskupa Szymona nie zabrakło też życzeń dobrego zdrowia, pomyślności, wielu dalszych sukcesów jak też osobistych refleksji. Ekscelencja przypomniał wspólne karty dziejów obu hierarchów, zbieżność ich losów i posługi.
W imieniu Patriarchy Ekumenicznego
Bartolomeusza i własnym pozdrowił Eminencję Arcybiskup
Francji Gabriel. „Pozdrawiam Eminencję z tak podniosłym
jubileuszem X – lecia posługi Zwierzchnika Kościoła
prawosławnego w Polsce. Jakże symbolicznym jest fakt, że
stanęliście u steru Kościoła gdy Polska odzyskała wolność.
Całe swe życie oddaliście by odrodzić Kościół.
Restytuowaliście stare i budujecie nowe monastery.
Wspieracie stan zakonny, który jest bardzo ważną częścią
Kościoła... Kościół w Polsce rozwija się. Świadczy o tym
między innymi wzrost liczby episkopatu. Dostrzegamy liczne
nowe świątynie, które radują nasze serca gdy przyjeżdżamy do
Was z zachodu... Niezwykle ważnym jest Wasze świadectwo
wielonarodowości Prawosławia. Przekraczacie narodowościowe
bariery. Podkreślacie, że Prawosławie jest dla każdego. Swym
słowem i przykładem wzmacniacie również nas na zachodzie.
Pochodzimy przecież z Waszej słowiańskiej tradycji...”.
Na zakończenie Arcybiskup Gabriel życzył Eminencji dużo
zdrowia i obfitych łask Bożych.
Przedstawiciel Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Sekretarz Stanu Michał Kamiński przywitał zebranych tradycyjnym „Chrystus Woskresie”, a następnie odczytał prezydenckie pozdrowienia. Wręczył też Eminencji ikonę Kazańskiej Bogarodzicy w ozdobnej koszulce.
W imieniu „bardzo różnorodnego środowiska, jakim jest Polska Rada Ekumeniczna” pozdrowił Eminencję jej Prezes Arcybiskup Wrocławsko – Szczeciński Jeremiasz. Ekscelencja mocno podkreślił ekumeniczne zaangażowanie Ks. Metropolity i Jego otwartość na zagadnienia budowania poprawnych stosunków pomiędzy różnymi chrześcijańskimi wyznaniami. Abp. Jeremiasz zaznaczył: „... Widzimy w Eminencji człowieka, który realizuje najlepsze wzorce prawosławnego ekumenizmu. Będąc otwartym na głosy innych zachowujecie wierność naszej tradycji i teologii... Nie ogranicza się Eminencja do własnego podwórka. Zgodnie ze słowami Chrystusa dbając o swe małe stado nie zapominacie i o tym dużym, ogólnoludzkim. Wręcz usuwacie ogrodzenie otaczające swoje stado by zebrać wszystkich w jedno wielkie...”. Korzenie tej otwartości Eminencji Arcybiskup Jeremiasz upatrywał w chełmskich korzeniach Ks. Metropolity. Mieszkańcy chełmszczyzny doświadczyli w przeszłości wielu prześladowań. Umieją więc doceniać pokój i wiedzą jak boli nietolerancja. Sami walcząc o prawo do wolności przekonań i wyznania umieją szanować takie samo prawo innych. „Stąd w Was ta miłość, którą zarażacie wszystkich wokół”. Na pamiątkę Jubileuszu Arcybiskup Jeremiasz wręczył Eminencji piękne wydanie Pisma Świętego zaopatrzone w dedykację Polskiej Rady Ekumenicznej.
„Grabarka jest dla Prawosławnych tym czym Częstochowa dla Rzymskich katolików. I tu i tam modlimy się do Przenajświętszej. Dzisiaj dziękujemy Jej za 70 lat życia i 10 lat metropolitalnego pasterzowania Waszej Eminencji...”. Tymi słowami rozpoczął swe wystąpienie Biskup Stanisław Budzik Sekretarz Generalny Konferencji Episkopatu Polski. „Niech Maryja uczy Was tej miłości, którą Ona sama nam ukazywała. Niechaj Bóg obdarzy zdrowiem na długie lata pasterzowania Kościołowi”.
Dostojny Jubilat serdecznie podziękował wszystkim przemawiającym. Wymieniane przez przedmówców sukcesy przypisywał jednak nie własnym wysiłkom a błogosławieństwu i wsparciu Bożemu. Dziękował też wszystkim, którzy w ciągu całego życia Eminencji służyli Mu wzorem, radą i wsparciem. Dziękował też tym, którzy uczestniczyli i pomagali w przygotowaniu jubileuszowych uroczystości. Na zakończenie pozdrowił Biskupów Jakuba (Białostocko – Gdańskiego) i Grzegorza (Supraślskiego), którzy w najbliższych dniach będą obchodzili jubileusze X - lecia biskupiej chirotonii. Na pamiątkę wręczył Im ozdobne panagije.
W czasie gdy goście powoli opuszczali ołtarz i plac przed świątynią Przemienienia Pańskiego Jego Eminencja podawał zgromadzonym wiernym krzyż do ucałowania. Wśród śpiewów ptaków przyjmował życzenia. Rozmawiał w tymi, którzy porzucili codzienne obowiązki by uczestniczyć w tej dziękczynnej modlitwie. Żartował. W ludzkich sercach i w otaczającej przyrodzie królowała wiosna.
Nie był to jeszcze koniec uroczystości. Dalsza ich część związana była z okolicznościowym poczęstunkiem – obiadem. Urządzony on był w nowym budynku Centrum Pielgrzymkowego. Przy szwedzkim stole zebrało się ok. 500 osób. Po odmówieniu modlitwy wszyscy, za wyjątkiem Ks. Metropolity, który przyjmował kolejne gratulacje i życzenia, mogli skosztować lokalnych potraw. Do Eminencji ustawiła się tymczasem kolejka. W pierwszej kolejności głos zabrali Ks. Biskupi. Następnie Korpus Dyplomatyczny, przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych, środowisk naukowych, itp. Ambasador Ukrainy, w imieniu Prezydenta Juszczenki, odznaczył Ks. Metropolitę orderem Św. Jarosława Mądrego. Policja, Straż Pożarna i Służba Więzienna przyznały Eminencji wysokie wyróżnienia służbowe (odznaczenia). Inni goście także wręczali okolicznościowe upominki. Biskup Jerzy z Czech kryształowe naczynie na wino. Archimandryta Zacheusz (Kościół USA) wręczył biskupi posoch. Ambasada Białorusi wręczyła dywan oznajmiając, że podobne ufunduje dla całego soboru Zwiastowania Przenajświętszej Bogarodzicy w Supraślu. Itp. Eminencja rewanżował się jubileuszowym albumem „W służbie Bogu i Ludziom”, w którym na niespełna 600 stronach prezentowano zewnętrzną działalność naszego Kościoła w okresie ostatnich 10 lat. Biskupi otrzymali ponadto jubileuszowe panagije.
Ciekawym elementem spotkania był program wizualno-chóralny prezentujący życie i działalność Jego Eminencji. Obok obrazów multimedialnych uczestniczyły w nim chóry: Seminarium Duchownego, Młodzieżowy z Parafii w Łosince (w ludowych strojach) i trio Chóru Duchowieństwa Diecezji Warszawsko – Bielskiej.
Z biegiem czasu cisza powoli powracała na Grabarkę. Ostatni goście opuszczali ją ok. godz. 17,00. Wszystkich żegnał cichy śpiew ptaków i wiekowych sosen. One też życzyły Jego Eminencji Metropolicie Sawie mnogaja, mnogaja leta.
Ks. Doroteusz Sawicki
Foto:. ks. Mirosław Lewczak
Uroczystości św. Apostoła Marka w Białej Podlaskiej i X lecie sakry biskupiej Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Mirona Biskupa Hajnowskiego w parafii wojskowej w Białej Podlaskiej.
Biskup Miron - ARCYBISKUPEM
W dniu 10 maja br. odbyły się uroczystości ku czci św. Apostoła i Ewangelisty Marka w wojskowej parafii w Białej Podlaskiej. Połączono je z obchodami Jubileuszu X lecia święceń biskupich Ordynariusza Polowego WP Jego Ekscelencji Biskupa Hajnowskiego Mirona. Uroczystościom przewodniczył Zwierzchnik PAKP Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski. Przybyli na nią również: Arcybiskup Komany Gabriel z Francji – Egzarcha i Delegat Patriarchatu Ekumenicznego, Arcybiskup Lubelski i Chełmski Abel, Biskup Białostocki i Gdański Jakub, Biskup Supraski Grzegorz – Przeor Monasteru Zwiastowania NMP w Supraślu, Biskup Siemiatycki Jerzy oraz licznie zgromadzone duchowieństwo. Obecni byli także: przedstawiciel Kancelarii Prezydenta, Ministra Obrony Narodowej, Dowódca Sił Powietrznych, generałowie, oficerowie oraz inni zaproszeni goście. Okolicznościową homilię wygłosił ks. płk. Eugeniusz Bójko.
Na zakończenie nabożeństwa Jego Eminencja Metropolita Sawa zwrócił się do wszystkich zebranych ze świątecznym słowem. Podkreślił rangę służby Ordynariatu, nawiązał do własnych refleksji z czasów, kiedy piastował urząd Ordynariusza Polowego oraz zaakcentował jej trudny i odpowiedzialny wymiar. Metropolita podziękował obecnemu Ordynariuszowi Polowemu Biskupowi Mironowi za dziesięcioletnią pracę w wojsku dla dobra Cerkwi i młodego pokolenia. W znak uznania i wdzięczności, Jego Eminencja podniósł Najprzewielebniejszego Biskupa Mirona do godności Arcybiskupa.
Szczegółowy opis uroczystości i fotoreportaż ukaże się na oficjalnej stronie Ordynariatu.
Dyrektor Kancelarii Metropolitalnej J.E. Biskup Siemiatycki Jerzy
Foto: ks. Andrzej Lewczak
Jego Eminencja Metropolita Sawa u Marszałka Sejmu RP Bronisława Komorowskiego
W dniu 08 maja br. Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski złożył wizytę Marszałkowi Sejmu RP Bronisławowi Komorowskiemu w siedzibie Sejmu. Jego Eminencji towarzyszył Dyrektor Kancelarii J.E. Biskup Siemiatycki Jerzy.
Wizyta odbyła się na zaproszenie Marszałka Sejmu RP Bronisława Komorowskiego, Który pozdrowił Metropolitę Sawę ze zbliżającym się podwójnym Jubileuszu 10 lecia wyboru na tron Metropolitów Warszawskich i całej Polski oraz siedemdziesiątych urodzin. Spotkanie miało charakter kurtuazyjny. W trakcie rozmowy Pan Marszałek zapewnił o swoim najwyższym szacunku, jakim osobiście od lat darzy Jego Eminencję oraz cały Kościół Prawosławny w Polsce. Ze swojej strony Metropolita podzielił się z Panem Marszałkiem swoimi refleksjami dotyczącymi Jubileuszu, opowiedział o obecnej sytuacji PAKP, dziękując jednocześnie za zaproszenie oraz złożone życzenia i gratulacje. Podczas spotkania obecny był również Pan Jaromir Sokołowski – Dyrektor Generalny Gabinetu Marszałka RP.
•