Metropolita CYRYL Nowym Patriarchą Rosji i Wszechrusi
Wieczorem
27 stycznia 2009 r. w Soborze Chrystusa Zbawiciela na
Lokalnym Soborze w Moskwie dokonano wyboru nowego
Patriarchy Rosji i Wszechrusi. Zwierzchnikiem
Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej został wybrany
dotychczasowy Metropolita Smoleński i Kaliningradzki -
Cyryl.
Nowo wybrany
Patriarcha urodził się 20 listopada 1946 roku
w Leningradzie (obecnie Petersburg) w rodzinie duchownego.
Po ukończeniu szkoły średniej w 1965 roku wstąpił do
Leningradzkiego Seminarium Duchownego, a następnie
Leningradzkiej Akademii Duchownej, którą z wyróżnieniem
ukończył w 1970 roku. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1969
roku.
W latach 1971-74 był przedstawicielem Patriarchatu
Moskiewskiego przy Światowej Radzie Kościołów w Genewie. Od
1974 do 1984 roku - Rektorem Leningradzkiej Duchownej
Akademii i Seminarium.
W 1976 roku przyjął świecenia biskupie, a w 1977 został
podniesiony do godności arcybiskupa.
W latach 1984-86 był arcybiskupem smoleńskim i wiaźmińskim,
a od 1988 roku - arcybiskupem smoleńskim i kaliningradzkim.
Od 1989 roku był przewodniczącym Wydziału Stosunków
Zewnętrznych Patriarchatu Moskiewskiego i stałym członkiem
Świętego Synodu, kolegialnego organu przy patriarsze, na co
dzień kierującego Cerkwią.
W 1991 roku podniesiony do godności metropolity. Po
śmierci patriarchy Aleksego II został tymczasowym
zwierzchnikiem Cerkwi - strażnikiem tronu Patriarszego.
Nowy Patriarcha w słowie skierowanym do zebranych
zwrócił uwagę na trud posługi Patriarszej. Podkreślił, że
jest to wielka i odpowiedzialna służba w której centralne
miejsce zajmuje Krzyż Pański. Krzyż takich rozmiarów, które
poznać i odczuć może tylko ten kto będzie Jego niósł.
Na uroczystości intronizacji nowego
Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, która odbędzie się 1 lutego
2009 r. uda się Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony SAWA,
Metropolita Warszawski i całej Polski w asyście Jego
Ekscelencji Arcybiskupa Białostockiego i Gdańskiego Jakuba,
ks. Mitrata Mikołaja Lenczewskiego i hierodiakona Pawła (Tokajuka).
Z Kancelarii Metropolity
Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony SAWA, Metropolita Warszawski i całej Polski swą decyzją z dnia 16.01.2009 r. nr 22/2009 błogosławił ks. Archimandrycie Gabrielowi (Gibie) z monasteru w Supraślu, diecezja białostocko - gdańska, na otwarcie i organizację Skitu tegoż monasteru na terenie parafii w Narwi w miejscowości Ordynki-Kudak, diecezja warszawsko-bielska.
Skit nawiązuje do historii życia monastycznego w tej miejscowości.
*
Na uroczystości intronizacji nowego Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, która odbędzie się 1 lutego 2009 r. uda się Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony SAWA, Metropolita Warszawski i całej Polski w asyście Jego Ekscelencji Arcybiskupa Białostockiego i Gdańskiego Jakuba, ks. Mitrata Mikołaja Lenczewskiego i hierodiakona Pawła (Tokajuka).
*
Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony SAWA, Metropolita Warszawski i całej Polski decyzją z dnia 16.01.2009 r. nr 19 powierzył ks. prot. Janowi Barszczewskiemu obowiązki koordynatora prac budowlanych domu pielgrzyma na św. Górze Grabarce.
Zmarł ks. prot. Bazyli Niegierewicz
W dniu 25.II.2009 roku, po długotrwałej chorobie nieoczekiwanie zmarł ś.p. ks. prot. Bazyli Niegierewicz, długoletni proboszcz parafii p/w Zaśnięcia N.M.P. w Dubinach, dekanatu hajnowskiego.
Ś.p. ks. prot. Bazyli Niegierewicz urodził się 3.I. 1933 roku w Suchowolach, gmina Kleszczele.
Wykształcenie zdobył w Prawosławnym Seminarium Duchownym i na dwuletnim kursie podnoszącym kwalifikacje przy Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.
Święcenia diakonatu otrzymał w dniu 8.VI.1960 r. z rąk Jego Eminencji Metropolity Tymoteusza, kapłańskie w dniu 25.VI.1960 r. w Jabłecznej z rąk Jego Ekscelencji Biskupa Bazylego.
W 1961 roku został mianowany proboszczem parafii p/w. Zaśnięcia N.M.P. w Hrubieszowie, obowiązek ten pełnił do 1962 r.
W dniu 8.VIII.1962 r. został mianowany proboszczem parafii p/w śww. app. Piotra i Pawła w Maleszach i pełnił tę funkcję do dnia 24.IV.1999 r., kiedy to dekretem Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Sawy został przeniesiony na stanowisko proboszcz parafii p/w Zaśnięcia N.M.P. w Dubinach.
W roku 1988 został nagrodzony za całokształt pracy duszpasterskiej Krzyżem z ozdobami.
Ś.p. ks. Bazyli pozostawił Matuszkę Ldię oraz dwóch synów Andrzeja i Jarosława.
Redakcja przesyła wyrazy współczucia Rodzinie ks. Bazylego, i prosi wszystkich o modły o spokój Jego duszy w Królestwie Bożym.
Uroczystościom pogrzebowym przewodniczyć będzie Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Miron Arcybiskup Hajnowski.
Wieczna Ci pamięć drogi O. Bazyli.
Wizyta Jego Eminencji Metropolity Sawy w Diecezji Przemysko - Nowosądeckiej
W dniach 23-27.02 br. Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski wizytował parafie Diecezji Przemysko-Nowosądeckiej. Odwiedził parafie w Sanoku, Morochowie, Komańczy, Gładyszowie, Hańczowej i Wysowej. Podczas spotkania z Arcybiskupem Adamem oraz klerem poszczególnych parafii poruszono wiele istotnych kwestii związanych z funkcjonowaniem diecezji oraz życiem parafii. Jego Eminencja szczególną uwagę zwrócił na nowe przedsięwzięcia; budowę cerkwi w Komańczy oraz Prawosławnego Ośrodka Miłosierdzia Eleos Diecezji Przemysko - Nowosądeckiej w Gładyszowie. Zwieńczeniem wizyty było potkanie z mnichami Domu Zakonnego w Wysowej.
PRZED WIELKIM POSTEM
Wielki Post w życiu Kościoła jest czasem, w którym cały Kościół, w niebie i na ziemi - a wraz z Kościołem i całe stworzenie przygotowuje się do największego święta, a mianowicie pełnego chwały Zmartwychwstania Chrystusa.
Narodzony na ziemi Odkupiciel został obrzezany ósmego dnia, czterdziestego dnia wprowadzony do Świątyni, ochrzczony przez Jana Chrzciciela w wodach Jordanu, a teraz udaje się na wielkie zmaganie duchowe. Droga Chrystusa na Golgotę wiedzie z pustyni; jest ona długa i pełna cierpienia. W tę drogę udaje się Pan dopiero po wyjściu z wód Jordanu, a wraz z Nim kieruje się ku zmaganiom duchowym cały Kościół, każdy chrześcijanin, i podąża drogą Wielkiego Postu, aby współukrzyżować się z Chrystusem, aby następnie wraz z Nim powstać z martwych podczas przepełnionej światłem Nocy Paschalnej. Święta Czterdziesiątnica, w którą wprowadza swe dzieci Święty Kościół, jest zatem włączeniem w czas dokonującego się w wieczności odkupieńczego zmagania duchowego Chrystusa.
Milkną w cerkwiach radosne i pełne światła pieśni Objawienia Pańskiego, i w ciągu kilku niedziel Kościół prawosławny objawia poprzez czytania Ewangelii prawdę o celniku Zacheuszu. Ów skruszony grzesznik nie obawia się wyśmiania przez ludzi, ale wchodzi na sykomorę, aby zobaczyć nadchodzącego Chrystusa. Zacheusz symbolizuje duszę, która budzi się ze snu grzechu i przezwycięża kłamliwy wstyd wobec sądów świata oraz żarliwie pragnie porzucić dotychczasowe życie i pójść za Panem. Taka jest treść pierwszej, przygotowującej do Wielkiego Postu, niedzieli. Następnie dusza zwracająca się ku Bogu powinna porzucić grzeszne czyny oraz obmyć się łzami pokuty i skruchy. Z tego względu w Kościele prawosławnym w Niedzielę Celnika i Faryzeusza, czyli następną niedzielę po Niedzieli Zacheusza czytana jest przypowieść o pokutującym i skruszonym grzeszniku o ubogim celniku, którego pokorne westchnienia doszły do uszu Pana Zastępów bardziej niż krasomówstwo "sprawiedliwego" faryzeusza.
Nawiązując do wzdychań celnika, Kościół - a wraz z nim i wszelka dusza wierząca - modli się do Boga, aby nie okazało się krótkotrwałym to poruszenie serca człowieka, aby dusza nie cofnęła się, lecz by Pan otworzył przed nią drzwi prawdziwej i stanowczej pokuty.
Pokuty otwórz mi drzwi, o Ty, który jesteś Dawcą życia,
Duch mój pragnie świątyni Twej jak świeżości poranka,
Mimo że świątynia mego ciała jest skalana,
To Ty jako szczodry oczyść ją Litościwym Swym miłosierdziem.
Na ścieżkę zbawienia skieruj mnie, Bogurodzico,
Haniebnymi grzechami zbrukałem swą duszę i życie moje upływało w lenistwie.
Lecz Twymi modlitwami
Wybaw mnie od wszelkiej nieczystości.
Zmiłuj się nade mną Boże,
Ze względu na wielkie miłosierdzie Twoje,
a ze względu na wielką łaskawość Twoją,
Oczyść mnie z grzechu mojego.
O wielości popełnionego przeze mnie zła Rozmyślam skruszony,
Drżę na myśl o strasznym Dniu Sądu.
Mam też nadzieję na miłosierdzie płynące z Twej dobroci,
Jak Dawid, wołam do Ciebie:
Zmiłuj się nade mną Boże, ze względu na Swe wielkie miłosierdzie!
"Pokuty otwórz mi drzwi, o Ty, który jesteś Dawcą życia" śpiewa się w cerkwi, i w ślad za tym prawdziwie widzi dusza, jak otwiera się przed nią niebiański pałac Wielkiego Króla; dostrzega ona drogę, którą powinna pokonać; widzi miłość Ojca Niebieskiego, wołającego ją; doświadcza ona również swego duchowego ubóstwa i potrzeb. W czasie nabożeństwa Całonocnego Czuwania wprowadzającego w Niedzielę Syna Marnotrawnego, wylewa wszystkie swe uczucia w przedziwnym Psalmie 137:
Nad rzekami Babilonu,
tam siedzieliśmy i płakali,
kiedy wspominaliśmy Syjon. Alleluja. Zawiesiliśmy lutnie nasze
na wierzbach owej ziemi. Alleluja.
Tam bowiem ci, którzy nas zabrali w niewolę, żądali od nas pieśni,
nasi ciemięzcy radosnych śpiewów: Zaśpiewajcie nam jakąś pieśń Syjonu!
Jakżeż możemy śpiewać pieśń Panu
na obcej ziemi? Alleluja.
Jeśli o tobie zapomnę, o Jeruzalem,
niech mnie zawiedzie moja prawica. Alleluja.
Tak kiedyś śpiewali Żydzi uprowadzeni w niewolę Babilońską. Teraz tak samo płaczemy za utraconym Rajem również i my głęboko pogrążeni w grzęzawisku pożądliwości. Płacz pozwala nam dostrzec, że nie możemy jeszcze, znajdując się na "obcej ziemi" - to jest będąc w stanie grzechu - wznieść pieśni dla Pana, pieśni czystej modlitwy, poświęcenia i duchowej miłości. Z tego względu przepełnieni goryczą zwracamy się do Pana, aby wybawił nas od wrogów naszego zbawienia. Święci Ojcowie wyjaśniają, że to ich ma na myśli Prorok, gdy mówi o "synach Edomu" i "skruszonej córze Babilonu" - naszym ciele, czyli błogosławionym jest, kto dobrowolnym postem doprowadza do skruchy swoje ciało; to ciało, które poprzez pożądliwość w Raju wygnało nas z niego. Potomstwo ciała to pożądliwe i nieczyste myśli pożądliwości i gniewu. Dlatego dostępują błogosławieństwa ci, którzy je rozbijają o "kamień", póki są one jeszcze dziećmi i nie nabrały mocy. Pod pojęciem "kamień" Chrystus pojmuje również i pokorę:
Wspomnij, Panie, synów Edomu,
W dniu Jerozolimy wołających:
«Wyniszczajcie, wyniszczajcie do jej fundamentów!» Skruszona córo Babilonu!
Błogosławiony, który odda tobie nagrodę twoją, Tak jak została ona nam dana!
Błogosławiony, kto posiada (ten, który weźmie) I rozbije dzieci twe o kamień. Alleluja.
Ewangelia czytana podczas Boskiej Liturgii w niedzielę o Sądzie Ostatecznym; por. Mt 25,31-46. Niedziela ta nazwana jest Niedzielą Sądu Ostatecznego albo Niedzielą Mięsopostną, gdyż od tego dnia rozpoczyna się wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych.
Kościół bardzo mądrze i stopniowo wprowadza swoje dzieci w duchowe zmaganie postu. Jeszcze tylko Niedziela Seropostna (Niedziela Przebaczenia), w której wierni są zobowiązani do niespożywania nabiału, oddziela wiernych od Wielkiego Postu.
Kończy się dla duszy zima pożądliwości, a zaczyna jaśnieć wiosna pokuty i skruchy. Pierwsze lilie tej wiosennej pory odnowy serca człowieka kiełkują obficie we wzruszających i tkliwych śpiewach Tygodnia Serowego:
Pełne światła przedświęto wstrzemięźliwości, Jasny czas poprzedzający post dzisiaj! Zatem zejdźmy się w nadziei, bracia,
I ochoczo wszyscy.
1 troparion 1 pieśni 1 kanonu; poniedziałek Tygodnia Serowego
Zapowiadana wiosna zbliża się,
Jest teraz najpobożniejszy tydzień oczyszczenia i świętych postów, Ciała i dusze wszystkich są oświecone.
2 troparion 1 pieśni 2 kanonu; poniedziałek Tygodnia Serowego
Oto nadejdzie czas światłości,
O święty dzień prosimy.
Od mrocznych namiętności swoich uciekaj, o duszo! I zorzę poranną przyjmij,
Prowadzącą cię ku światłu,
Czułość, jak wino, pijąc raduj się
I picie rozkoszy znienawidź.
1 troparion 9 pieśni 1 kanonu; piątek Tygodnia Serowego
Oto czas wstrzemięźliwości,
Objawiający ci światłość zbawienia
Nie lekceważ duszo,
Boga bardzo cierpliwego,
Ale żarliwie zawołaj: O Dobry, okaż mi zmiłowanie!
2 troparion 7 pieśni; piątek Tygodnia Serowego
W środę i piątek Tygodnia Serowego, jeszcze w jasnych szatach liturgicznych, odprawiane są postne godziny kanoniczne oraz Wieczernia z pokłonami, z Wielkim Powieczerzem. Pierwszy raz można usłyszeć w świątyni modlitwę wielkiego nauczyciela pokuty św. Efrema Syryjczyka "Panie i Władco mego życia...".
Ostatni dzień tego tygodnia kończy się wysławianiem wszystkich świętych mężczyzn i niewiast, jaśniejących postnym zmaganiem duchowym: asceci pustyń egipskich ukazują się w całej swej wielkości. Przedstawieniem duchowego zmagania wielkiej liczby ascetów Święty Kościół kończy przygotowanie wierzących do postu. Następuje ostatnia niedziela przygotowująca do Wielkiego Postu - Niedziela Przebaczenia, znana również jako Niedziela Seropustna.
W czasie wszystkich sobotnich wieczorów czuć tchnienie zbliżającego się czegoś nowego, wielkiego: bardzo pouczające obrazy grzechu prarodziców mieszają się ze wzdychaniami pokutującej duszy. W cerkwi ostatni raz słychać słowa Psalmu 137 Nad rzekami Babilonu... Ewangelia opowiada o przebaczeniu krzywd i prawdziwym poście (por. Mt 6,14-21); Apostoł zwiastuje bliskość nadchodzącego zbawienia (Rz 13,11-14,4). Mija dzień, a z nadchodzącym wieczorem cały Kościół wchodzi w przedsionek Świętej Czterdziąstnicy.
Jakby na skale, przed rozpościerającym się przed nami bezbrzeżnym i sztormowym morzem, staje teraz dusza chrześcijańska i patrzy, jak mrocznie wyglądają fale gotowych pochwycić ją pokus. Drży ona w lęku, gdyż wie, że nastała teraz również dla niej pora przepłynięcia tej" wielkiej otchłani", nad którą jeszcze słabo migocze ciągle dalekie światło Zmartwychwstania.
Frasuje się dusza, która poznała swą niemoc duchową i wylewa swój smutek w czasie Wieczerni słowami prokimenu: "Nie odwracaj oblicza Twego od Swego dziecka, gdyż boleję; szybko wysłuchaj mnie: zachowaj mą duszę i zbaw ją" (prokimen Wielki, ton 8).
Człowiek prosi o pomoc z wysoka, kłaniając się przed Bogurodzicą i świętymi, wołając do Boga słowami modlitwy św. Efrema Syryjczyka. Nie chce dusza udać się w tą smutną drogę, lecz w drogę radosną, gdy będzie pojednana ze swoim bliźnim. I oto, w odpowiedzi na to ukryte pragnienie duszy, wrażliwa na poruszenia ludzkiego serca, miłująca dzieci Matka - Kościół nasz prawosławny - odpowiada przedziwną, zdumiewającą prostotą wczesnochrześcijańską i głębią obrządku przebaczenia.
Nie ma Kościoła, nie ma takiej drugiej religii, której twórczość liturgiczna mogłaby wznieść się do aż takiej wysokości, do jakiej dochodzi w tym momencie soborowe tchnienie prawosławia. Tutaj, w tych poruszających i wyjątkowych minutach wspólnego przebaczenia, jaśnieje łagodnym światłem miłości całe mistyczne piękno apostolskiego Kościoła prawosławnego. Wówczas mocą Ducha Świętego kruszą się w proch bastiony pychy człowieka, zatwardziałości serca i nienawiści. Kościół odczuwalnie przenosi się w życie "przyszłego wieku", gdzie króluje Miłość Boża. W tych minutach dźwięczy W sercach słyszalna w cerkwi triumfalna pieśń nadchodzącego Zmartwychwstania. Jeden za drugim podchodzący wierni oddają pokłon do ziemi i kłaniają się przed kapłanem. Kłaniają się nawzajem oraz proszą o przebaczenie tego wszystkiego, czym zasmucili się wzajemnie, czy to grzechami osobistej nieprzyjaźni, czy upadku wewnętrznego, ukrytego człowieka. Dzieje się to nieprzypadkowo, gdyż każdy z nas grzesząc odpowiada przed tronem Bożym za wystawienie innych na pokusy.
I oto skończył się obrządek pokuty, milkną ostatnie pieśni i nabożeństwo cerkiewne jakby urywa się. Nastaje noc milczenia, która zostaje przerwana rankiem, gdy z pierwszym uderzeniem dzwonu rozpocznie się surowe i otrzeźwiające duchowo nabożeństwo Świętej Czterdziesiątnicy...
* *
Jakby w inny świat dostaje się człowiek, który z pobożnością i bojaźnią Bożą wchodzi do świątyni prawosławnej na drugi dzień po Niedzieli Przebaczenia. Wszystko w cerkwi mówi mu o tym, że nastąpił czas łaski. Bóg daje możliwość każdemu wierzącemu powstania ze snu grzechu, zerwania kajdanów grzechu. Trzeba tylko zstąpić w głębiny swego serca, zwyciężyć grzech tam mieszkający i uczynić siebie mieszkaniem Boga. Zamknięta jest Brama Królewska, ciemnymi tkaninami okryte są pulpity, nie słychać uroczystych śpiewów i uroczystego dźwięku dzwonów. Tylko nieliczne lampki oświetlają świątynię, rzadko i przeciągle brzęczy "dzwon postny", na chórze czytanie przeważa nad śpiewem. Nie słychać czytań z pism Nowego Testamentu. (W Wielkim Poście Nowy Testament czyta się tylko w soboty i niedziele oraz w Wielkim Tygodniu.)
Przed skupioną i skruszoną duszą zjawiają się obrazy starożytnego, minionego świata, świata, który nie został jeszcze odnowiony łaską Pocieszyciela. Wpatrując się w nie, dusza poznaje i czuje, że dla niej nie nastała jeszcze rzeczywistość Nowego Przymierza, gdyż ze względu na swe niedbalstwo nie zwróciła się do Boga. Dlatego, poznając zmysłami swe ubóstwo duchowe, opłakuje swe grzeszne upadki:
Od czego zacząć mam opłakiwanie czynów Nędznego życia mego? Jakiż początek skargi Żałosnej dzisiaj uczynię, o Chryste?
O miłosierny, udziel win moich odpuszczenia! Nuże, dusza nędzna, razem z ciałem swoim, Wyspowiadaj się Stwórcy wszech rzeczy,
A na przyszłość od dawnej wstrzymaj się pogardy I ofiaruj pokuty swojej Bogu łzy.
Powyższymi troparionami rozpoczyna się Wielki Kanon św. Andrzeja z Krety, czytany na wieczornych nabożeństwach pierwszych czterech dni pierwszego tygodnia Wielkiego Postu. Ze względu na swą treść, a przede wszystkim ze względu na siłę znajdujących się w nim obrazów ekonomii zbawienia, zdumiewających zmagań duchowych, upadków i powstań sprawiedliwych - kanon św. Andrzeja nie ma równego sobie i w pełni zasługuje na nadane mu miano Wielkiego Kanonu. W języku potocznym nosi on nazwę "Mefimon" (gr. meth im on o Theos, tj. "z nami Bóg"), która została przejęta z greckiego określenia Wielkiego Powieczerza, kiedy to ten kanon jest czytany.
W skład porannych nabożeństw we wszystkie dni Wielkiego Postu wchodzi:
- Jutrznia, w zmienionej formie: zamiast pieśni "Bóg Pan nam się objawił" - "Alleluja z wersetami uwielbienia Trójcy Świętej", zaś kanon Jutrzni rozszerzony jest o pieśni Starego Testamentu;
- Godziny kanoniczne (pierwsza, trzecia, szósta, dziewiąta) z modlitwą św. Efrema Syryjczyka "Panie i Władco mego życia" z pokłonami do ziemi i szczególnymi postnymi troparionami, w czasie których także czyni się pokłony.
Kathismy wydzielone z Psałterza czytane są nie tylko w czasie Jutrzni, ale również w czasie wszystkich godzin kanonicznych. Czytania szóstej godziny pochodzą z księgi proroka Izajasza.
Po godzinach kanonicznych następują nabożeństwa na obraz i podobieństwo Boskiej Liturgii, z wyłączeniem Kanonu Eucharystycznego, w czasie których śpiewane są na bardzo charakterystyczną postną melodię Błogosławieństwa z pokłonami. Dochodzi jeszcze i szczególna, postna Wieczernia, również z Kathismą i czytaniami z ksiąg Rodzaju i Przysłów. W środę i piątek (jak również w czwartek piątego tygodnia) sprawowana jest Liturgia Uprzednio Poświęconych Darów, a Liturgia św. Jana Chryzostoma celebrowana jest tylko w soboty i w Niedzielę Palmową. W niedziele celebruje się Liturgię św. Bazylego Wielkiego. Posiada to głęboki sens: Boska Liturgia, która jest przeżywaniem Paschy, duchowo jest niezgodna z żalem za grzechy.
Zewnętrzny układ nabożeństwa Wielkiego Postu jest, zatem jednoraki, a każdy, kto wnika w wewnętrzny sens codziennie zmieniających się pieśni, odkrywa w nim niewyczerpany skarb lepszych i ukrytych poruszeń odnowionego łaską ludzkiego ducha. Z tego względu zbiór nabożeństw Wielkiego Postu - Triodion Postny - jest księgą, zdumiewającą głębią zawartej w niej mądrości, tak potrzebnej dla wynurzającej się z ciemności do światła duszy.
Na początku Czterdziesiątnicy wspomina się św. męczennika Teodora Tirona. W czasie nabożeństwa ku jego czci święci się "koliwo" - gotowaną pszenicę z miodem. Czyni się tak z następującego powodu:
Cesarz Julian Apostata, aby skalać sumienie chrześcijan, wydał nakaz, by krwią z ofiar składanych ku czci bożków tajnie pokropić całą żywność na rynkach w Konstantynopolu. Wówczas św. Teodor Tiron ukazał się w sennym widzeniu patriarsze Konstantynopola i nakazał, aby chrześcijanie nie kupowali niczego na targu w ten dzień, a przyrządzili w domach warzę (cs. wariewo) i ją spożyli.
Bp Dionizy (Łukin)
Wielkopostne niedziele
Każda z niedziel Wielkiego Postu ma specyficzną nazwę i wymowę. Niesie też z sobą szczególne wezwanie dla wiernych.
Niedziela Triumfu Prawosławia. W tym dniu wspominamy zwycięstwo Kościoła nad herezją ikonoklazmu. W VIII w. heretycy, do których nierzadko należeli cesarze Bizancjum rozpoczęli ruch niszczenia ikon. Próbowali całkowicie pozbyć się ich z chrześcijańskiego życia. Miejscami dochodziło również do niszczenia Św. Relikwii. Heretycy zapomnieli, że pierwszą ikonę dał nam sam Pan nasz Jezus Chrystus odbijając na płótnie swą twarz (Nierukotworennyj Obraz). Ikonografem był też Św. Ewangelista Łukasz. Co najważniejsze ikonoklazm podważał naukę o pełnym Wcieleniu Syna Bożego. Przyjmując przecież pełnię naszej ludzkiej natury, stając się prawdziwym człowiekiem, Bóg w Jezusie Chrystusie mógł być przedstawiany ikonograficznie. Zjednoczenie boskiej i ludzkiej natury w Chrystusie choć bez zlania jest nierozerwalnym. Tego heretycy nie chcieli zrozumieć. Ich zgubna nauka została osądzona na VII Soborze Powszechnym w Nicei w 787 r., a następnie na Zjeździe Konstantynopolitańskim w 843 r. Po tym ostatnim uradowani wierni urządzili w stolicy olbrzymią procesję z ikonami. Na pamiątkę tych wydarzeń w I Niedzielę Postu na środek świątyni wystawia się ikony Chrystusa Zbawiciela i Przenajświętszej Bogurodzicy, a po Św. Liturgii celebruje się Czyn Prawosławia, w trakcie którego Kościół modli się za żyjących i zmarłych obrońców Prawosławia i jego nauki. Jednocześnie wzywa się nas byśmy wstąpili w szeregi Św. Ojców wszystkich Soborów Powszechnych, którzy nie szczędzili wysiłku, wolności a nawet życia rozwijając i broniąc prawosławne dziedzictwo. Sugeruje się nam byśmy wykorzystali Post dla zgłębiania prawosławnej nauki, albowiem jest ona światłem, które nie pozwoli nam zbłądzić na drodze ku zbawieniu. Obojętność wobec tego dziedzictwa jest poważnym grzechem. Wszyscy jesteśmy Apostołami XXI w. bez znajomości naszej nauki zamiast świecić przykładem i uczyć prawdy możemy siebie i innych doprowadzić do zguby.
Druga niedziela II Wielkiego Postu, Niedziela Św. Grzegorza Palamasa, duchowo łączy się z pierwszą. Tu także wspominamy triumf Kościoła nad herezją zagrażającą fundamentalnym prawdom naszej wiary (powtórny Triumf Prawosławia – dlatego postanowiono świętować go po pierwszym triumfie, po I Niedzieli Wielkiego Postu). Św. Grzegorz podjął się niezwykle trudnego tematu, wyjaśnienia jak niematerialny Bóg łączy się, objawia materialnemu światu. Jeżeli bowiem Chrystus przebóstwił w samym Sobie ludzką naturę to żeby z tego skorzystać, nasza natura - materialna - musi wejść w kontakt z Boską - niematerialną. W Chrystusie był to kontakt osobowy - jedna Bogoludzka osoba Chrystusa. Jak to wygląda u nas? Na to pytanie wiele pokoleń chrześcijan nie potrafiło odpowiedzieć. Św. Grzegorz w Piśmie Św. odnalazł słowa: łaska, energia, na określenie tego zagadnienia. Energie te są nierozerwalną częścią Boskiej natury. Są równie niestworzone jak sam Bóg. Są samym Bogiem. Człowiek musi się na nie otworzyć. Wówczas poprzez energie Bóg mieszka w nim. Człowiek poprzez energie Boże, poprzez łaskę staje się tym kim Bóg jest z natury. Nauka Św. Grzegorza, dzisiaj tak powszechna, spotkała wielu przeciwników, którzy poprzez racjonalistyczne dzielenie świata na transcendentnych (różnych) ducha i materię odmawiali człowiekowi uczestnictwa w życiu Boga, a tym samym w zbawieniu. Dla nich energie to stworzona przez Boga materialna siła (czyli obca naturze Boga), albowiem tylko taka – jak się im wydawało - może być przyjęta przez materialnego człowieka. Nie jest to więc sam Bóg, On jest nam całkowicie niedostępny.
Trzecia Niedziela Wielkiego Postu poświęcona jest Adoracji Krzyża Św. Chrześcijanin zachęcony do postnego wysiłku i zgłębiania prawosławnej teologii wymową I Niedzieli, w Drugim Tygodniu wezwany jest by się duchowo otworzył i oczyścił przygotowując miejsce niestworzonym Boskim energiom. W ramach tych wysiłków mógł osłabnąć i ulec zniechęceniu. Kościół stawia więc przed jego oczyma drogocenny Krzyż Chrystusowy, który niejako mówi do nas: „czymże jest wasza ofiara w porównaniu z ofiarą Zbawiciela?”. My musimy się męczyć bo doprowadziliśmy do tego swoim grzesznym życiem. Jezus nie popełnił żadnego grzechu. My walczymy o własne zbawienie. On o nasze. Nasz trud nie prowadzi do śmierci. Jego poprzez śmierć. My w jedności z innymi. On w odosobnieniu i poniżeniu. Wszystkie te myśli skłaniają nas byśmy odpędzili od siebie osłabienie. Myśl o tym, że niosąc krzyż postu kroczymy za Chrystusem, podążamy z Nim na tę samą Golgotę rodzi duchową radość i determinację. Gromadzimy siły na kolejne tygodnie. Chrystus przecież niesie obok Swój krzyż, jest ze mną w tym postnym wysiłku.
Czwarta Niedziela Wielkiego Postu przypomina nam postać Św. Jana Klimaka, Ihumena Monasteru Św. Katarzyny na Św. Górze Synaj. Przeszedł On do historii jako jeden z największych ascetów chrześcijaństwa i autor traktatu „Drabina”, w którym opisuje proces duchowego doskonalenia człowieka. Przyrównany tu on został do drabiny. Jej szczeble są kolejnymi stopniami na drodze ku duchowej doskonałości. Przy każdym z nich, korzystając z przykładów wziętych z życia, Św. Jan opisuje jakie pokusy nam zagrażają, czego powinniśmy się wystrzegać, a co będzie nam pomocnym w osiągnięciu danego stopnia i przejściu do następnego. „Drabina” jest więc swego rodzaju „instrukcją zbawienia”. Ta niedziela postu głosi chrześcijanom, że w poście nie chodzi o poprawę postępowania człowieka, a o zbawienie całej jego osoby, osiągnięcie pełnej doskonałości. Św. Jan mówi nam jak to zrobić, a Św. Maria Egipcjanka, którą wspominamy w Piątą Niedzielę Postu, że można to zrobić nawet jeżeli dotychczas było się wielkim grzesznikiem. Im głębszy był upadek tym więcej musimy włożyć wysiłku i może nam to zająć więcej czasu. Nigdy jednak dla Boga nie jesteśmy całkowicie straceni. Dopóki żyjemy wszystko jest możliwe. Ona wiele lat życia poświęciła rozpuście, a mimo to osiągnęła wielką doskonałość ducha. Nasz upadek zazwyczaj nie jest tak wielkim. Nasze wysiłki więc nie muszą być tak drastyczne. Nie musimy uciekać na pustynię. Musimy jednak zdecydowanie zerwać z tym wszystkim co było w nas grzeszne. Ci co jeszcze nie zaczęli „prawdziwie pościć” powinni to niezwłocznie uczynić. Ci którzy pościli niechaj nie zaniechają trudu bo zbliża się on do końca.
W tych ostatnich tygodniach postu Kościół pragnie dodatkowo nas wzmocnić. Dlatego też na jutrzni czwartku IV tygodnia (w praktyce w środę wieczorem) czytany jest w całości Wielki Kanon Pokutny Św. Andrzeja z Krety. Pokazuje on nam smutny stan naszej duszy by wahający się czy wejść na pierwszy stopień „Drabiny” bezzwłocznie się na to zdecydowali. Na sobotniej jutrzni tego tygodnia (w piątek wieczorem) czytamy Akatyst ku czci Bogurodzicy. Oto wzór doskonałości. Taka osobowość nas czeka na szczycie „Drabiny”. Maryja nie urodziła się doskonałą. Ona ją w sobie wypracowała. My też możemy to osiągnąć. Na razie jesteśmy jednak nie jak Maria Bogurodzica lecz jak Maria Egipcjanka. Pod koniec tygodnia poświęconego jej pamięci możemy być jak Łazarz (Sobota Wskrzeszenia Łazarza). Duchowo martwi przez Chrystusa wezwani zostaniemy – w odpowiedzi na nasz postny trud – do duchowego zmartwychwstania.
Spotkanie w Stanisławowie
Z okazji zbliżającego się święta śww. Niewiast Niosących Wonności (Żen Mironosic) w dniu 29.04.09 r. studenci Prawosławnego Seminarium Duchownego na czele z Rektorem ks. prof. dr Jerzym Tofilukiem i innymi nauczycielami odwiedzili parafię p.w. św. Aleksandry w Stanisławowie koło Nowego Dworu Mazowieckiego. Zapoznali się tam z życiem mieszkańców Domu Opieki "Betania" dzieląc się z nimi radością paschalną. W Domu Opieki przebywa, aktualnie, siedemnaście osób.
Ze studentami spotkał się również, Zwierzchnik PAKP, Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski w asyście Jego Ekscelencji Biskupa Siemiatyckiego Jerzego. Podczas spotkania przy herbacie dzielono się radością święta Paschy.
W tym uroczym miejscu studenci Seminarium spędzili kilka godzin relaksując się przed egzaminami związanymi z zakończeniem roku akademickiego. Część z nich w czerwcu kończy już Seminarium Duchowne.
Jego Eminencja, Metropolita Sawa odprawi w dniu 3 maja w miejscowej świątyni uroczystą św. Liturgię, w której weźmie udział grupa młodzieży i dzieci z warszawskiej parafii św. Jana Klimaka na Woli. Dokona także poświęcenia na służbę lektorską (cztieca) studenta CHAT Piotra Pietrowa - parafianina parafii stanisławowskiej. Po św. Liturgii na miejscowym cmentarzu grzebalnym odbędzie się paschalne poświęcenie mogił spoczywających tam zmarłych sióstr i braci.
Z Kancelarii Metropolity
Dnia 28.04.br. Jego Eminencji, Wielce Błogosławionemu Sawie, Metropolicie Warszawskiemu i całej Polski złożył wizytę Jego Ekscelencja Metropolita Paryża i Francji Emilianos - Patriarchat Konstantynopolitański, którego Jego Eminencja podjął kolacją podczas której odbyły się rozmowy na temat współczesnych problemów Prawosławia, szczególnie zaś dotyczyły ogólnoprawosławnego spotkania na temat tzw. "Diaspory". Spotkanie to odbędzie się w drugiej połowie bieżącego roku w Genewie.
W kolacji wzięli udział Jego Ekscelencja Jerzy, Biskup Siemiatycki i ks. prot. dr Doroteusz Sawicki.
Jego Eminencja Emilianos bierze udział, jako przedstawiciel Jego Świątobliwości Patriarchy Ekumenicznego Bartłomieja, w pracach Europejskiej Partii Ludowej w Warszawie.
Uroczystości na warszawskiej Woli (26.04.2009)
Druga niedziela po Wielkanocy nosi nazwę Antypaschy lub Niedzieli o
Apostole Tomaszu. Św. Apostoł
był nieobecny podczas pierwszego objawienia się Zmartwychwstałego
Chrystusa. Wyrażał też wątpliwości czy pozostali widzieli
Jezusa, czy też tylko Jego ducha. Stwierdził, że nie uwierzy zanim nie
włoży palców w rany Jezusa. Chrystus, gdy ponownie objawił się Apostołom
dał Tomaszowi taką możliwość.
Druga niedziela po Wielkanocy to dzień szczególnej modlitewnej pamięci o zmarłych w parafii św. Klimaka na Woli. Wierni modlą się przy grobach najbliższych, zwracając się do nich Paschalnym pozdrowieniem „Chrystus Zmartwychwstał!” (Христос Воскресе!). W tym jakże radosnym dniu uroczystościom przewodniczył Jego Eminencja, Metropolita Sawa w asyście Jego Ekscelencji Jerzego biskupa Siemiatyckiego, zgromadzonego duchowieństwa oraz przedstawiciela Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej ihumena Teodozjusza.
Niedziela Antypaschy powitała wszystkich przybyłych słoneczną pogodą, która sprzyjała rodzinnym spotkaniom przy grobach najbliższych. Dzień ten na zabytkowym cmentarzu na Woli wyróżniał się szczególnym nastrojem. Święto Paschy z pełną jaskrawością przeniknęło całą przyrodę, w tym monumentalny nastrój cmentarnych nagrobków, na których oprócz wiosennych kwiatów można było dostrzec symbol życia, wielkanocne jajeczko (pisankę). Nie dało się też nie usłyszeć wśród śpiewu ptaków krótkich „litijek” sprawowanych przez duchownych w intencji zmarłych. Śpiew Христос Воскресе raz po raz przeszywał powietrze cmentarza wolskiego.
Św. Liturgia zgromadziła wielu wiernych z Warszawy i okolic. Świętu towarzyszył podniosły nastrój potęgowany iście wirtuozowskimi dźwiękami płynącymi z chóru, pod dyrekcją prof. Włodzimierza Wołosiuka. Proboszcz parafii ks. mitrat Mikołaj Lenczewski dołożył wszelkich starań aby to święto miało wyjątkowy charakter i na długo pozostało w pamięci zebranych. Jego Eminencja, Metropolita Sawa w homilii wygłoszonej do wiernych zwrócił uwagę na problem bardzo aktualny w życiu Kościoła, wiary i kryzysu wiary zarówno w życiu jednostki jak i całego społeczeństwa. Po świętej Liturgii rozpoczęła się Panichida przed świątynią i procesja alejkami cmentarza. Zatrzymywano się przy mogiłach śp. Metropolitów naszej Cerkwi, Biskupów i Duchowieństwa. Procesji towarzyszyły słowa paschalnego optymizmu wyrażane w wielkanocnych pieśniach i okropienie mogił.
Niedziela Antypaschy po raz kolejny uzmysławia nam, że nie zostaliśmy pozostawieni sami sobie, a Zmartwychwstały Chrystus pomimo upływu lat jest wciąż żywy w naszych sercach i wnosi wiele otuchy nie tylko w nasze życie, ale i tych, którzy od nas odeszli.
opr. ks. Mirosław Lewczak
Foto. Marta Łuksza
Doktorat honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie
dla ks. prof. dr hab. Wacława Hryniewicza OMI
W dniu 23 kwietnia 2009 r. w siedzibie Chrześcijańskiej
Akademii Teologicznej w Warszawie, przy ul. Miodowej 21C, odbyła się
uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa ks. prof. dr
hab. Wacławowi Hryniewiczowi, ze Zgromadzenia Misjonarzy Oblatów Maryi
Niepokalanej.
W uroczystościach wzięli udział: Jego Magnificencja Ks. Abp. prof. dr hab. Jeremiasz, Rektorem ChAT, Zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, Jego Eminencja Metropolita Sawa wraz z ks. bp. prof. dr hab. Jerzym Pańkowskim, Biskupem Siemiatyckim, Kierownikiem Sekcji Prawosławnej ChAT, przedstawiciele Kościołów: Rzymskokatolickiego w osobie ks. bp. Tadeusza Pikusa, Ewangelicko-Augsburskiego w osobie ks. bp. Mieczysława Cieślara, Ewangelicko-Reformowanego w osobie ks. bp. Marka Izdebskiego, Starokatolickiego Mariawitów w osobie ks. bp. Marii Ludwika Jabłońskiego oraz innych Kościołów zrzeszonych w Polskiej Radzie Ekumenicznej, którą reprezentował ks. Ireneusz Lukas. Obecni byli również: Dyrektor Generalny Towarzystwa Biblijnego w Polsce p. Małgorzata Platajs, przedstawiciele rodzimej Uczelni Honorowego Doktoranta tj. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z Dziekanem Wydziału Teologii ks. prof. dr hab. Mirosławem Kalinowskim na czele, Rektorzy i przedstawiciele zaprzyjaźnionych Uczelni warszawskich w postaci: Akademii Pedagogiki Specjalnej, Szkoły Głównej Pożarniczej, Akademii Obrony Narodowej, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Muzycznego, Akademii Sztuk Pięknych, Akademii Wychowania Fizycznego, Ewangelikalnej Wyższej Szkoły Teologicznej, Warszawskiego Seminarium Teologicznego, oraz Wyższej Szkoły Teologiczno-Humanistycznej oraz przedstawiciele Prowincji Zgromadzenia oo. Misjonarzy Oblatów z o. dr Marianem Puchałą na czele i osobiście zaproszeni przez Honorowego Doktora Członkowie Rodziny oraz Przyjaciele.
Po odczytaniu przez Jego Magnificencję Ks. Abp. prof. dr hab. Jeremiasza Anchimiuka, Rektora ChAT, laudacji
Honorowego Doktora, w której przedstawiono Jego życiorys oraz przebieg
kariery naukowej i podkreślono Jego wybitne zasługi na gruncie teologii,
ekumenizmu oraz pojednania Kościołów, a szczególnie z Kościołem
prawosławnym, nastąpiło uroczyste wręczenie ks. prof. dr hab. Wacławowi
Hryniewiczowi OMI dyplomu doktora honoris causa Chrześcijańskiej
Akademii Teologicznej w Warszawie.
Następnie nowy doktor honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie w krótkim, lecz jakże treściwym i imponującym głębią myśli wykładzie na temat Zmartwychwstania Pańskiego przedstawił zgromadzonym swoje teologiczne refleksje na temat obecności wątku paschalnego w kulturze człowieka. Na zakończenie swego zbyt krótkiego, niestety, wystąpienia podkreślił znaczenie „eschatologicznego optymizmu”, dla którego podstawą jest dla Niego lektura Księgi Apokalipsy św. Jana Teologa.
Uroczystościom towarzyszył piękny śpiew paschalnych, radosnych hymnów w języku greckim, łacińskim oraz cerkiewnosłowiańskim (m.in. troparionu Zmartwychwstania Χριστός Ανέστη, Christus Resurrexit, Христосъ Воскресе) w wykonaniu chóru Sekcji prawosławnej ChAT, pod dyrekcją p. prof. dr hab. Włodzimierza Wołosiuka, który na zakończenie tej wyjątkowej uroczystości wykonał też wielce znaczący w tym kontekście hymn akademicki Gaudeamus igitur.
(opr. Jerzy Betlejko)
Foto: Marta Łuksza
Wielki Piątek (17.04.2009)
W tym dniu Cerkiew Prawosławna, uczestnicząc w cierpieniach Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, których doświadczył za nasze grzechy, nie odprawia Świętej Liturgii. Sprawowane są tylko Królewskie Godziny Kanoniczne (Царские Часы), których autorem jest św. Cyryl Aleksandryjski.
Jest to dzień surowego postu.
Na nabożeństwie Pierwszej Godziny Kanonicznej wspomina się głównie wydarzenia, które miały miejsce nocą w Getsemani, czyli pojmanie Jezusa Chrystusa, rozpierzchnięcie się Apostołów oraz postępowanie ap. Piotra. Trzecia Godzina Kanoniczna zawiera między innymi potępienie niewdzięczności ludu Izraela, wspomnienie postępku ap. Piotra i jego pokajania się a także zadziwienie mocy niebiańskich widokiem purpury poniżenia i cierniowego wieńca Zbawiciela. Treści Szóstej Godziny Kanonicznej są przepojone obrazami ogromu cierpień przybitego do Krzyża za nasze grzechy Zbawiciela. Psalmy Dziewiątej Godziny Kanonicznej wspominają o proroczych słowach „dali mi jako pokarm żółć, a gdy byłem spragniony, napoili mnie octem” (Psalm 68, 22) a także zawierają przedśmiertną modlitwę Zbawiciela (Psalm 69).
W Wielki Piątek o godz. 13.00 po południu odprawiono w Katedrze św. Marii Magdaleny Wieczernię Wielkiego Piątku. Nabożeństwu przewodniczył Jego Eminencja Metropolita Sawa.
Nabożeństwo to wspomina wydarzenia, jakie miały miejsce po śmierci naszego Zbawiciela na Krzyżu. Wtedy to Jego dwaj potajemni uczniowie, Józef z Arymatei i Nikodem, poprosili Piłata o zgodę na zdjęcie przeczystego Ciała swego Nauczyciela z Krzyża, aby Je pogrzebać.
Czytania ze Starego Testamentu mówią nam o przychylności Boga wobec Mojżesza i ludu Izraela (Księga Wyjścia rozdz. 33, 11-23), o błogosławieństwie Hioba po cierpieniach, których wcześniej doświadczył (Księga Hioba rozdz. 42, 12-16) i o poniżeniu oraz wysławieniu Sługi Pana (Księga Izajasza rozdz. 52, 13-15; 53, 1-12; 54, 1).
Czytania z Nowego Testamentu głoszą nam o „Chrystusie ukrzyżowanym, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, – Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą” (1 List ap. Pawła do Koryntian rozdz. 1, 23-24) a także o oddaniu przez arcykapłanów żydowskich Jezusa Chrystusa Piłatowi na sąd, o śmierci Zbawiciela i o zdjęciu Jego przeczystego Ciała z Krzyża.
Pod koniec Wieczerni następuje wyniesienie Całunu (Плащаницы) z ołtarza na środek świątyni w celu oddania przez wiernych czci wyobrażonemu na nim Zbawicielowi.
W czasie nabożeństwa Małego Powieczerza (Малаго Повечерия) śpiewany jest kanon o ukrzyżowaniu Pana i ku czci płaczu Przenajświętszej Bogurodzicy, którego autorem jest św. Symeon Logoteta. Wyraża on głęboki smutek Cerkwi z powodu śmierci Zbawiciela oraz matczyny ból Bogurodzicy, której już wcześniej zapowiedziano, że „Twoją duszę miecz przeniknie” (Ewangelia wg św. Łukasza rozdz. 2, 35).
(opr. J. Betlejko)
Wielki Czwartek w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie
W
Wielki Czwartek, 16 kwietnia, Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony
Metropolita Sawa przewodniczył Św. Liturgii i Obrzędowi Obmycia Nóg w
warszawskiej Katedrze Św. Marii Magdaleny. W Wielki Czwartek Cerkiew
Prawosławna wspomina ustanowienie przez Pana naszego Jezusa Chrystusa
Sakramentu Świętej Eucharystii. Miało to miejsce podczas Wieczerzy
Mistycznej, w której uczestniczyli wszyscy Apostołowie, wówczas to Pan
nasz Jezus Chrystus wziął Chleb i Wino, i pobłogosławił je a
następnie przełamał i dał Uczniom, mówiąc: „Przyjmijcie i jedzcie,
oto Ciało Moje” a także wziąwszy Kielich przemówił: „Pijcie z
Niego wszyscy, oto jest Krew Moja”.
Ustanowienie sakramentu Eucharystii zostało poprzedzone obmyciem przez Chrystusa nóg swoim 12-tu Apostołom. Ten czyn na wieki stał się przykładem pokory i wzajemnej posługi, bez wynoszenia się ponad innych.
Na pamiątkę tego aktu uniżenia Zbawiciela również w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie odbył się Obrzęd Obmycia Nóg, któremu przewodniczył Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski.
W tym dniu następuje też kolejny akt dobrowolnego kroczenia naszego Zbawiciela ku śmierci na Krzyżu. Po południu są czytane w cerkwiach Ewangelie pasyjne, których jest dwanaście. Wspominają nam one o zdradzie Judasza, o sądzie przed arcykapłanami i przed Poncjuszem Piłatem, o straszliwych męczarniach biczowania Jezusa Chrystusa i o Jego Ukrzyżowaniu. Kolejne fragmenty dwunastu Ewangelii są przerywane głęboko znaczącymi słowami: „Chwała Twej wielkiej cierpliwości, Panie”…
SAKRAMENT NAMASZCZENIA CHORYCH W KATEDRZE METROPOLITALNEJ
W dniu 10 kwietnia b.r. o godz. 17:00, w Katedrze
Metropolitalnej pod wezwaniem św. Marii Magdaleny w Warszawie,
sprawowany był sakrament namaszczenia chorych świętym olejem.
Uroczystości przewodniczył dziekan okręgu warszawskiego, ks. protoprezbiter Anatol Szydłowski. Udział w nabożeństwie wzięli także
duchowni z dekanatu warszawskiego. W słowie skierowanym do wiernych ks.
protoprezbiter przypomniał o wielkim znaczeniu tego sakramentu w życiu
każdego człowieka, jednocześnie podkreślając, iż jest to sakrament
przeznaczony nie tylko dla ludzi chorych fizycznie ale i duchowo.
Zaznaczył również, iż w czasie sakramentu, kapłan podczas namaszczenia
świętym olejem uprasza dla chorego łaskę bożą w celu uzdrowienia nie
tylko jego ciała ale i duszy. Dlatego też każdy kto uczestniczy w tym
szczególnym nabożeństwie powinien przystąpić do tego sakramentu bez
względu na to czy choruje fizycznie czy też nie:
„Choruje ktoś pośród was? Niech wzywa prezbiterów Kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pana! A modlitwa wiary zbawi dotkniętego słabością i Pan mu ulży, a jeśliby popełnił grzechy, będą mu odpuszczone” (Jkb 5,13-16).
Bezpośrednio po zakończeniu sakramentu namaszczenia świętym olejem, odprawiona została jutrznia soboty św. Łazarza, w trakcie której wierni przystąpili do sakramentu świętej spowiedzi.
Przed świętem Zmartwychwstania Pańskiego
W piątek 10 kwietnia kończy się Wielki Post, i przechodzimy w wydarzenia liturgiczne Wielkiego Tygodnia. Poprzedza go Sobota Łazarza i uroczyste Wejście Chrystusa do Jerozolimy.
Sobota Łazarza jest dniem, w którym Cerkiew Prawosławna wspomina cud wskrzeszenia przez Jezusa Chrystusa Łazarza, brata Marty i Marii, w Betanii (Ewangelia wg św. Jana, 11, 1-44). Łazarz zmarł na cztery dni przed przybyciem Chrystusa do Betanii, ale Zbawiciel polecił obecnym przy tym wydarzeniu usunąć kamień nagrobny a następnie rozkazał zmarłemu: „Łazarzu, wyjdź na zewnątrz!”. Zmarły Łazarz wtedy ożył i wyszedł z grobu. Właśnie w tym dniu arcykapłani i faryzeusze postanowili zgładzić Jezusa Chrystusa.
Kiedy następnego dnia Jezus Chrystus wkroczył do Jerozolimy, jadąc na młodym oślęciu, ogromne rzesze ludzi witały Go jak króla. Ścielili na Jego drodze swe szaty i gałązki palmowe i wołali: „Hosanna! Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie” (Ewangelia wg św. Jana 12, 13). Dlatego też w tym dniu, w Niedzielę Palmową, na pamiątkę tych ewangelicznych wydarzeń, odbywa się w cerkwiach święcenie palm.
Jego Eminencja Metropolita Sawa będzie odprawiał wszystkie nabożeństwa Wielkiego Tygodnia w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie. Biskupi zaś ordynariusze w swoich centralnych świątyniach diecezjalnych. Natomiast Biskupi wikariusze: Jego Ekscelencja Arcybiskup Miron w Hajnówce, Jego Ekscelencja Biskup Jerzy w Siemiatyczach, Jego Ekscelencja Biskup Grzegorz w Supraślu a Jego Ekscelencja Biskup Paisjusz w Gorlicach.
Poszczególne dni Wielkiego Tygodnia są wspomnieniem ostatnich dni ziemskiego życia Pana i Boga naszego Jezusa Chrystusa. Jednocześnie jednak każdy z nich jest kolejnym etapem, zbliżającym nas do aktywnego uczestnictwa w Jego chwalebnym Zmartwychwstaniu.
Wielki Poniedziałek. W tym dniu Cerkiew Prawosławna wzywa swoich wiernych do spotkania „początków męk Pańskich” i podążania za Chrystusem w drodze do Jerozolimy. Przyszłe cierpienia Zbawiciela są przedstawiane za pośrednictwem osoby starotestamentowego Józefa, albowiem jest on praobrazem Chrystusa. Podobnie jak Chrystus stał się on obiektem zawiści i został sprzedany przez braci za dwadzieścia srebrników. Jednakże Bóg nie dał Józefowi zginąć w Egipcie i uczynił go panem tego kraju. Podobnie Chrystus, sprzedany za trzydzieści srebrników i niesprawiedliwie skazany, stał się po swojej śmierci i Zmartwychwstaniu Panem i Władcą całej ludzkości.
Wielki Wtorek. Głównym tematem tego dnia jest przykład dziesięciu panien z ewangelicznej przypowieści (Ewangelia wg św. Mateusza 25, 1-13). Troparion pierwszych trzech dni Wielkiego Tygodnia, rozpoczynający się od słów: „Oto Oblubieniec nadchodzi o północy…”, jest właśnie głównym przesłaniem tego opowiadania. Za jego pośrednictwem Cerkiew wzywa swoich wiernych do duchowej czujności i do pełnego wykorzystania danych nam przez Boga talentów.
Wielka Środa. Jest to dzień szczególnie smutny, dzień, w którym Judasz dopuścił się zdrady swego Nauczyciela i Pana naszego Jezusa Chrystusa, przyjmując za to trzydzieści srebrników, i potwierdzając w ten sposób słowa proroka Zachariasza (rozdz. 11, 12-13). Jego nikczemny postępek jest przeciwstawiany innemu, godnemu pochwały aktowi miłości i czci, okazanej Jezusowi Chrystusowi. Oto bowiem Maria, siostra Łazarza, namaściła drogocennymi wonnościami nogi Chrystusa i wytarła je swoimi włosami. Sam Zbawiciel wyjaśnił nam znaczenie tego wydarzenia, mówiąc, że było to namaszczenie Jego Czcigodnego Ciała przed mającą wkrótce nadejść Jego śmiercią.
Wielki Czwartek. Dzień ten jest szczególnie bogaty w ogromnie ważne wydarzenia. Cerkiew wspomina w tym dniu ustanowienie przez Pana naszego Jezusa Chrystusa Sakramentu Eucharystii Świętej. W czasie Wieczerzy Mistycznej, gdy Chrystus po raz ostatni spotkał się ze swoimi wszystkimi Uczniami, wziął Chleb i Wino, i pobłogosławił je a następnie przełamał i dał Uczniom, mówiąc: „Przyjmijcie i jedzcie, oto Ciało Moje” a także wziąwszy Kielich przemówił: „Pijcie z Niego wszyscy, oto jest Krew Moja”.
Poprzedziło jednak to wydarzenie obmycie przez Chrystusa nóg swoim Uczniom. Za pośrednictwem tego czynu Zbawiciel dał nam wszystkim przykład pokory i wzajemnej posługi, bez wynoszenia się ponad innych.
Na pamiątkę tego aktu uniżenia Zbawiciela również w katedrze św. Marii Magdaleny odbędzie się obrzęd obmycia nóg, któremu przewodniczyć będzie Jego Eminencja Metropolita Sawa.
W tym dniu następuje też kolejny akt dobrowolnego kroczenia naszego Zbawiciela ku śmierci na Krzyżu. Po południu są czytane w cerkwiach Ewangelie pasyjne, których jest dwanaście. Wspominają nam one o zdradzie Judasza, o sądzie przed arcykapłanami i przed Poncjuszem Piłatem, o straszliwych męczarniach biczowania Jezusa Chrystusa i o Jego Ukrzyżowaniu. Kolejne fragmenty dwunastu Ewangelii są przerywane głęboko znaczącymi słowami: „Chwała Twej wielkiej cierpliwości, Panie”…
Wielki Piątek. W tym dniu Cerkiew wspomina cierpienia, śmierć i złożenie do Grobu Pana naszego Jezusa Chrystusa. Z uwagi na fakt, że Chrystus sam złożył siebie w ofierze, Liturgia Święta nie jest w tym dniu odprawiana. Sprawowane są tylko Godziny Królewskie (Царские Часы). Na Wieczerni następuje wyniesienie Całunu (Плащаницы), wyobrażającego Ciało Jezusa Chrystusa, z ołtarza na środek cerkwi w celu oddania czci złożonemu do Grobu Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi.
Wielka Sobota. To ostatni dzień przed Paschą. Jest on zarazem smutny i radosny, ponieważ Chrystus przebywa w Grobie. Jeszcze nie nastąpiło Zmartwychwstanie, ale teksty nabożeństw już zawierają wątki przedpaschalnej radości. Jest to dzień, kiedy Słowo Boże, „dzięki Któremu wszystko zaczęło istnieć”, znajduje się w Grobie jako człowiek, lecz jednocześnie otwiera groby i ofiarowuje zbawienie. W czasie porannej Liturgii Świętej Wielkiej Soboty czytanych jest 15 fragmentów Starego Testamentu (паремий), zawierających proroctwa o Zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. Wieczorem w czasie połunoszcznicy śpiewany jest kanon Wielkiej Soboty, po zakończeniu którego przenosi się Całun ze środka cerkwi przez Królewskie Wrota do ołtarza, gdzie pozostaje on aż do święta Wniebowstąpienia Pańskiego, jako symbol czterdziestodniowego przebywania Jezusa Chrystusa na ziemi po swoim Zmartwychwstaniu.
PASCHA. Słowo „Pascha” pochodzi z jęz. hebrajskiego i oznacza „przejście”, „wybawienie”. Jest to największe święto chrześcijaństwa, „Święto Świąt”, jak głosi prawosławna hymnografia. W tym radosnym dniu Cerkiew przypomina nam o niewiastach, które udały się wczesnym rankiem pierwszego dnia po szabacie, aby namaścić Ciało swego Nauczyciela. Ale zamiast Grobu zamkniętego ogromnym głazem, ujrzały w pustym Grobie Anioła, który wypowiedział do nich wielce znaczące słowa: „Nie lękajcie się, wiem, Kogo szukacie: Jezusa Ukrzyżowanego. Nie ma Go tutaj. Zmartwychwstał, jak zapowiedział” (Ewangelia wg św. Mateusza 28, 6).
Nabożeństwo Paschalne w Katedrze Metropolitalnej pw. Św. Marii Magdaleny będzie odprawiał Jego Eminencja Metropolita Sawa. Udział w nim wezmą również ambasadorowie i przedstawiciele placówek dyplomatycznych z krajów prawosławnych w Polsce.
Nabożeństwo Wielkiej Wieczerni Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w Boćkach.
Nabożeństwo II dnia Paschy Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w świątyni Narodzenia N.M.P. w Bielsku Podlaskim.
Nabożeństwo III dnia Paschy Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w świątyni Zmartwychwstania Pańskiego w Bielsku Podlaskim.
opr. Jerzy Betlejko
Wielkopostne rekolekcje duchowieństwa w Dekanacie Warszawskim
W dniach 3 - 4 kwietnia br. w
Katedrze metropolitalnej św. Marii Magdaleny w Warszawie
miały miejsce rekolekcje duchowieństwa Dekanatu
Warszawskiego. Podczas piątkowej jutrzni z czytaniem
akatystu do Przenajświętszej Bogurodzicy, duchowni
przystąpili do sakramentu spowiedzi. Następnego dnia w
sobotę, w czasie Św. Liturgii celebrowanej przez Jego
Eminencję, Wielce Błogosławionego Metropolitę Sawę
duchowni przystąpili do Św. Eucharystii.
Jego Eminencja Metropolita w arcypasterskim pouczeniu, skierowanym do duchowieństwa podkreślił szczególną rolę i znaczenie Eucharystii, dzięki której człowiek ma możliwość zjednoczenia z samym Bogiem. Eucharystia to misterium, które rozprzestrzenia się nie tylko na ludzkość, ale także na cały kosmos, na wszelkie stworzenie, powołane do tego, być oddawać pokłon Bogu jedynemu w Trójcy.
Gowienije i Wielki Post, jak stwierdził Jego Eminencja - w życiu człowieka są niezwykle ważne z uwagi na to, iż przygotowują nas duchowo do największego misterium - Świętej Paschy Chrystusowej. Te święte dni wzbudzają w nas refleksje nad naszym życiem i postępowaniem. Pomagają dojrzeć nasze niedostatki, nasze słabości i dają możliwość pozbycia się tego co jest najbardziej szkodliwe dla człowieka – grzechu i zbliżają nas do Boga.
Misją kapłana jest wierne służenie Cerkwi Chrystusowej i bezgraniczne oddanie służbie Bogu. W każdym czasie powinien on być gotów na głoszenie Ewangelii i dawania świadectwa prawdy Chrystusowej otaczającemu światu, któremu bardzo często obca jest ta prawda. Kapłan posiada szczególny dar, który uzdalnia go w tym tak odpowiedzialnym dziele. Sam zaś Chrystus pokrzepia go w jego słabości i niemocy. Dar kapłaństwa wymaga od kapłana pielęgnowania i głębokiej wiary, aby był on gorący jak ogień, który opala wszystko, co grzeszne, przemienia i czyni nowym, stwierdził Metropolita Sawa.
Po zakończeniu uroczystej Liturgii, w świetlicy parafialnej miał miejsce obiad zorganizowany przez dziekana ks. protoprezbitera Anatola Szydłowskiego. Później zaś zgodnie z tradycją odbyło się dekanalne spotkanie, w czasie którego zostały omówione istotne sprawy.
Ks. Andrzej Baczyński
Jubileuszowe Uroczystości XX-lecia nauczania religii prawosławnej w szkołach
30 maja br. z błogosławieństwa Jego Eminencji Wielce Błogosławionego Sawy Prawosławnego Metropolity Warszawskiego i całej Polski, w Monasterze Śww. Marty i Marii na Św. Górze Grabarce pod patronatem Jego Eminencji odbywały się Jubileuszowe Uroczystości XX-lecia nauczania religii prawosławnej w szkołach. W uroczystościach wzięli udział Ich Ekscelencje: Najprzewielebniejszy Miron Abp Hajnowski, Najprzewieleniejszy Jakub Abp Białostocko-Gdański, Najrzewielebniejszy Jerzy Biskup Siemiatycki, Najrzewielebniejszy Paisjusz Biskup Gorlicki, Najprzewielebniejszy Hilarion Abp Wołokołamski, przewodniczący Departamentu Kontaktów Zagranicznych Patriarchatu Moskiewskiego, Najprzewielebniejszy Mitrofan Abp Białocerkiewski i Bogusławski kierujący sprawami Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi, Pani Minister Krystyna Szumilas Sekretarz Stanu MEN, Pani Grażyna Płoszajska - gł. Specjalista w Departamencie Kształcenia Ogólnego w MEN, Kurator Podlaski Jerzy Kiszkiel, Wicekurator Podlaski Wiesłwa Ćwiklińska, Krystyna Kowalczyk St. Wizytator Kuratorium Mazowieckiego, Joanna Kaniuk Dyrektor Kuratorium Oświaty w Warszawie z Delegaturą w Siedlcach, Wizytatorzy i Doradcy Metodyczni nauczania religii prawosławnej oraz około 140 katechetów ze wszystkich diecezji PAKP.
Centralnym punktem jubileuszowych uroczystości była Św. Liturgia i molebien dziękczynny celebrowane przez Jego Eminencję Wielce Błogosławionego Metropolitę Sawę w asyście przybyłego na uroczystości Episkopatu PAKP, gości zagranicznych Abpa Hilariona i Abpa Mitrofana oraz kilkunastu duchownych.
Kolejnym punktem uroczystości było spotkanie w sali konferencyjnej, które prowadził dr Jan Zieniuk Dyrektor Metropolii Prawosławnej ds. Nauczania Religii. Po powitaniu gości przez P. Zieniuka głos zabrał Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Metropolita Sawa. W swym wystąpieniu Eminencja podkreślił, iż dzięki Bogu przeżywamy dzisiaj piękny jubileusz XX-lecia nauczania religii prawosławnej w szkołach. Wspomniał o trudnościach jakie wiązały się z przygotowaniem kadry oraz wymaganiami dotyczącymi kwalifikacji nauczycieli religii prawosławnej. Wyrazy podziękowania za ogromny trud włożony w upowszechnianie edukacji religijnej i podnoszenie kwalifikacji nauczycieli religii oraz wszelkie przedsięwzięcia mające na celu podniesienie poziomu nauczania religii prawosławnej skierował do Pana dra Jana Zieniuka. Dziękował również władzom oświatowym, wizytatorom, doradcom metodycznym i nauczycielom religii za ich wkład w nauczanie dzieci i młodzieży oraz kształtowanie przyszłych pokoleń.
Następnie głos zabrała Pani Minister Krystyna Szumilas, która już niejednokrotnie uczestniczyła w ważnych uroczystościach Kościoła Prawosławnego. W wystąpieniu swym wyraziła zadowolenie z faktu możliwości uczestnictwa w tak ważnych uroczystościach Kościoła Prawosławnego w Polsce. Podkreśliła wielki wkład Kościoła Prawosławnego w zakresie edukacji i wychowania przyszłych pokoleń. Kościół Prawosławny w Polsce jak stwierdziła - chętnie i z wielkim zaangażowaniem współpracuje z władzami oświatowymi, co widoczne jest na bardzo wielu płaszczyznach, zaś osiągnięte efekty to potwierdzają. Następnie głos zabrał Podlaski Kurator Oświaty – Jerzy Kiszkiel, który w wystąpieniu swym, m.in. gratulował osiągnięć na niwie edukacyjnej w zakresie nauczania religii prawosławnej, dobrze przygotowanej kadry oraz zorganizowanego nadzoru pedagogicznego i doradztwa metodycznego.
Pani Joanna Kaniuk z Kuratorium Mazowieckiego w imieniu nieobecnego Kuratora Mazowieckiego Karola Semika przekazała pozdrowienia i gratulacje z okazji jubileuszu. Podkreśliła niezwykłość miejsca jakim jest św. Góra Grabarka oraz otwartość i życzliwość ze strony prawosławnych. Wyraziła nadzieję, iż współpraca pomiędzy władzami oświatowymi i Kościołem Prawosławnym w przyszłości będzie jeszcze bardziej owocna.
Kolejnym punktem uroczystości było wręczenie nagród MEN - Medali Komisji Edukacji Narodowej – jest to najwyższe wyróżnienie państwowe przyznawane za szczególne zasługi dla nauczycieli. Medalem KEN zostało odznaczonych 9 osób: Lilla Busłowska, ks. Sławomir Chwojko, ks. Mirosław Drabiuk, ks. Julian Felenczak, ks. Igor Popowicz, ks. Jan Fiedorczuk, P. Halina Borowik, ks. Jan Łukaszuk i P. Izabela Kochan.
Następnie Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Metropolita Sawa uroczyście odznaczył orderem Św. Marii Magdaleny następujące osoby: dr Jan Zieniuk – 1st., ks. Andrzej Pugacewicz – 1st., P. Barbara Uścinowicz – 2 st., P. Eugenia Klimiuk – 2 st., oraz orderem 3st.: ks. Andrzej Busłowski, ks. Paweł Sterlingow, ks. Jarosław Dmitruk, ks. Eugeniusz Fiedorczuk, ks. Lubomir Worhacz, ks. Sławomir Kondraciuk, ks. Jarosław Łoś, Mirosława Pietkiewicz, Walentyna Makal. Po odznaczeniach Orderem św. Marii Magdaleny, 12 osób zostało uhonorowanych Dyplomem Uznania Jego Eminencji Metropolity Sawy: Ks. Adam Misijuk, ks. Jerzy Szczur, ks. diak. Mieczysław Oleśniewicz, Helena Dobosz, Elżbieta Cetra, Walentyna Gawryluk, Dorota Balicka, Elżbieta Daniluk, Dymitr Martynowicz, Edyta Dudra, Krystyna Oniszuk, Irena Sawczuk.
W imieniu nagrodzonych po wręczeniu odznaczeń głos zabrał ks. Jan Fiedorczuk – Dyrektor Wydziału Katechetycznego w Białymstoku. W imieniu wszystkich nagrodzonych wyraził wdzięczność Bogu za miniony okres XX-lecia, który był niełatwym okresem ale z drugiej strony bardzo owocnym dzięki zaangażowaniu nie tylko osób nagrodzonych, lecz wszystkich, którzy wnieśli swój wkład w rozwój i upowszechnianie edukacji religijnej. Następnie miała miejsce prezentacja książki, J.E. abpa Hilariona (Ałfiejewa) - Misterium Wiary, tłumaczenia P. Jarosława Charkiewicza. Sylwetkę abpa Hilariona przedstawił Jego Eminencja Metropolita Sawa. Bardzo pozytywną ocenę zaś tej pozycji przedstawił J.E. bp Jerzy, który napisał przedmowę do w/w pozycji. Kolejno głos zabrał sam autor – abp Hilarion, który w sposób interesujący nawiązał do jej powstania. Na zakończenie uroczystości otwarto wystawę obrazującą dorobek XX-tu minionych lat w nauczaniu religii. Kustoszem i organizatorem wystawy był ks. Sławomir Chwojko, który przy współpracy doradców metodycznych zorganizował bogatą wystawę prezentującą wykaz podręczników, pomocy dydaktycznych (w ilości około 200 pozycji na wszystkich poziomach kształcenia) oraz imprez o charakterze religijno-kulturalnym.
Jubileuszowe uroczystości zakończył obiad z udziałem wszystkich obecnych gości.
Ks. Andrzej Baczyński
Foto: Jarosław Charkiewicz
Prawosławie a problemy współczesnego świata
W dniu 29 maja 2009 r. w Białymstoku odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa zorganizowana przez Katedrę Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku. Spotkaniu przewodniczył kierownik Katedry – Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa, a wzięli w niej również udział: Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub. Była to już jedenasta doroczna konferencja Katedry, w tym jubileuszowa, dziesiąta o charakterze międzynarodowym.
Swą obecności spotkanie zaszczycili również m.in.: rektor Uniwersytetu w Białymstoku prof. Jerzy Nikitorowicz, rektor Wyższej Szkoły Administracji Publicznej prof. Jerzy Kopania, zastępca prezydenta miasta Białegostoku Aleksander Sosna, poseł na Sejm RP Jarosław Matwiejuk, szef białostockiej delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Marian Minkiewicz oraz inni przedstawiciele służb mundurowych. Zabrakło, niestety, przedstawicieli Katedry Teologii Katolickiej UwB, którzy zwykle uczestniczyli w tym dorocznym spotkaniu. Łącznie w konferencji udział wzięło blisko 100 osób.
Konferencję rozpoczął molebien, po którym głos zabrał Kierownik Katedry – metropolita Sawa. Rozpoczynając roboczą część spotkania, w tym roku poświęconego „Prawosławiu wobec problemów współczesnego świata”, Eminencja nawiązał do ubiegłorocznego spotkania, którego temat był pokrewny: „Prawosławne świadectwo we współczesnym świecie”. Tegoroczna konferencja stanowiła więc w pewnym sensie kontynuację tej sprzed roku.
Następnie głos zabrał rektor UwB prof. Jerzy Nikitorowicz. Wyraził on swą radość związaną z uczestnictwem w najważniejszym naukowym dorocznym wydarzeniu Katedry. Na ręce ks. dra Henryka Paprockiego złożył też serdeczne gratulacje z okazji podjęcia decyzji przez Radę Naukową Uniwersytetu im. św. Grzegorza Peradze w Tbilisi (Gruzja) o nadaniu mu tytułu doktora honoris causa tej uczelni, co stanowi nobilitację również dla Uniwersytetu w Białymstoku, w którym duchowny jest zatrudniony.
Pierwszym referentem konferencji był Arcybiskup Białocerkowski i Bogusławski Mitrofan z Kijowskiej Akademii Teologicznej, a tematem jego wystąpienia zagadnienia jurysdykcyjne kwestii jedności Prawosławia w podzielonym świecie. W swym referacie prelegent przedstawił ogólny zarys tematu, bardziej szczegółowo odnosząc się do skomplikowanej sytuacji jurysdykcyjnej na Ukrainie.
Uczestnicy w konferencji wysłuchali następnie wystąpień kolejnych prelegentów: rektora Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie ks. dra Jerzego Tofiluka, który swój referat poświęcił bardzo aktualnemu we współczesnych czasach zagadnieniu technokracji w kontekście antropologii Kościoła prawosławnego oraz barwnych i dociekliwych rozważań ks. dra Doroteusza Sawickiego, starającego się w swym wystąpieniu odpowiedzieć na pytanie „Czy historia jest nauczycielką we współczesnym świecie?”.
Po krótkiej przerwie jako pierwszy głos zabrał ks. dr Henryk Paprocki, który z właściwą sobie kompetencją zreferował temat „Prawosławie wobec zagrożeń ekonomicznych”. Kolejny prelegent ks. mgr Arkadiusz Aleksiejuk, poświęcił swój referat współczesnym zagadnieniom bioetycznym z punktu widzenia nauki Kościoła prawosławnego, skupiając się w nim na kwestii zapłodnienia pozaustrojowego. Następnie, już po przerwie obiadowej, głos zabrał ks. prof. Marian Bendza. Tematem jego wystąpienia było „Prawosławie i ekologia”, a prelegent skoncentrował się w nim na kwestii ochrony środowiska jako zagadnieniu teologicznym. Wystąpienie ks. dra Marka Ławreszuka było z kolei poświęcone „Prawosławiu wobec problemu ethnofiletyzmu”, zaś referat o. archim. dra Warsonofiusza (Doroszkiewicza) traktował o roli monastycyzmu w zsekularyzowanym świecie. Konferencję zakończył referat dra Adama Musiuka z Politechniki Białostockiej poświęcony 25-leciu odrodzenia Monasteru Supraskiego oraz interesująca dyskusja na tematy w mniejszym lub większym stopniu związane z poruszanymi podczas spotkania zagadnieniami.
Jarosław Charkiewicz, foto autora
Diecezjalna Konferencja w Krzywcu
Dnia 26 maja br. zgodnie z przewidzianym programem w Krzywcu odbyła się Diecezjalna Konferencja Duchowieństwa Diecezji Warszawsko-Bielskiej pod przewodnictwem Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Sawy, Metropolity Warszawskiego i całej Polski. W konferencji wziął udział Jego Ekscelencja, Jerzy biskup Siemiatycki, księża dziekani, duchowieństwo Diecezji wraz z pracownikami świeckimi. Wspólne spotkanie rozpoczęło się św. Liturgią w cerkwi pw. Ap. Jakuba w Łosince, którą sprawował Jego Ekscelencja bp. Jerzy. Jego Eminencja modlił się w Ołtarzu. Kazanie na temat Ewangelii dnia wygłosił młody kapłan ks. mgr Paweł Zabrocki. Na koniec Św. Liturgii Jego Eminencja, Metropolita Sawa w słowie skierowanym do zebranych zwrócił uwagę na znaczenie sprawowania św. Liturgii i realizacji powołania kapłańskiego w Jej świetle, po czym przeczytał krótką modlitwę przed rozpoczęciem nowego dzieła. Część robocza konferencji rozpoczęła się o godz. 10:00. Pierwszą część stanowiły sprawozdania z różnych dziedzin życia Diecezji. Główne sprawozdanie za 2008 r. złożył Jego Eminencja, Metropolita Sawa. Druga cześć poświęcona była tematowi „Duszpasterstwo chorych”. Zostały wygłoszone trzy zasadnicze referaty:
· „Duszpasterz przy łóżku chorego” - ks. prot. Leonid Szeszko,
· „Duszpasterstwo szpitalne” - ks. Jerzy Kulik,
· „Duszpasterstwo chorych dzieci” - ks. mitrat Jerzy Tokarewski.
Na temat duszpasterstwa chorych wywiązała się ożywiona dyskusja, podczas której rozpatrywano różne aspekty posługi kapłana dla chorych. Dzielono się refleksjami własnych doświadczeń oraz wskazywano trudności i radości tej duszpasterskiej pracy. Jego Eminencja podsumowując konferencję wyraził nadzieję, że zaprezentowany materiał i wspólnie omówione problemy i doświadczenia z tego zakresu pomogą duchownym w rozwiązaniu wielu spraw związanych z duszpasterstwem chorych. Życzył wszystkim duchownym błogosławieństwa Bożego w ich dalszej pracy duszpasterskiej dla dobra drugiego człowieka i zbawienia własnej duszy.
Po zakończeniu Konferencji Jego Eminencja w towarzystwie bpa Jerzego, przełożonej klasztoru na św. Górze Grabarce i kilku duchownych odwiedził nowo powstający Skit w Odrynkach-Kudaku. Zapoznał się ze stanem jego organizacji i budowy obiektów, które są tam przeprowadzane. Opiekunem Skitu jest Archimandryta Gabriel, który dekretem Jego Eminencji z dnia 25 maja 2009 r. został przyjęty w skład kleru Diecezji Warszawsko – Bielskiej.
opr. ks. Mirosław Lewczak
foto: autor
Jego Eminencja Metropolita Sawa z wizytą w CZSW
W dniu 25 maja 2009 r. z okazji 90-lecia Służby Więziennej w Polsce Jego Eminencja, Metropolita Sawa złożył wizytę Kierownictwu Więziennictwa w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej. W uroczystym spotkaniu wzięli udział sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski, pracownicy Centralnego Zarządu Służby Więziennej na czele z gen. Pawłem Nasiłowskim - Dyrektorem Generalnym Służby Więziennej. Duszpastersko więzienne Kościoła rzymsko-katolickiego reprezentował Ks. dr Paweł Wojtas - Naczelny Kapelan Więziennictwa w Polsce.
Z okazji jubileuszu Jego Eminencja, Metropolita Sawa wręczył ordery Św. Równej Apostołom Marii Magdaleny II stopnia. Odznaczeni zostali; sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski, gen. Paweł Nasiłowski-Dyrektor Generalny Służby Więziennej, płk Kajetan Dubiel-Dyrektor Biura Penitencjarnego, płk Bogdan Cuda-Dyrektor Aresztu Śledczego Warszawa Mokotów.
Ponadto Odznaką św. Mikołaja Cudotwórcy, opiekuna więziennictwa zostali wyróżnieni: płk Marek Ośka - Zastępca Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz ppłk. Zbigniew Brzostek - Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie.
Jego Eminencja w słowie skierowanym do zebranych przypomniał o trudzie jaki napotykają na swej drodze pracownicy Służby Więziennej oraz o misji niesienia Dobrej Nowiny tym, którzy kuszeni dobrami tego świata odeszli z właściwej dla nich drogi życiowej.
Z okazji jubileuszu więziennictwa Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2009 r. Złotą Odznaką "za zasługi w pracy penitencjarnej" został również odznaczony zwierzchnik PAKP, Jego Eminencja, Metropolita Sawa.
opr. ks. Mirosław Lewczak
XX Ogólnopolska Pielgrzymka Młodzieży Prawosławnej na Świętą Górę Grabarkę
22 maja br. Jego Eminencja, Metropolita Sawa, uroczystą Paschalną Wieczernią rozpoczął jubileuszową XXX Ogólnopolską Pielgrzymkę Młodzieży Prawosławnej na Świętą Górę Grabarkę. Dokonał także poświęcenia wody w miejscowym źródle. Z okazji XXX-tej Pielgrzymki wystosował odezwę do Młodzieży, która została odczytana podczas uroczystego rozpoczęcia Pielgrzymki.
Droga Młodzieży!
Христосъ Воскресе! Chrystus Zmartwychwstał! Χριστός Ανέστη!
W pięknym okresie święta Zmartwychwstania Pańskiego od 30-tu lat zbieracie się na Św. Górze Grabarce w monasterze pw. śww. Marty i Marii.
Wspólnie ze swoimi opiekunami duchowymi przeżywacie tę wyjątkową radość duchową, którą niesie nam Zmartwychwstanie Chrystusa. Radość tę, my prawosławni, wyrażamy w sposób nam swoisty, wypowiadając słowa:
Christos Woskresie!-Woistynu Woskresie!
i wymieniamy pocałunek pokoju, który jest wyrazem naszych przeżyć i radości. Przy tym mamy świadomość prawdy, na którą zwraca naszą uwagę św. Ap. Paweł, kiedy pisze: „a jeśliby Chrystus nie zmartwychwstał, wtedy… daremna wiara nasza” 1 Kor 15,14.
Chrystus Zmartwychwstał! i my wołamy: „Gdzież jest, o śmierci, twoje zwycięstwo? Gdzież jest, o śmierci, twój oścień?” 1 Kor 15,44.
Chrystus Zmartwychwstał! i los człowieka uległ całkowitej przemianie. Nie jesteśmy już niewolnikami grzechu i szatana, ale mamy możliwość wejścia w życie wieczne z Chrystusem. Zmartwychwstały Chrystus wzywa nas: „Pójdźcie do Mnie wszyscy, którzy jesteście spracowani i obciążeni, a Ja wam dam ukojenie” Mt 11,28.
Zmartwychwstanie naszego Pana otwiera przed nami niebo, albowiem na Tronie Boskiej chwały zasiadł Bogoczłowiek Jezus Chrystus. Staliśmy się więc dziedzicami Tronu Niebieskiego. To od nas zależy, czy skorzystamy z daru cudu Zmartwychwstania Chrystusa, czy nie!
Drodzy Młodzi Przyjaciele! Trzydzieści lat temu grupa Waszych poprzedników kolegów, uniesiona cudem Zmartwychwstania Chrystusa, zorganizowała pierwszą Pielgrzymkę Paschalną na Św. Górę Grabarkę. Zapewne, nie do końca zdawali sobie sprawę, że rodzi się tu dzieło, które będzie miało wielkie duchowe i historyczne znaczenie, determinujące życie i los tysięcy ich następców. Nie dużo było uczestników pierwszej Pielgrzymki Młodzieży. Stanęli oni u podnóża wzgórza monasterskiego i patrzyli w górę, gdzie czekało ich przemienienie duchowe. Czekał na nich Zmartwychwstały Pan w Św. Eucharystii. Zapewne ogarniała ich chwała Boża i słyszeli głos Nieba: „Ten jest Syn umiłowany, Tego słuchajcie…” Łk 9,35.
I słuchacie. Mija trzydzieści lat, a Młodzież nadal szuka Chrystusa i Go słucha. Chociaż świat nawołuje ją do czegoś innego: – sekularyzacji życia, konsumpcji, materializmu, egoizmu…
Drodzy Młodzi Przyjaciele! Opierajcie się tym nawoływaniom i powstrzymujcie nawałnicę ich fal. Ustępują one przed twardą świadomą wiarą, modlitwą i miłością. Stale wzrastajcie w tę Górę, gdzie odbywa się przemiana (metanoia) naszego życia. Całym jestestwem wzrastajcie w krajobraz tego wyjątkowego miejsca naszej Cerkwi, do którego podążały i podążają, często na kolanach, całe pokolenia ludzi. Dzisiaj to miejsce nie może już się obyć bez Młodzieży. Tutaj Wasi poprzednicy i Wy często wołacie: „Panie, dobrze nam tu być…” Łk 9,23, a Grabarka w odpowiedzi woła: „… dobrze jest mi z Wami, Młodzieży, zbudujemy tu…”. Tak jest rzeczywiście. To tu, wszyscy razem, budujemy nasz wspólny dom prawosławny, bowiem podobnie do Apostołów na górze Tabor, czujemy się dobrze. Dlatego tu, na Grabarce, wciąż nowe pokolenia młodych ludzi odnajdują swoją drogę do przemiany – przemienienia. Człowiek przemieniony to ten, który nosi w swoim sercu żywego Chrystusa. Taki człowiek będzie zawsze cenić wiarę swoich ojca i matki, bogactwo swej duchowej kultury, swoje prawosławne obyczaje i codzienną kulturę z pięknymi tradycjami swojego rodzinnego domu i swojej ziemi, na której się urodził.
Prawosławny młody człowiek, bogaty duchem, znajduje odpowiedź na nurtujące do współczesne problemy: moralne, bioetyczne, na różnego rodzaju doświadczenia i namiętności, na wierność małżeńską z prawidłowym pojmowaniem rodziny jako cerkwi domowej, na lekkoduszność. Młody człowiek, kochający Zmartwychwstałego Jezusa – zrozumie, kim jest Chrystus, Głowa jego Cerkwi prawosławnej, w obliczu różnych współczesnych nurtów religijnych i społecznych. On zrozumie, pośród codziennych doświadczeń duchowych, intelektualnych, cielesnych, co znaczy „zdobywać” Świętego Ducha.
Nosząc w sobie Ducha Bożego, pokonywać będziecie pokusy. Nie bójcie się! On, Jezus Zmartwychwstały, Władca życia i śmierci, jest obok Was. On wzywa: Młody człowieku, nie bój się! Jestem z Tobą! Ufaj Mi! Pamiętajcie, że „Pełnia mocy Bożej objawia się w naszej słabości… W naszej niemocy ludzkiej objawiła się siła Boga” 2 Kor 12,9.
Droga Młodzieży!
Liderów (byłych i aktualnych), Członków Bractwa Młodzieży Prawosławnej i całą naszą Młodzież wzywam, by wrastać w dojrzałe życie, idąc drogą zdobywania Świętego Ducha, i utwierdzać się w wierze prawosławnej. Tego oczekuje od Was Święta Cerkiew, tego oczekuje od Was Wasz Metropolita, Arcybiskupi, Biskupi.
Osobiście byłem uczestnikiem rodzenia się Bractwa Młodzieży Prawosławnej oraz pierwszej Pielgrzymki Młodzieży na świętą Górę Grabarkę. Trudno było wówczas przypuszczać, że pielgrzymka ta przyniesie tak wielkie i wszechstronne plony.
Miejmy świadomość, że dwa tysiące lat temu zmarł i Zmartwychwstał Bogoczłowiek Jezus Chrystus i odrodziły się miliony ludzi. Oto jest moc miłości i modlitwy do Zmartwychwstałego. Dzisiaj wołamy: „Ty jesteś naszym Bogiem, Ty dokonujesz cuda…”. Prawda, zawarta w tych słowach, jest wskazówką do naszej różnorodnej działalności. W miłości, przyjaźni, posłuszeństwie Cerkwi i pokorze, nawet wśród różnych trudności materialnych, kadrowych – osiągnąć możemy bardzo wiele. To tutaj, na świętej Górze Grabarce, czeka na Was Chrystus. Podaje Wam swoją dłoń. Podajcie Mu swoją i razem kroczcie na Jego i Cerkwi chwałę.
Droga Młodzieży! Pokładamy w Was wielką nadzieję. Wy jesteście przyszłością naszej Cerkwi i jej nadzieją. Za kilka lat weźmiecie w swoje ręce losy swojej Cerkwi i Ojczyzny. Pamiętajcie o tym.
Droga Młodzieży!
Gratuluję Wam Jubileuszu trzydziestolecia Paschalnej Pielgrzymki Młodzieży na świętą Górę Grabarkę. Dziękuję Bogu za Jego dary w ciągu tych trzydziestu lat, życzę Wam i całej Młodzieży naszej Cerkwi, by światłość Zmartwychwstania zawsze rozświecała Wasze drogi życiowe i prowadziła Was po ścieżkach dobrego prawdziwego świadectwa we współczesnym świecie. Zmartwychwstały Chrystus niech Wam błogosławi.
Christos Woskresie!-Woistynu Woskresie!
Święta Góra Grabarka 22.05.2009 r.
W poniższym Programie jubileuszowej Pielgrzymki Młodzieży Prawosławnej biorą udział Jego Ekscelencja Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub – opiekun młodzieży z ramienia Św. Soboru Biskupów oraz Jego Ekscelencja, Biskup Siemiatycki Jerzy.
PIĄTEK:
18.00 - Wieczernia. Poświęcenie wody i uroczyste rozpoczęcie Pielgrzymki (przed cerkwią)
20.00 - Kolacja i wieczór zapoznawczy w grupach (pole namiotowe)
20.30 - Spotkanie plenarne (dolina przy polu namiotowym) – powitanie i wystąpienia gości, przedstawienie programu pielgrzymki, referat na temat motta Pielgrzymki, przeniesienie i poświęcenie krzyża pielgrzymkowego
22.00 - Prezentacja multimedialna i otwarcie wystawy „XXX lat pielgrzymowania młodzieży na św. Górę Grabarkę w obiektywie”
23.30 - Panichida na grobach śp. arcybiskupa Aleksego i śp. ihumenii Barbary (cmentarz za cerkwią) i akatyst ku czci św. męczennika dziecięcia Gabriela
SOBOTA:
07.00 - Pobudka
07.30 - Godziny kanoniczne (czasy) i Święta Liturgia
09.30 - Śniadanie
10.30 - „100 pytań do...” (dolina przy polu namiotowym)
13.00 - Obiad i czas wolny
14.00 - Program kulturalny; mecz piłki nożnej: „Drużyna duchowieństwa”- „Drużyna pielgrzymów” - „Drużyna seminarzystów”
16.00 - Spotkanie w grupach tematycznych:
1. „XXX lat pielgrzymowania młodzieży na św. Górę Grabarkę we wspomnieniach byłych działaczy i sympatyków Bractwa”,
2. „Prawosławie oczami wielu kultur” – spotkanie z gośćmi zagranicznymi,
3. „Modlitwa, liturgia, a uprawianie teologii” - spotkanie poprowadzi ks. Jerzy Tofiluk wraz z grupą seminarzystów,
4. Temat wyłoniony drogą sondy internetowej: „Jak zachować wiarę, tradycję i zasady moralne we współczesnym świecie?” - J.E. Najprzewielebniejszy Jakub, Arcybiskup Białostocki i Gdański.
18.00 - Nabożeństwo całonocnego czuwania (wsienoszcznoje bdienije)
20.00 - Kolacja
21.00 - Ognisko wraz z programem kulturalnym
22.30 - Cisza nocna,
NIEDZIELA:02.30 - Godziny kanoniczne (czasy) i spowiedź
03.00 - Święta Liturgia, po nabożeństwie wspólna agapa
08.30 - Godziny kanoniczne (czasy) i Święta Liturgia
11.30 - Obiad
12.00 - Podsumowanie i zakończenie pielgrzymki
80-lecie ks. mitrata Aleksandra Tokarewskiego
Jego Ekscelencja, Najprzewielebniejszy Jerzy, Biskup Siemiatycki, odprawił 21 maja br. w Orli uroczystą Świętą Liturgię z okazji Święta Ap i Ew. Jana Teologa oraz jubileuszu 80-lecia miejscowego proboszcza, ks. mitrata Aleksandra Tokarewskiego. Jego Ekscelencja wręczył dostojnemu Jubilatowi ikonę Bogurodzicy od Jego Eminencji Metropolity Sawy wraz z dedykacją oraz błogosławieństwem na dalszą owocną służbę dla dobra Cerkwi.
Dobiegła końca oficjalna wizyta Jego Eminencji na Cyprze
W poniedziałek 18 maja rano o godzinie 08.00 Jego Eminencja Metropolita Sawa w asyście Wielce Błogosławionego Chryzostoma II oraz pozostałymi członkami polskiej delegacji został przyjęty przez Prezydenta Republiki Cypryjskiej – Pana Dimitriosa Chrystophiasa. Podczas spotkania Metropolita Sawa przybliżył Głowie Cypru historię i obecny stan Polskiego Kościoła Prawosławnego. Podzielił się również swoimi wrażeniami z minionych dni pobytu w Kościele Cypryjskim. W obecności Prezydenta Zwierzchnik PAKP podziękował jeszcze raz Arcybiskupowi Chryzostomowi za zaproszenie oraz za serdeczną gościnność. Eminencja wyraził również nadzieję, że dramat okupowanych ziem cypryjskich znajdzie przy pomocy Bożej jak najszybciej swoje stosowne rozwiązanie. W odpowiedzi na słowa Metropolity Sawy Prezydent Cypru podziękował Metropolicie za wizytę w Pałacu Prezydenckim. Przybliżył z innej pespektywy problem kwestii cypryjskiej, opowiedział o współpracy z Kościołem Cypryjskim i podkreślił jego decydującą rolę w życiu i historii Narodu Cypryjskiego. Kurtuazyjne spotkanie zakończyły wspólne zdjęcia.
Bezpośrednio z Pałacu Zwierzchnicy udali się do Metropolii Morphosu, gdzie dostojnych gości powitał gospodarz terenu Metropolita Neofit. Eminencja był tutaj witamy przez licznie przybyłe duchowieństwo, wiernych i dzieci szkół podstawowych. Uroczysta doksologia odbyła się w XI wiecznej starożytnej świątyni, która dzisiaj służy Metropolicie za Katedrę. Więcej jak połowa tej diecezji, jak również prawdziwa Katedra, znajduje się na terenach okupowanych. Po spotkaniu w świątyni polska delegacja odwiedziła żeński Hezychastyrion św. Mikołaja, który został erygowany na miejscu pozostawionego i zniszczonego klasztoru męskiego zaledwie w 2001 roku. Odwiedziny w tym monastycznym przybytku były powodem duchowej radości Eminencji, który wysoko ocenił trud kilku mniszek w imię odbudowy życia klasztornego i mniszego w tym miejscu.
Poniedziałkowy program przewidywał również wizytę w największym i najbardziej znanym Monasterze Cypru – Kykkos. Powstał on w XI wieku i nieprzerwanie funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Przełożony Monasteru Metropolita Nikifor uroczyście powitał Eminencję przez bramą monasterską. Procesjonalnie, w atmosferze pięknych śpiewów bizantyjskich, Zwierzchnicy weszli do głównej świątyni, gdzie obyła się bardzo uroczysta doksologia. W swoim słowie powitalnym Metropolita Nikifor przybliżył Eminencji historię i rolę Monasteru dla całego Cypru. Jest to miejsce, które statystycznie odwiedza ponad milion pielgrzymów każdego roku. Ponadto słynie z niebywałego Muzeum sztuki sakralnej, które zajmuje jedno z czołowych miejsc na całym świecie. Na pamiątkę wizyty Ihumen Monasteru wręczył Eminencji panagiję oraz grawurę cudotwórczej ikony Matki Bożej, która zdobi monasterski ikonostas. W podziękowaniu za powitanie i pamiątki Eminencja nawiązał do światłości Monasteru i jego znaczenia w odrodzeniu cypryjskiego narodu. Zrewanżował się również srebrną ikoną Matki Bożej. Po uroczystości odbył się nieoficjalny obiad w monasterskim refektarzu.
Po krótkim odpoczynku Zwierzchnicy udali się nieopodal na grób wielkiego cypryjskiego Hierarchy i Etnarchy, Głowy Kościoła i Państwa, Makariosa III, gdzie odprawiono krótką modlitwę za spokój Jego duszy oraz pozostawiono pamiątkowy wieniec. Autorytet Jego wielkiej osobowości, pomimo upływu 32 lat od momentu Jego śmierci przebywa wśród Narodu Cypryjskiego po dzień dzisiejszy. Może o tym również świadczyć fakt, iż apartament, który zamieszkiwał, został zachowany bez najmniejszej zmiany do dnia dzisiejszego jako swoiste muzeum.
Następnie polska delegacja udała się do Paphos – turystycznego miasta na Cyprze. Po drodze jednak odwiedziła Monaster Chrysoroiatises, który znajduje się w matczynej osadzie ś.p. Arcybiskupa Makariosa. Miejsce to – jak podkreślił obecny Zwierzchnik – stało się inspiracją powołania monastycznego tego wielkiego hierarchy i przywódcy. Kolejnym ośrodkiem, który zatrzymał gości po drodze był Monaster św. Neofita Rekluza. Dla obecnego Arcybiskupa Cypru to szczególne miejsce z uwagi na to, że spędził w nim 25 lat swego młodego życia, przyjmując w nim postrzyżyny mnisze, a później przewodząc mu jako przełożony. Z wielkim sentymentem Arcybiskup przybliżył Eminencji Metropolicie Sawie historię monasteru. Wspomniał również, iż to właśnie w nim w wieku 36 lat zginął przy pracy jego ojciec. Na miejscu przywitał Dostojników przełożony monasteru Biskup Leoncjusz wraz z braćmi. Patron Monasteru – św. Neofit był całkowitym analfabetą do osiemnastego roku życia, jednak oświecony mocą Bożą i przy własnym wielkim wysiłku nauczył się czytać i pisać, a co więcej, pozostawił po sobie kilka tomów pisanych dzieł, większa część których, przechowywana jest jako rękopis w Narodowej Bibliotece Paryża.
Nieopodal Monasteru mieści się rodzinny dom obecnego Arcybiskupa Chryzostoma II, gdzie odbyła się domowa nieoficjalna kolacja. Następnie polską delegację zakwaterowano w hotelu „Hagios Georgios” w Paphos.
Ostatni dzień wizyty polskiej delegacji przeznaczony był na odwiedziny dwóch największych i najliczniejszych diecezji Cypryjskiego Kościoła: Paphosu i Lemesosou. W pierwszej z nich Jego Eminencja Metropolita Sawa został powitany przez miejscowego biskupa – Metropolitę Georgiosa. Katedralna świątynia, w której odbyła się powitalna doksologia, pochodzi z dawnych czasów i swoim wyglądem przypomina starożytną bazylikę bizantyjską. Zupełnie inny styl reprezentowała Katedra Lemesosou. To równie piękna nowa świątynia, upiększona freskami współczesnych ikonografów. To właśnie w niej Zwierzchnika PAKP pozdrawiał i witał wraz z duchowieństwem całej swej diecezji gospodarz terenu – Metropolita Atanazy. Lemessos to również miasto zamieszkiwane przez wielu Polaków, co zostało podkreślone podczas spotkania w świątyni. Wizyta w Lemesosie również miała oprawę uroczystej doksologii, po której wydano na cześć Metropolity uroczysty obiad w centrum diecezjalnym. Ostatnim punktem programu, w drodze powrotnej do Nikozji, była spontaniczna wizyta w żeńskim Monasterze św. Jerzego Alamanu. Tam Zwierzchników powitała Ihumenia Olimiada, serdeczność której pozwoliła zapomnieć o zmęczeniu napiętym programem.
Wieczorem, przed odlotem na lotnisko, w hotelu Hilton park, odbyła się nieoficjalna kolacja pożegnalna. W jej trakcie Arcybiskup Chryzostom II podziękował Metropolicie za przybycie i złożenie oficjalnej wizyty w Kościele Cypryjskim. Metropolita Sawa zaś podkreślił ogromne znaczenie wizyty dla obu Kościołów, jeszcze raz ponowił swoje zaproszenie skierowane wcześniej do Zwierzchnika cypryjskiego prawosławia, który odwiedzi Polskę w sierpniu tego roku.
Po kolacji i krótkim odpoczynku polska delegacja udała się na lotnisko do Nikozji, skąd w godzinach porannych odleciała do Polski.
Opr. Biskup Siemiatycki Jerzy – Dyrektor Kancelarii
Trzeci dzień oficjalnej wizyty Jego Eminencji na Cyprze
(17 maja 2009)
W niedzielę 17 maja w godzinach porannych Metropolita Sawa został powitany przez Arcybiskupa Chryzostoma przed największą świątynią Cypru pod wezwaniem Hagii Sofii. Oczekiwał tam na polską delegację wraz z hierarchami Kościoła Cypryjskiego. Zwierzchnicy uroczyście weszli do cerkwi, gdzie trwała już niedzielna jutrznia. Eminencja Metropolita Sawa po udzieleniu wiernym arcypasterskiego błogosławieństwa wszedł na główny tron, gdzie oczekiwał do rozpoczęcia się św. Liturgii. Św. Liturgię celebrowało 13 biskupów, kilku kapłanów i ośmiu diakonów. Po nabożeństwie Zwierzchnicy zwrócili się do siebie nawzajem z oficjalnymi przemówieniami. Wielce Błogosławiony Chryzostom zwrócił uwagę na apostolskie pochodzenie Kościoła Cypryjskiego i na jego obecne problemy związane z terenami okupowanymi. Wyraził również wielką radość z powodu pierwszej w historii wizyty Zwierzchnika Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Kościele Cypryjskim. Na zakończenie swego wystąpienia odznaczył Jego Eminencję Metropolitę Sawę Złotym Orderem św. Apostoła Barnaby – najwyższym wyróżnieniem św. Synodu Kościoła Cypryjskiego. W odpowiedzi Jego Eminencja Zwierzchnik PAKP powiedział:
Eminencjo, Wielce Błogosławiony Arcybiskupie Nowej Justyniany i całego Cypru Chryzostomie,
Ekscelencje,
Bracia Kapłani,
Umiłowani Bracia i Siostry,
Chrystus Zmartwychwstał!
Dziękuję serdecznie za słowa pozdrowienia. Paschalna radość napełnia w dniu dzisiejszym nasze serca, które zjednoczyły się przy eucharystycznym stole podczas celebrowanej przez nas św. Liturgii. Daliśmy tym samym świadectwo jedności naszej wiary prawosławnej. Wspólny kielich nasycił nas Życiodajnymi Ciałem i Krwią Chrystusa. W naszych żyłach płynie więc ta sama Krew Zmartwychwstałego Pana, a Jego Ciało uświęciło i nasze ludzkie ciała. Uczestniczyliśmy w wielkiej tajemnicy wiary, gdzie ziemia jednoczy się z niebem, a niebo z ziemią.
Św. Liturgia to nie tylko przeżycie eucharystyczne, to też nie tylko akt kosmiczny, ale również wielka manifestacja soborowości Kościoła Prawosławnego. Kiedy sprawują ją wspólnie Zwierzchnicy Lokalnych Kościołów Prawosławnych nabiera ona znaczenia wyjątkowego i świadczy o sile św. Prawosławia, dla którego jedna Eucharystia jest zwieńczeniem i zapieczętowaniem jedności oraz wzajemnej komunii. Dlatego dziękujemy Bogu za ten wielki dar, że dzisiaj również i My, Zwierzchnicy dwóch Autokefalicznych Kościołów – Cypru i Polski, sprawując razem św. Liturgię, potwierdziliśmy, że jednoczy nas jedna wiara, jeden Kościół i Jeden Bóg w Świętej Trójcy. W dzisiejszych, zdominowanych podziałami czasach taki apel jedności jest bardzo ważny. Służy temu nasze dzisiejsze spotkanie eucharystyczne.
Nasze Kościoły zawsze łączyły, łączą i będą łączyć nierozerwalne więzy braterskiej miłości. I chociaż dopiero dzisiaj, po raz pierwszy w historii, odbywa się oficjalna wizyta pokojowa Zwierzchnika Polskiego Kościoła Prawosławnego, to Kościoły nasze zawsze pozostawały w bliskiej łączności. Spotykaliśmy się na różnych zjazdach ogólnoprawosławnych, odprawialiśmy wspólnie św. Liturgie i dawaliśmy otaczającemu światu świadectwo wiary. Nasze Kościoły zawsze żyły w przyjaźni, a ich hierarchowie niejednokrotnie składali sobie wizyty, poznając nawzajem bogactwo obustronnego życia religijnego.
Kościół Cypryjski jest jedną wielką kartą historii. Nie można w niej pominąć wielkiego prekursora i ojca życia religijnego na Cyprze – św. Apostoła Barnaby, o którym tak powiedział Sam św. Duch: „Wyznaczcie mi Barnabę i Szawła do dzieła, do którego ich powołałem. Wtedy po modlitwie i poście oraz nałożeniu rąk odesłali ich. Ci więc wysłani przez Świętego Ducha, udali się do Seleucji, a stamtąd odpłynęli na Cypr” (Dz 13, 3-4). Apostolskość Kościoła Cypryjskiego posiada zatem wymiar diachroniczny i spoczywa na Nim do dnia dzisiejszego.
Sukcesja wiary prawosławnej na Cyprze odnalazła swoich oddanych kontynuatorów również i w czasach współczesnych. Będąc na tej ziemi, nie sposób nie wspomnieć wielkiego Etnarchy i Zwierzchnika Cypru świętej pamięci Makariosa III, który zjednoczył w sobie charyzmat władzy z charyzmatem pasterzowania. Stał się tym samym niepodważalnym autorytetem dla bogobojnego Narodu Cypryjskiego. Odwiedzając wiele krajów, jako Głowa Państwa, świadczył o św. Prawosławiu wszystkim: swoim odzieniem, słowami i majestatem. Tę wielkość godności arcybiskupiej przekazał swoim następcom: świętej pamięci Chryzostomosowi I i Wam, Drogi Władyko Arcybiskupie.
Z Wami Eminencjo łączą nas więzy osobistej przyjaźni i braterskiej miłości. Spotykaliśmy się od wielu lat na arenie dysput ogólnoprawosławnych i teologicznych. Ze wzruszeniem wspominam nieocenioną obecność Waszej Eminencji na moim Ingresie w 1998 roku w Warszawie, jeszcze jako Metropolity Pafosu. Dlatego cieszę się szczególnie, że dzisiaj spotykamy się na świętej ziemi cypryjskiej już jako Zwierzchnicy dwóch Lokalnych Kościołów Prawosławnych.
Jako bratni Kościół, z wdzięcznością Bogu, przyglądamy się widocznym poczynaniom Waszej Eminencji dla dobra Kościoła i Narodu Cypryjskiego. Zmagania i głos Eminencji w imię przywrócenia sprawiedliwości na Cyprze sięgają areny polityki międzynarodowej. Dążenia Waszego Kościoła do uregulowania statusu ziem okupowanych stały się wspólnym apelem wszystkich Kościołów Prawosławnych i ludzi dobrej woli. Do tego apelu przyłącza się również Polski Kościół Prawosławny.
Cieszymy się, że za zaledwie kilka lat Arcybiskupstwa Waszej Eminencji, zwiększyła się znacznie liczba Episkopatu Kościoła Cypryjskiego, nowelizacji uległ także Statut Kościelny, a interpersonalna otwartość Eminencji na potrzeby innych ludzi znalazła swój wyraz w zorganizowaniu na Cyprze prestiżowego Światowego Spotkania w intencji Pokoju w październiku 2008 roku, w którym uczestniczyli także delegaci naszego Kościoła Prawosławnego. Wszystko to świadczy o wielostronnej charyzmatyczności Waszej Eminencji, ale nade wszystko o bezgranicznym oddaniu Swemu Kościołowi i Narodowi.
Więzy braterskiej solidarności łączą również nasze państwa, które kilka lat temu razem zasiliły struktury Unii Europejskiej. Poza polityczną przynależnością do nich, ważnym elementem jest fakt, że powiększył się tym samym potencjał obecności w tych strukturach św. Prawosławia. Głos Kościoła Prawosławnego jest bardzo znaczący, zwłaszcza teraz, gdy tak często kwestionuje się chrześcijańskie pochodzenie Europy. Integracja europejska bez Chrześcijaństwa nie jest sukcesem, ale niebezpieczeństwem, przeciwko któremu należy zapobiec, dając świadectwo naszej wiary.
Unia Europejska kładzie duży nacisk na pielęgnowanie spuścizny kulturowo-narodowościowej. Zabiega o zachowanie różnorodności w integracji globalnej. Chrześcijaństwo, a zwłaszcza św. Prawosławie, jako pierwsze pokazało wzór prawdziwej jedności i globalizacji. Zachowując odmienność poszczególnych Kościołów Lokalnych, jednoczy się w zbawiennym Kielichu Chrystusowym. Prawda może być tylko jedna, a tą Prawdą dla Chrześcijan mieszkających w Europie jest Chrystus, Będący Fundamentem naszej wiary, na której stoi Kościół.
Polski Kościół Prawosławny jest Kościołem mniejszościowym, wiernym Bogu i Jego Prawdzie. Jego historię kreślą różne okresy rozkwitu i trudności. Nie uniknął On prześladowań, które jednak uświęciły Go męczeńską krwią. Pomimo wszystkich sztormów ze strony nieprzyjaciela przetrwał i trwa do dzisiaj, rozwijając się na miarę swoich możliwości. To Kościół, który ma swoje świątynie, monastery, duchowe centra i szkoły. To również Kościół, który cieszy uduchowiona młodzież i oddani wierni. Pełni On swoją posługę wszędzie tam, gdzie oczekuje na Niego człowiek. Kościół ten oczekuje również i na Was, Władyko Arcybiskupie, abyście składając rewizytę, ujrzeli Jego oblicze zwłaszcza w dniu Przemienienia Pańskiego na św. Górze Grabarce, gdzie przybywają dziesiątki tysięcy naszych wiernych i nie tylko.
Dziękuję Bogu jeszcze raz za dar naszej dzisiejszej wspólnoty. Dziękuję i Waszej Eminencji za zaproszenie mnie do złożenia oficjalnej wizyty braterskiej w Kościele Cypryjskim. Modlę się do św. Apostoła Barnaby, aby umocnił Wasze siły w dalszym pełnieniu służby Arcybiskupiej.
Niech Wszechmogący Bóg obdarzy Was zdrowiem i mądrością, niech pobłogosławi Hierarchię, Kler i wiernych Waszego Kościoła, aby wychwalając Pana naszego Jezusa Chrystusa, dawali świadectwo świętego Prawosławia.
Na pamiątkę naszej eucharystycznej jedności proszę przyjąć ten dar – panagije i krzyż.
Wielce Błogosławiony Chryzostom również wręczył Eminencji komplet biskupich panagii. Po nabożeństwie miało miejsce krótkie spotkanie z wiernymi w Centrum parafialnym oraz śniadanie.
O godzinie 13.00 Wielce Błogosławiony Chryzostom wydał oficjalny obiad na cześć jego Eminencji Metropolity Sawy oraz towarzyszącym Mu osób w Gmachu Arcybiskupstwa. Wznosząc toast Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła jeszcze raz podziękował Eminencji za przyjęcie zaproszenia do złożenia oficjalnej wizyty. Mówiąc o współczesnych problemach ludzkości podkreślił znaczenie wzajemnych wizyt Zwierzchników Lokalnych Kościołów Prawosławnych. W swojej odpowiedzi na toast Metropolita Sawa wspomniał o trudnej i pełnej doświadczeń drodze Narodu Cypryjskiego. Powiedział miedzy innymi, że udział Kościoła w tej drodze, zawsze był najważniejszy. Bez Kościoła Prawosławnego Cypr nie miałby takiego historycznego znaczenia jakie posiada w wymiarze diachronicznej spuścizny apostolskiej. Na obiedzie obecny był Minister Kultury Cypru, Ambasador Polski Paweł Doborowolski, Ambasador Grecji oraz inni przedstawiciele życia publicznego. Na posiłek przybyli również hierarchowie Kościoła Cypryjskiego.
Po krótkim odpoczynku w hotelu oraz popołudniowej konferencji prasowej Jego Eminencja odwiedził starożytny Monaster Sturowounion – słynny ze swego pięknego górskiego położenia, ale nade wszystko ze świętości życia. Monaster ten sławi się surową regułą życia mniszego. W drodze powrotnej Eminencja Metropolita Sawa odwiedził Filię Monasteru Kykkos w Nikozji, gdzie wydano na cześć polskiej delegacji nieoficjalną kolację.
Opr. Biskup Siemiatycki Jerzy – Dyrektor Kancelarii
Zdj. Jarosław Honczar
OFICJALNA WIZYTA POKOJOWA JEGO EMINENCJI WIELCE BŁOGOSŁAWIONEGO SAWY METROPOLITY WARSZAWSKIEGO I CAŁEJ POLSKI
NA CYPRZE (15-20 MAJA 2009)
Po raz pierwszy w historii naszego Kościoła doszło do złożenia oficjalnej wizyty pokojowej w Cypryjskim Kościele Prawosławnym przez Jego Eminencję Metropolitę Sawę. Wizyta rozpoczęła się 15 maja br. Jego Eminencji towarzyszą Jego Ekscelencja, Najprzewielebniejszy Jerzy, Biskup Siemiatycki – Dyrektor Kancelarii Metropolity, ks. Mitrat Mikołaj Podolec, ks. Protodiakon Marek Kiryluk, Hierodiakon Paweł (Tokajuk) oraz Pan Jarosław Honczar. Samolot z polską delegacją wylądował na lotnisku w Larnace w godzinach nocnych. Zwierzchnik PAKP został na nim powitany przez Wielce Błogosławionego Chryzostoma Arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru. W towarzystwie eskorty policyjnej delegacja udała się do Nikozji, gdzie została zakwaterowana w Hotelu Hilton Park. O godzinie 11.00 odbyło się oficjalne powitanie Jego Eminencji Metropolity Sawy przez Wielce Błogosławionego Arcybiskupa Cypru, Hierarchię, Duchowieństwo, wiernych i młodzież w Auli Arcybiskupstwa w Nikozji. Następnie odbyła się okolicznościowa doksologia w Katedrze Arcybiskupiej pod wezwaniem św. Jana Teologa, po której Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Arcybiskup Chryzostom powitał krótko Jego Eminencję, podkreślając w swoim przemówieniu: znaczenie wizyty Metropolity Sawy na Cyprze. Dostojny Gość zwrócił się do Arcybiskupa z następującymi słowami:
„Eminencjo, Wielce Błogosławiony Arcybiskupie Nowej Justyniany i całego Cypru Chryzostomie,
Ekscelencje,
Bracia Kapłani,
Umiłowani Bracia i Siostry,
Dziękuję serdecznie za słowa powitania. Bogu Wszechmogącemu w Świętej Trójcy nade wszystko dziękujemy za dzisiejsze historyczne wydarzenie w życiu naszych bratnich Kościołów – Kościoła Cypryjskiego i Kościoła Polskiego. Po raz pierwszy w historii odbywa się oficjalna, braterska wizyta pokojowa na Cyprze Zwierzchnika Polskiego Prawosławia.
Przybywamy w duchu chrześcijańskiej miłości na Waszą ziemię uświęconą stopami i nauczaniem św. Apostoła Barnaby „zwanego Synem Pocieszania, Lewitą, rodem z Cypru, który sprzedał swoją ziemię, a pieniądze przyniósł i złożył u stóp apostołów”. (Dz 36-37). Przybywamy więc, aby doświadczyć nektaru świętości Kościoła Cypryjskiego, zapoznać się bliżej z Jego światłą historią i bogobojnym ludem, który od czasów apostolskich do dnia dzisiejszego pozostaje niezachwianie wierny Bogu i świętemu Prawosławiu.
Mamy również świadomość wyjątkowego znaczenia Kościoła Cypryjskiego historii chrześcijaństwa. Przysługuje Mu bowiem szczególny przywilej uznania wyrażony w postanowieniu III Soboru Powszechnego o jego prawie do kanonicznej suwerenności. Fakt ten świadczy o wielkiej spuściźnie duchowej Kościoła Cypryjskiego zapisanej również w Dziejach Apostolskich, które głoszą, że dzięki Cypryjczykom wielu nawróciło się do Pana i dlatego „Ręka Pańska była z nimi, wielka bowiem liczba uwierzyła…”(Dz 11, 21). Cypr zatem był i jest dla całego chrześcijańskiego świata kolebką świętości i tradycji, dokąd przybywają hierarchowie i wierni innych Kościołów.
Od zarania dziejów wielkie znaczenie miały te wzajemne wizyty, a zwłaszcza pokojowe Zwierzchników Lokalnych Kościołów Prawosławnych, które nie tylko były okazją do wzajemnego poznania, ale przede wszystkim umacniały duch jedności soborowej. Służyły one również obopólnym korzyściom, a ich wydźwięk nabierał wartości powszechnej. Wymieniając nawzajem doświadczenia i dzieląc się problemami, Zwierzchnicy natchnieni łaską św. Ducha, odnajdywali często rozwiązania dla najtrudniejszych zagadnień nurtujących Kościół Powszechny w Jego lokalnych społecznościach.
Dzisiaj Kościół Cypryjski odwiedza Zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, który w swej historii doznał wiele doświadczeń i prześladowań. Pomimo wszystkich tych trudności przetrwał i trwa do dzisiaj, głosząc bez bojaźni dobrą nowinę o Jezusie Chrystusie i Jego Świętym Kościele. Będąc w mniejszości nie zraża się trudnościami, ale umacnia się w ewangelicznym zapewnieniu Zbawiciela, Który obiecał: „zbuduję mój Kościół, a bramy piekielne nie zwyciężą go” (Mt 16, 18).
Eminencjo, Wielce Błogosławiony Władyko Arcybiskupie!
Kościół Cypryjski, dzieląc troski swego kraju i narodu, od trzydziestu pięciu lat doświadcza bólu okupacji, który pozbawił go możliwości korzystania nie tylko z własnych świątyń, ale również spowodował banicję z macierzystych terenów. Wielu Cypryjczyków straciło prawo powrotu do rodzinnych domów. Wielu z nich nie może odwiedzić grobów swoich najbliższych przodków i oddać im hołd. Wiemy, że Eminencja jest jednym z nich. Dramat okupowanych ziem staje się tym bardziej jaskrawy, kiedy nasze świątynie są bezczeszczone i pozostawione na pastwę losu. Niszczeje w nich nasze duchowe bogactwo, które dla dzisiejszej Europy jest bezcenną spuścizną.
Nasza wizyta posiada zatem podwójny wymiar. Jest ona wydarzeniem kościelnym, jako oficjalne spotkanie Zwierzchników dwóch bratnich Kościołów, ale stanowi jednocześnie wspólny apel o zadośćuczynienie sprawiedliwości względem dyskryminowanego Narodu Cypryjskiego. Cypr to kraj, gdzie Kościół i Naród odzwierciedlają jedną tożsamość. Wybitny poprzednik Waszej Eminencji Arcybiskup Makarios był Zwierzchnikiem Kościoła i Prezydentem Państwa. Dla cypryjskiego Narodu stał się zatem wiarygodnym Etnarchą, który troszczył się nie tylko o dobrobyt materialny, ale również o rozwój duchowy swoich obywateli. Był On niepodważalnym autorytetem i ten autorytet przekazał swoim następcom – Arcybiskupowi Chryzostomowi I i Wam, Wasza Eminencjo, Władyko Arcybiskupie.
Dziękując Bogu za możliwość stąpania po tej, pięknej, uświęconej lecz i umęczonej ziemi, dziękuję z głębi serca i Waszej Eminencji za braterskie zaproszenie do złożenia oficjalnej wizyty pokojowej w Kościele Cypryjskim. Głęboko wierzę, że przyczyni się ona do jeszcze większego zaciśnięcia więzów pomiędzy naszymi Kościołami i narodami lepszego oraz wzajemnego poznania. Niech będzie ona również świadectwem jedności świętego Prawosławia we współczesnym podzielonym świecie.
Podczas tej wizyty będziemy się gorąco modlić, aby za wstawiennictwem św. Apostoła Barnaby, Bóg błogosławił Kościół i bogobojny Naród Cypryjski”.
Po uroczystej doksologii odbyła się uroczyste posiedzenie Św. Synodu Kościoła Cypryjskiego w obecności Jego Eminencji. Ponieważ jest to pierwsza oficjalna wizyta Zwierzchnika PAKP, Eminencja został zapoznany z historią i sytuacją obecną Kościoła Cypryjskiego. Ze swojej strony Wielce Błogosławiony Sawa również przedstawił historyczną drogę oraz dzisiejszy stan naszego Kościoła. Po posiedzeniu św. Synodu odbył się nieoficjalny obiad w Gmachu Arcybiskupstwa.
W godzinach wieczornych polska delegacja odwiedziła cmentarz wojskowy, na których spoczywają ciała żołnierzy zabitych w 1974 roku w wyniku inwazji tureckiej oraz symboliczny cmentarz więzienny, oddając hołd skazanym na śmierć przez powieszenie bohaterów cypryjskich walczących o wolność swego kraju w latach pięćdziesiątych. Na obu tych miejscach złożono pamiątkowe wieńce.
Pierwszy dzień wizyty zakończyła oficjalna kolacja wydana na cześć Jego Eminencji Metropolity Sawy w rezydencji Polskiego Ambasadora, Jego Ekscelencji Pawła Dobrowolskiego.
16 maja w sobotę przygotowany program pozwolił polskiej delegacji odwiedzić Metropolię Tamasosu. W katedralnej świątyni odbyła się powitalna doksologia w obecności licznie zgromadzonego duchowieństwa i wiernych. Gospodarzem tej diecezji jest Metropolita Izajasz, który uroczyście powitał Metropolitę Sawę na swoim kanonicznym terytorium, wręczając na pamiątkę wizyty ikonę św. Herakledesa. Kolejnymi etapami programu były bardzo interesujące wizyty w trzech ważnych monasterach Cypru: żeńskim św. Herakledesa, męskim – Przenajświętszej Bogurodzicy (Machera) oraz żeńskim Wprowadzenia NMP do Świątyni. We wszystkich odbyły się uroczyste doksologie, prezentacje historii, jak również wygłoszono okolicznościowe przemówienia. Sobotni program zakończyła nieoficjalna kolacja w hotelu.
Opr. Biskup Siemiatycki Jerzy – Dyrektor Kancelarii Metropolity
Zdj. Jarosław Honczar
Pogrzeb ks. Tomasza Lewczuka
We wtorek, 12 maja 2009 r., w soborze Św. Trójcy w Hajnówce odbyły się uroczystości pogrzebowe zmarłego w wieku 38 lat, ks. Tomasza Lewczuka wikariusza parafii prawosławnej św. Trójcy w Hajnówce. Ks. Tomasz zmarł 9 maja, nie odzyskawszy przytomności, w wyniku ran odniesionych podczas wypadku samochodowego, który miał miejsce 2 maja na trasie Bielsk Podlaski – Hajnówka.
11 maja wieczorne nabożeństwo żałobne – wielką panichidę sprawował arcybiskup hajnowski Miron w asyście 60 duchownych.
W trakcie panichidy ks. Michał Niegierewicz – dziekan i jednocześnie proboszcz parafii Św. Trójcy przypomniał wszystkim znaczenie i sens śmierci człowieka. Jej istotę ukazał Bogoczłowiek – Jezus Chrystus, który poprzez śmierć i Zmartwychwstanie otworzył bramy do Królestwa Niebieskiego wszystkim miłującym Boga i bliźniego: sprawiedliwym, pokornym, oddającym siebie za innych. Cnoty te nosił w sobie ks. Tomasz, który, jak wierzymy, stoi już u tych wrót.
W dniu pogrzebu Św. Liturgię celebrował arcybiskup hajnowski Miron i biskup gorlicki Paisjusz. Ks. Tomasza żegnało także osiemdziesięciu duchownych, księża parafii rzymskokatolickiej, przedstawiciele władz samorządowych, delegacje bractw, nauczyciele, uczniowie, najbliższa rodzina, znajomi oraz wielu wiernych.
Arcybiskup Miron zaznaczył że ks. Tomasz był przykładnym kapłanem, a wcześniej diakonem, wspaniale śpiewał, uczył młodzież, z sercem niósł pomoc bliźniemu. W cerkwi Św. Trójcy przyjął wszystkie sakramenty, w tym sakrament kapłaństwa. Pozostawia on w naszym sercu wielki żal i pustkę oraz stawia pytanie: dlaczego młody człowiek – kapłan tak szybko odszedł? Wierzący człowiek zawsze znajdzie odpowiedź – taka była wola Boża. Wierzymy, że Pan nasz jest wszechmocny i miłujący, dopuścił tę śmierć, ponieważ była ona potrzebna. Była potrzebna nam na ziemi i Bóg jeden wie, czy potrzebna również była w Królestwie Bożym. Dla każdego chrześcijanina, dla każdego z nas, śmierć jest Zmartwychwstaniem. W tej nadziei będziemy się żegnać, modlić i prosić o wybaczenie grzechów, z nadzieją, że Pan przyjmuje duszę śp. ks. Tomasza.
Arcybiskup Miron wyraził głębokie słowa ubolewania z powodu śmierci ks. Tomasza w imieniu metropolity warszawskiego i całej Polski Sawy i swoim własnym: rodzinie, bliskim, kapłanom.
Biskup Paisjusz powiedział że śmierć ks. Tomasza rozpatrywać można jako ofiarę za nasze grzechy. Ten dziwny splot wydarzeń, jaki miał miejsce tego tragicznego wieczoru 2 maja, świadczy o naszej słabej wierze, o nie pokładaniu nadziei w Bogu...
Po zakończonym nabożeństwie wokół świątyni odbyła się procesja z trumną niesioną przez kapłanów przy śpiewie stichery Paschy.
Niech powstanie Bóg, i rozproszą się Jego wrogowie.
Pascha święta nam dziś zajaśniała, Pascha nowa, święta,
Pascha mistyczna, Pascha najczcigodniejsza! Pascha – Chrystus Zbawiciel!
Pascha nieskalana, Pascha wielka! Pascha wiernych! Pascha otwierająca nam bramy raju!
Pascha uświęcająca wszystkich wiernych!
Ciało śp. ks. Tomasza zostało odprowadzone na cmentarz prawosławny przy ul. Reja w Hajnówce przez arcypasterzy, duchownych, wiernych, przy radosnym paschalnym biciu dzwonów cerkiewnych i kościelnych.
Ks. Tomasz pozostawił matuszkę i dwoje dzieci Anię – 6 lat i Aleksandra – 3 lata.
Chrystos Woskresie o Tomaszu! Wieczna Tobie pamięć!
Tekst i foto: ks. Andrzej Busłowski
Otwarcie Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej
W niedzielę 10 maja 2009 r., o godzinie 18.00, w hajnowskim Soborze Św. Trójcy odbyła się uroczystość otwarcia Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej, której przewodniczył Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski.
Jego Eminencja Metropolita Sawa, zwracając się do zgromadzonych, mówił o smutnym wydarzeniu, którym była tragiczna i przedwczesna śmierć jednego z duchownych hajnowskiego Soboru, ks. Tomasza Lewczuka. Odśpiewano Zmarłemu „Wiecznaja pamjat’” a Jego Eminencja przekazał wyrazy współczucia Matuszce, Dzieciom Zmarłego i całej Jego Rodzinie oraz Parafii.
Jego Eminencja życzył głębokich przeżyć duchowych, towarzyszących wykonywanym dziełom muzyki cerkiewnej a następnie odśpiewano Mnogoletstwije i Metropolita Sawa pobłogosławił organizatorów, uczestników oraz publiczność Festiwalu.
Uroczystości otwarcia Festiwalu dokonał Burmistrz Miasta Hajnówka a koncert inauguracyjny wykonał laureat ubiegłorocznej edycji – Chór Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku.
Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej potrwa do soboty 16 maja 2009, kiedy to nastąpi ogłoszenie wyników oraz Koncerty Galowe w Soborze Św. Trójcy w Hajnówce oraz w cerkwi Hagia Sophia w Białymstoku.
(opr. J. Betlejko)
Zmarł ks. Tomasz Lewczuk
09.05.2009 w godzinach wieczornych zmarł ks. Tomasz Lewczuk, wikariusz parafii pw. Świętej Trójcy w Hajnówce.
Śp. Ks. Tomasz urodził się 20 stycznia 1971 r. w Hajnówce. Tam też ukończył Liceum Ogólnokształcące i w 1990 r. wstąpił do Wyższego Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie z siedzibą w Jabłecznej. Rok później, z błogosławieństwa arcybiskupa Abla rozpoczął studia wyższe w Fakultecie Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Preszowskiego (Słowacja). Zakończył je po pięciu latach obroną pracy na temat „Technika modlitwy Jezusowej na podstawie dzieł ojców ascezy”.
Święcenia diakońskie Tomasz Lewczuk otrzymał 31 sierpnia 1997 roku z rąk śp. metropolity Bazylego w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie. Po dokładnie 11 latach, w hajnowskim soborze Św. Trójcy, arcybiskup Miron udzielił mu święceń kapłańskich.Uroczystości pogrzebowe odbędą się we wtorek.
Wiecznaja pamiat'!
za: cerkiew.pl
Święto św. wielkiego męczennika Jerzego w Ploskach
6.05.2009 r. w dniu pamięci św. wielkiego męczennika Jerzego Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski wizytował parafię Przemienienia Pańskiego w Ploskach, dekanatu bielskiego.
W miejscowej cerkwi Jego Eminencja odprawił uroczystą św. Liturgię zakończoną procesją wokół świątyni. Jego Eminencji, Metropolicie Sawie asystowało 10 duchownych. Śpiewał miejscowy chór pod kierownictwem matuszki Eugenii Szumikowskiej.
W św. Liturgii wzięła udział duża liczba wiernych w tym spora grupa młodzieży, przedstawiciele której w bardzo miły i sympatyczny sposób spotykali Jego Eminencję, Metropolitę Sawę u wejścia do świątyni. W imieniu całej społeczności parafialnej ks. Metropolitę powitała Pani Nadzieja Fiedoruk -Starosta Cerkwi. Na św. Liturgii obecna była Pani Raisa Rajecka Wójt Gminy w Bielska Podlaskiego.
Podczas św. Liturgii Jego Eminencja, Metropolita Sawa odznaczył ks. prot. Włodzimierza Szumikowskiego, miejscowego proboszcza, w związku z 30 - leciem Jego święceń kapłańskich, najwyższą cerkiewną nagrodą – mitrą.
Ks. mitrat Włodzimierz Szumikowski urodził się 23.03.1937 w Maleszach. Ukończył Prawosławne Seminarium Duchowne. W 1970 r. przyjął święcenia diakońskie zaś w 1973 – święcenia kapłańskie. Swą posługę sprawował kolejno w Siemiatyczach, Kuraszewie, od 1979 w Ploskach.
Pierwsza udokumentowana wzmianka dotycząca świątyni w Ploskach pochodzi z 1727 r. Cerkiew zbudowana została przez żołnierzy z pułku Przemienienia Pańskiego. Była kilkakrotnie rozbudowywana. W latach 80 – tych dokonano remontu elewacji i wnętrza świątyni. Pozłocono ikonostas i poddano konserwacji ikony.
Wśród nagrodzonych znaleźli się również ks. Mirosław Świderski podniesiony do godności protojerejstwa, ks. Paweł Kuczyński odznaczony skufią. Orderem św. Marii Magdaleny odznaczeni zostali parafianie Halina Łukaszuk, Mikołaj Nikołajuk oraz Nadzieja Fiedoruk oraz „Błogosławioną Gramotę” otrzymali Jan Artemiuk, Luba Iwaniuk, Włodzimierz Bedrycki i Nadzieja Korniluk.
Jego Eminencja, Metropolita Sawa w swojej homilii zwrócił uwagę na znaczenie wiary i jej świadectwo we współczesnym świecie na wzór św. wielkiego męczennika Jerzego.
Uroczystość odbyła się w miłej religijnej atmosferze i duchowym uniesieniu.
opr. Ks. Mirosław Lewczak
Foto. Irena Łozowik
Niedziela śww. Niewiast Niosących Wonności w Stanisławowie
W trzecią niedzielę po Wielkanocy Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski przewodniczył św. Liturgii w cerkwi pw. Św. Aleksandry w Stanisławowie koło Nowego Dworu Mazowieckiego. Niedziela Niewiast Niosących Wonności w Stanisławowie stała się świętem parafialnym parafii św. Aleksandry. Przed św. Liturgią Jego Eminencja, Metropolita Sawa poświęcił w cztieca studenta CHAT Piotra Pietrowa - parafianina parafii stanisławowskiej. W homilii wygłoszonej do wiernych ks. Metropolita zwrócił uwagę na misję każdego człowieka i aspekt bycia narzędziem w rękach Boga w celu świadczenia o Zmartwychwstałym Chrystusie różnym środowiskom społecznym, na wzór św. Niewiast.
Po świętej Liturgii Jego Eminencja, Metropolita Sawa dokonał poświęcenia Krzyża na cmentarzu przycerkiewnym. Następnie
rozpoczęła się Procesja wokół świątyni i poświęcenie mogiły śp. ks. prot. Jana. Na zakończenie świątecznych uroczystości Orderami św. Marii Magdaleny III stopnia zostali odznaczeni Panowie Jerzy Łoginow i Michał Ginszt. Następne na parafialnym cmentarzu odbyło się paschalne poświęcenie mogił, spoczywających tam zmarłych sióstr i braci.
Obecna świątynia została wybudowana w 1935 roku z części cegieł pozostałych z rozbiórki oraz filarów wewnętrznych cerkwi wybudowanej w latach 1844-1845, a zniszczonej w czasie I wojny światowej.
Pierwsza cerkiew prawosławna na tym miejscu została wzniesiona w latach 1844-1845 wg projektu Jan Jakuba Gaya, który zaprojektował również modlińską cerkiew garnizonową św. Jerzego. Cerkiew posiada jedną kopułę, wewnątrz świątyni znajduje ikonostas pochodzący z cerkwi św. Jerzego, która znajdowała się kiedyś w twierdzy modlińskiej. Proboszczem parafii św. Aleksandry jest energiczny ks. Andrzej Bołbot, który jednocześnie sprawuje funkcję Dyrektora Domu Opieki „Betania”.
W świątecznej św. Liturgii brali udział duchowni i wierni z Dekanatu Warszawskiego a także z innych rejonów Polski oraz młodzież i pielgrzymi z parafii św. Jana Klimaka na warszawskiej Woli.
(03.05.2009)
ks. Mirosław Lewczak, foto autora
Jubileusz 70-lecia ks. mitrata dr Grzegorza Sosny
W dniu 1.05.br. Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski z okazji 70-tej rocznicy urodzin ks. mitrata dr Grzegorza Sosny odprawił uroczystą św. Liturgię i molebień dziękczynny w świątyni św. Śww. Kosmy i Damiana w Rybołach, w której Jubilat pełni obowiązki proboszcza.
Ks. mitrat dr Grzegorz Sosna urodził się 30 kwietnia 1939 roku we wsi Szernie koło Orli, na Podlasiu, w rodzinie Atanazego i Marii z d. Kukołka. Szkołę podstawową ukończył w Malinnikach i Orli a następnie w latach 1953-1957 uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego z Białoruskim Językiem Nauczania w Bielsku Podlaskim. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości, we wrześniu 1957 r. wstąpił do Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie, które ukończył w 1960 r. Jednocześnie w październiku 1959 r. został przyjęty do Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. W 1960 r. ożenił się z Antoniną Troc. Państwo Sosnowie mają dwoje dzieci córkę Ałłę i syna Aleksandra. 07 sierpnia 1960 r. roku otrzymał świecenia diakońskie. Święcenia kapłańskie otrzymał w tym samym roku, w dniu święta Zaśnięcia NMP w cerkwi św. Jana Klimaka na warszawskiej Woli. Z dniem 18 sierpnia 1960 r. został oddelegowany do pracy duszpasterskiej w parafii Kalników w ówczesnym województwie rzeszowskim. We wrześniu tego też roku został skierowany do parafii w Kodniu nad Bugiem, której był proboszczem do roku 1964. Równolegle do pracy duszpasterskiej ks. Grzegorz Sosna kontynuował też swoje zainteresowania historią Cerkwi prawosławnej w Polsce i jej wiernych, czego wyrazem był wybór tematu pracy magisterskiej: Podłoże, na którym kształtowała się idea unii kościelnej w Polsce pod koniec XVI wieku, którą obronił w 1966 r. Od 18 marca 1964 r. był wikariuszem proboszcza parafii w Siemiatyczach. Odtąd swoje zaangażowanie w działalności duszpasterskiej na terenie parafii, dzielił z pasją historyka. Z dniem 23 marca 1987 r. ówczesny metropolita Bazyli (Doroszkiewicz) przeniósł ks. Grzegorza Sosnę do Ryboł, gdzie do dziś ofiarnie niesie on posługę proboszcza tamtejszej parafii. W 1999 r. odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej ks. G. Sosny na temat „Dzieje parafii prawosławnych na Białostocczyźnie w granicach obecnej diecezji warszawsko - bielskiej”.
Ks. dr Grzegorz Sosna jest autorem gigantycznego dzieła, polegającego na usystematyzowanym opracowaniu bibliografii parafii prawosławnych na Białostocczyźnie w aspektach: alfabetycznym, chronologicznym, osobowym i demograficznym. Stanowi ono podstawę warsztatową dla wszystkich badaczy dziejów Prawosławia na ziemiach Polskich. Ponadto jest też autorem licznych artykułów, pojawiających się na łamach prasy cerkiewnej („Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”, „Церковный Вестник – Cerkiewny Wiestnik”), prasy środowisk prawosławnych („Przegląd Prawosławny”) i białoruskich („Нiва”, „Czasopis”).
Za dotychczasową działalność duszpasterską ks. dr Grzegorz Sosna doczekał się licznych nagród i odznaczeń cerkiewnych: protojerejstwa (1979 r.), orderu św. Marii Magdaleny II stopnia (1995 r. i 1998 r.), orderu św. Marii Magdaleny II stopnia z ozdobami (2005 r.), mitry (1999 r.) i Krzyża Metropolitalnego (2005 r.). Za swoją działalność społeczną otrzymał m.in.: srebrną i złotą odznakę „Zasłużony Białostocczyźnie” (1984 r. i 1986 r.), srebrny Krzyż Zasługi PRL (1983 r.), Nagrodę im św. Brata Alberta (2001 r.), Nagrodę Prezydenta RP, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003 r.), II Nagrodę i Medal przyznawane przez Kapitułę Nagrody i Medalu Zygmunta Glogera (2008 r.).
W uroczystościach Jubileuszowych wzięli udział liczni koledzy kapłani, przedstawiciele władz samorządowych wojewódzkich i gminnych, posłowie ziemi białostockiej, przedstawiciele środowiska naukowego, Konsul Generalny Białorusi w Polsce Pan Michaił Aleksiejczyk i liczni wierni.
Podczas nabożeństwa śpiewał chór pod kierownictwem ks. Marka Litwiniuka.
W homilii skierowanej do zebranych Jego Eminencja, Metropolita Sawa, zwrócił uwagę na znaczenie Cerkwi w życiu człowieka i związku z nią kapłana jako liturga, duszpasterza i nauczyciela Wskazując na posługę pełnienia swej służby kapłańskiej ks. dr Grzegorza Sosny, poczynając od trudnego miejsca posługi duszpasterskiej w powojennych czasach w Kalnikowie i Kodniu.
Po zakończeniu uroczystej św. Liturgii Jego Eminencja, Metropolita Sawa procesyjnie udał się do budynku po byłej szkole, w której otwarte zostało Muzeum Regionalne. Jego Eminencja, Metropolita Sawa poświęcił obiekt i zebrane w nim eksponaty. Muzeum powstało dzięki aktywnej działalności ks. Grzegorza Sosny i Jego Matuszki Antoniny. Zebrali w nim wszystko to, czego używali w swoim życiu nasi przodkowie z gminy Zabłudowia i okolic. Zebrany został sprzęt użytku domowego, gospodarczego, rękodzielnictwo i itp.
Jest to duże osiągnięcie dla Regionu. Zachęcamy wszystkich przejeżdżających przez miejscowość Ryboły do jego odwiedzenia. Radość z tytułu otwarcia tej ważnej placówki wyrazili; Jego Eminencja, Metropolita Sawa, Dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku, Burmistrz miasta Zabłudowa i wielu innych.
Muzeum prowadzi parafia śww. Kosmy i Damiana w Rybołach. Szczególną troskę o nie wykazuje Matuszka Antonina.
opr. Ks. Mirosław Lewczak i Jerzy Betlejko
Foto. Jarosław Charkiewicz
IV PRZEDSOBOROWE SPOTKANIE OGÓLNOPRAWOSŁAWNE
PRAWOSŁAWNE CENTRUM PATRIACHATU EKUMENICZNEGO
Chambésy, 06-13 czerwca 2009 r.
PRAWOSŁAWNA DIASPORA
Decyzja
IV Przedsoborowe Spotkanie Ogólnoprawosławne, zwołane przez Jego Świątobliwość Patriarchę Ekumenicznego Bartłomieja, przy zgodnej opinii Wielce Błogosławionych Zwierzchników Najświętszych Cerkwi Prawosławnych, wyrażonej w czasie ich Świętego Spotkania w Fanarze w październiku 2008 r., zebrało się w Prawosławnym Centrum Patriarchatu Ekumenicznego w Chambésy w dniach od 06-go do 13-go czerwca 2009 r., pod przewodnictwem Najprzewielebniejszego Metropolity Pergamonu Jana, reprezentanta Patriarchatu Ekumenicznego.
Spotkanie to, do którego zostały zaproszone i w którym były reprezentowane wszystkie najświętsze Cerkwie Prawosławne, zajęło się tematem kanonicznej organizacji Prawosławnej Diaspory i przedyskutowało, zgodnie z artykułem 16 Regulaminu Funkcjonowania Przedsoborowych Spotkań Ogólnoprawosławnych, przedłożone mu przez Ogólnoprawosławną Komisję Przygotowawczą z lat 1990 i 1993 odnośne teksty, zmodyfikowawszy je i przyjąwszy w następującej postaci:
1. a) Stwierdzono, że powszechnym pragnieniem wszystkich najświętszych Cerkwi Prawosławnych jest, aby kwestia Prawosławnej Diaspory została rozwiązana możliwe najszybciej oraz aby została ona zorganizowana w sposób zgodny z prawosławną eklezjologią i tradycją kanoniczną Cerkwi Prawosławnej.
b) Stwierdzono także, że w obecnej fazie, z racji historycznych i duszpasterskich, nie jest możliwe natychmiastowe przejście do surowego porządku kanonicznego Cerkwi w odniesieniu do tej kwestii, to znaczy do istnienia tylko jednego Biskupa w tym samym miejscu. Dlatego podjęto decyzję o zaproponowaniu stworzenia pewnego stanu przejściowego, które by też przygotowało grunt do surowo kanonicznego rozwiązania problemu, na podstawie zasad i orientacji, które są sformułowane poniżej. Przygotowanie to nie powinno opóźniać się aż do przyszłego Świętego i Wielkiego Soboru Cerkwi Prawosławnej, ażeby mógł on przystąpić do kanonicznego rozwiązania problemu.
2. a) Proponuje się, aby w okresie przejściowym, w czasie którego przygotowane zostanie kanoniczne rozwiązanie problemu, zostały stworzone (lub powołane) w każdym z niżej wspomnianych obszarów „Zgromadzenia Episkopalne” wszystkich biskupów uznanych na tym terenie za kanonicznych, którzy by nadal byli podporządkowani tym kanonicznym jurysdykcjom, którym są podporządkowani obecnie.
b) Zgromadzenia te będą się składać ze wszystkich biskupów danego obszaru, którzy znajdują się w kanonicznej wspólnocie ze wszystkimi najświętszymi Cerkwiami Prawosławnymi i którym przewodniczyć będzie pierwszy spośród hierarchów podporządkowanych Cerkwi Konstantynopolitańskiej, w przypadku zaś braku takowego – zgodnie z porządkiem Dyptychów. Będą one posiadać Komitet Wykonawczy, złożony z pierwszych hierarchów różnych jurysdykcji, istniejących na danym obszarze.
c) Polem działania i odpowiedzialności tych Zgromadzeń Episkopalnych będą: troska o ukazanie jedności Prawosławia i rozwój wspólnej działalności wszystkich prawosławnych każdego obszaru w celu uzdrowienia duszpasterskich potrzeb zamieszkujących tam prawosławnych, wspólne reprezentowanie wszystkich prawosławnych wobec heterodoksów oraz całego społeczeństwa danego obszaru, kultywowanie szkolnictwa teologicznego i edukacji cerkiewnej i in. Decyzje, dotyczące tych kwestii, będą podejmowane na podstawie jednogłośności Cerkwi reprezentowanych w danych Zgromadzeniu.
3. Obszary, na których zostaną powołane w pierwszym stadium Zgromadzenia Episkopalne, są definiowane następująco:
i. Ameryka Północna i Środkowa.
ii. Ameryka Południowa.
iii. Australia, N. Zelandia i Oceania.
iv. Wlk. Brytania i Irlandia.
v. Francja.
vi. Belgia, Holandia i Luksemburg.
vii. Austria.
viii. Włochy i Malta.
ix. Szwajcaria i Lichtenstein.
x. Niemcy.
xi. Kraje Skandynawskie (oprócz Finlandii).
xii. Hiszpania i Portugalia.
Biskupi Diaspory, którzy mieszkają w Diasporze i posiadają parafie w większej ilości obszarów, będą członkami Zgromadzeń Episkopalnych również tych obszarów.
4. Zgromadzeniom tym, które są powoływane na podstawie decyzji niniejszego Spotkania, powierza się odpowiedzialność za szczegółowe sfinalizowanie zatwierdzonego przez nie regulaminu ich funkcjonowania i za możliwie najszybsze zastosowanie go, koniecznie jeszcze przed zwołaniem Świętego i Wielkiego Soboru.
5. Zgromadzenia Episkopalne nie pozbawiają Biskupów – ich członków kompetencji o charakterze administracyjnym i kanonicznym, ani też nie ograniczają ich praw odnośnie Diaspory. Zgromadzenia Episkopalne mają na celu sformułowanie wspólnego stanowiska Cerkwi Prawosławnej w różnych kwestiach, nie przeszkadza to w żaden sposób Biskupom – członkom, którzy pozostają poddani swoim Cerkwiom, w wyrażaniu opinii swoich własnych Cerkwi wobec świata zewnętrznego.
6. Przewodniczący Zgromadzeń Episkopalnych zwołują i przewodniczą wszystkim wspólnym spotkaniom biskupów na swoim obszarze (liturgicznym, duszpasterskim, administracyjnym itp.). W kwestiach bardziej ogólnego zainteresowania, wymagających, na podstawie decyzji Zgromadzenia Episkopalnego, ogólnoprawosławnego rozstrzygnięcia, jego przewodniczący zwraca się do Patriarchy Ekumenicznego o podjęcie dalszych czynności zgodnie z tym, co jest powszechnie w Prawosławiu przyjęte.
7. Cerkwie Prawosławne są zobowiązane do niepodejmowania czynności mogących zaszkodzić wyżej opisanemu procesowi w celu kanonicznego rozwiązania kwestii Diaspory, podejmować zaś będą wszystko, co możliwe, w celu ułatwienia działalności Zgromadzeń Episkopalnych oraz przywrócenia normalnego porządku kanonicznego w Diasporze.
† Pergamonu Jan, Przewodniczący
† Dobrej Nadziei Sergiusz
† Europy Zachodniej i Środkowej Jan
† Kapitoliady Hezychiusz
† Wołokołamski Hilarion
† Backi Ireneusz
† Oltenii Ireneusz
† Rusenski Neofit
† Zoukdidi i Tsaissi Gerasim
† Pafosu Jerzy
† Peristerionu Chryzostom
† Siemiatycki Jerzy
† Korçë Jan
† Komarna Tychon
† Szwajcarski Jeremiasz, sekretarz
[Tłumaczenie z jęz. greckiego: Jerzy Betlejko]
IV PRZEDSOBOROWE SPOTKANIE OGÓLNOPRAWOSŁAWNE
PRAWOSŁAWNE CENTRUM PATRIACHATU EKUMENICZNEGO
Chambésy, 06-13 czerwca 2009 r.
Decyzja
REGULAMIN FUNKCJONOWANIA ZGROMADZEŃ EPISKOPALNYCH
W PRAWOSŁAWNEJ DIASPORZE
Artykuł 1.
1. Wszyscy prawosławni biskupi, na każdym spośród zdefiniowanych przez IV Przedsoborowe Spotkanie Ogólnoprawosławne obszarze, którzy znajdują się w kanonicznej wspólnocie ze wszystkimi lokalnymi autokefalicznymi Cerkwiami Prawosławnymi, tworzą swoje Zgromadzenie Episkopalne.
2. Członkami Zgromadzenia Episkopalnego są też ci prawosławni biskupi za granicą, którzy sprawują posługę duszpasterską w parafiach danego obszaru.
3. Emerytowani i składający wizyty na danym obszarze biskupi, o ile spełniają warunki paragrafu (1), mogą zostać zaproszeni do udziału w Zgromadzeniu, ale bez prawa głosu.
Artykuł 2.
Celem Zgromadzenia jest ukazanie jedności Cerkwi Prawosławnej, promowanie współpracy między Cerkwiami we wszystkich sektorach posługi duszpasterskiej, oraz utrzymywanie, chronienie i rozwijanie interesów wspólnot, które są podporządkowane prawosławnym kanonicznym biskupom danego obszaru.
Artykuł 3.
Zgromadzenie Episkopalne będzie posiadać Komitet Wykonawczy, składający się z pierwszych biskupów każdej kanonicznej Cerkwi danego obszaru.
Artykuł 4.
1. Zgromadzenie Episkopalne oraz jego Komitet Wykonawczy będą mieć Przewodniczącego, jednego lub dwóch Zastępców Przewodniczącego, Sekretarza i Skarbnika, jak również inne osoby odpowiedzialne, wyznaczane przez Zgromadzenie.
2. Przewodniczącym ex officio jest pierwszy spośród biskupów Patriarchatu Ekumenicznego, a pod jego nieobecność – zgodnie z porządkiem Dyptychów. Przewodniczący Zgromadzenia Episkopalnego zwołuje jego posiedzenia, kieruje jego pracami i przewodniczy wspólnym celebracjom. W kwestiach, które zostały przedyskutowane na posiedzeniu Zgromadzenia Episkopalnego i w których podjęto jednogłośną decyzję, Przewodniczący (lub z jego polecenia inny członek Zgromadzenia Episkopalnego) prezentuje wobec państwa, społeczeństwa oraz innych organizacji religijnych wspólne stanowisko Cerkwi Prawosławnych danego obszaru.
3. Zastępca lub Zastępcy Przewodniczącego są wyznaczani ex officio spośród biskupów – członków Zgromadzeń z bezpośrednio kolejnych Cerkwi, zgodnie z porządkiem Dyptychów Cerkwi Prawosławnych. Sekretarz, Skarbnik i pozostałe osoby odpowiedzialne, są wybierane przez Zgromadzenie, i mogą nie pochodzić z grona biskupów.
Artykuł 5.
1. Kompetencje Zgromadzenia Episkopalnego są następujące:
a. troszczyć się i przyczyniać do utrzymywania jedności Cerkwi Prawosławnej danego obszaru w zakresie jej obowiązków teologicznych, eklezjologicznych, kanonicznych, duchowych, filantropijnych, edukacyjnych i misyjnych.
b. koordynowanie i promowanie działalności o powszechnym zainteresowaniu w sektorach duszpasterstwa, katechezy, życia liturgicznego, wydawnictw religijnych, środków masowego przekazu, edukacji cerkiewnej i in.
c. relacje z innymi Kościołami chrześcijańskimi i innymi religiami.
d. wszystko, co stanowi obowiązek Cerkwi Prawosławnej w jej relacjach ze społeczeństwem i władzami państwowymi.
e. przygotowanie planu zorganizowania prawosławnych danego obszaru na kanonicznej podstawie.
2. Określenie obszaru kompetencji w żaden sposób nie powinno ingerować w diecezjalną jurysdykcję każdego Biskupa i ograniczać praw jego Cerkwi, w tym również jej relacji z organizacjami międzynarodowymi, władzą państwową, społecznością obywateli, środkami masowego przekazu, innymi wyznaniami, organizacjami państwowymi i międzywyznaniowymi, jak również innymi religiami.
W szczególnych kwestiach językowych, edukacyjnych lub też duszpasterskich którejkolwiek Cerkwi, Zgromadzenie Episkopalne może współpracować również z władzą cerkiewną rzeczonej Cerkwi tak, ażeby różnorodność tradycji narodowych potwierdzała jedność Prawosławia we wspólnocie wiary i spójni miłości.
Artykuł 6.
1. Zgromadzenie Episkopalne przyjmuje do wiadomości i odnotowuje wybór biskupów danego obszaru, jak również ich odniesienie do najświętszych autokefalicznych Cerkwi Prawosławnych.
2. Bada i określa ustrój kanoniczny lokalnych wspólnot danego obszaru, które nie posiadają odniesienia do najświętszych autokefalicznych Cerkwi Prawosławnych.
3. Winno rejestrować wszelkie wyroki wobec duchownych, wydane przez ich biskupów, ażeby wyrok ten został zastosowany wśród Cerkwi Prawosławnych danego obszaru.
Artykuł 7.
1. Zgromadzenie Episkopalne zbiera się co najmniej raz w roku, na zaproszenie Przewodniczącego. Może się ono zbierać tyle razy, ile zostanie to uznane przez Komitet Wykonawczy za niezbędne albo wskutek pisemnej i uzasadnionej prośby ⅓ członków Zgromadzenia.
2. Komitet Wykonawczy zbiera się raz na trzy miesiące oraz tyle razy, ile zostanie to uznane za niezbędne, na zaproszenie Przewodniczącego albo wskutek pisemnej i uzasadnionej prośby jego członków.
3. Zaproszenia do zwołania Zgromadzenia Episkopalnego, o ile nie mają miejsca nadzwyczajne okoliczności, są wysyłane z wyprzedzeniem dwóch miesięcy, podczas gdy do zwołania Komitetu Wykonawczego z wyprzedzeniem jednotygodniowym, przesyłane są też w załączeniu tematy porządku obrad oraz odnośne materiały.
4. Porządek obrad winien być zatwierdzany na pierwszym posiedzeniu Zgromadzenia i nie może być modyfikowany inaczej, jak tylko wskutek decyzji obecnych członków, podejmowanej absolutną większością głosów.
Artykuł 8.
Komitet Wykonawczy posiada kworum w przypadku obecności jego członków, natomiast Zgromadzenie w przypadku obecności absolutnej większości jego członków, w tym również jego Przewodniczącego.
Artykuł 9.
Obrady Zgromadzenia Episkopalnego są przeprowadzane zgodnie z zasadami prawosławnej tradycji soborowej i są kierowane przez jego Przewodniczącego, który ponosi też odpowiedzialność za nadzór nad wykonywaniem jego decyzji.
Artykuł 10.
1. Decyzje Zgromadzenia Episkopalnego są podejmowane jednogłośnie.
2. W kwestiach bardziej ogólnego zainteresowania, które wymagają, zgodnie z opinią Zgromadzenia Episkopalnego, ogólnoprawosławnego rozstrzygnięcia, jego przewodniczący zwraca się do Patriarchy Ekumenicznego o podjęcie dalszych czynności zgodnie z tym, co jest powszechnie w Prawosławiu przyjęte.
Artykuł 11.
1. Na podstawie decyzji Zgromadzenia Episkopalnego mogą być powoływane spośród jego członków Komisje do spraw liturgicznych, duszpasterskich, ekonomicznych, edukacyjnych i innych, którym przewodniczy biskup – członek Zgromadzenia.
2. Członkowie tych Komisji, duchowni lub świeccy, są wyznaczani przez Komitet Wykonawczy. Również doradcy i specjaliści mogą być zapraszani do udziału w Zgromadzeniu Episkopalnym lub w Komitecie Wykonawczym, bez prawa głosu.
Artykuł 12.
1. Zgromadzenie Episkopalne może sporządzić swój własny Wewnętrzny Regulamin w celu uzupełnienia i adaptacji powyższych rozporządzeń zgodnie z potrzebami danego obszaru i z poszanowaniem prawa kanonicznego Cerkwi Prawosławnej.
2. Wszystkie, dotyczące funkcjonowania Zgromadzenia kwestie prawne i ekonomiczne są decydowane w świetle prawodawstwa państw danego obszaru, na którym członkowie Zgromadzenia sprawują swoją jurysdykcję.
Artykuł 13.
Ustanowienie nowego, podział lub likwidacja istniejącego Zgromadzenia Episkopalnego lub połączenie się dwóch lub więcej odbywa się na podstawie decyzji Spotkania Zwierzchników Cerkwi Prawosławnych wskutek prośby którejkolwiek Cerkwi lub Przewodniczącego któregokolwiek Zgromadzenia Episkopalnego skierowanej do Patriarchy Ekumenicznego.
† Pergamonu Jan, Przewodniczący
† Dobrej Nadziei Sergiusz
† Europy Zachodniej i Środkowej Jan
† Kapitoliady Hezychiusz
† Wołokołamski Hilarion
† Backi Ireneusz
† Oltenii Ireneusz
† Rusenski Neofit
† Zoukdidi i Tsaissi Gerasim
† Pafosu Jerzy
† Peristerionu Chryzostom
† Siemiatycki Jerzy
† Korçë Jan
† Komarna Tychon
† Szwajcarski Jeremiasz, sekretarz
[Tłumaczenie z jęz. greckiego: Jerzy Betlejko]
Zakończyła się IV Konferencja przygotowawcza do Panprawosławnego Soboru
W
dniu 12.06.2009r. w Chambesy k. Genewy zakończyła swoją pracę IV
Konferencja przygotowawcza do Panprawosławnego Soboru. Tak jak wcześniej
informowaliśmy, spotkanie było poświęcone problematyce dotyczącej
diaspory. Konferencja poprawiła i przyjęła dwa dokumenty dotyczące
organizacji diaspory prawosławnej w świecie, które były przygotowane
przez Interprawosławne Komisje Przygotowawcze w 1990r. i 1993r.
Komisja przyjęła również Regulamin organizacji „Zebrań episkopalnych”, które powoływane są w krajach leżących poza terytorium kanonicznym współcześnie istniejących Prawosławnych Kościołów Lokalnych.
Biskup Siemiatycki Jerzy
Ks. Andrzej Kuźma
IV Przedsoborowy Panprawosławny Zjazd w Chambesy (Genewa)
06-13 czerwca 2009
W dniu 06 czerwca 2009 roku rozpoczęło się Spotkanie Przedstawicieli Lokalnych Kościołów Prawosławnych w ramach IV Przedsoborowego Panprawosławnego Zjazdu w Chambesy. W tym dniu przybyli Delegaci poszczególnych Kościołów. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny reprezentują na spotkaniu Jego Ekscelencja, Najprzewielebniejszy Jerzy, Biskup Siemiatycki i ks. dr Andrzej Kuźma.
Nazajutrz, w święto Zesłania Świętego Ducha, została odprawiona uroczysta św. Liturgia w cerkwi św. Apostoła Pawła w Centrum Patriarchatu Ekumenicznego w Chambesy, której przewodniczył Jego Eminencja Metropolita Pergamonu Jan (Zizoulas) z Patriarchatu Ekumenicznego w asyście wszystkich obecnych przedstawicieli Kościołów Lokalnych. Po św. Liturgii odbył się świąteczny obiad.
W godzinach wieczornych, przed kolacją, polska delegacja spotkała się z Przewodniczącym Zjazdu Jego Eminencją Metropolitą Pergamonu Janem.
Uroczyste powitanie uczestników Zjazdu oraz sesje robocze rozpoczną się w poniedziałek 08 czerwca i potrwają do soboty 13 czerwca.
Bp Jerzy (Pańkowski)
Ks. dr Andrzej Kuźma
Chambesy - Genewa
Modlitwa na grobach przodków metropolity Sawy w Śniatyczach
W
środę 29 lipca 2009 r. po południu metropolita warszawski i całej Polski
Sawa sprawował panichidę wraz z poświęceniem nowego prawosławnego krzyża
na cmentarzu prawosławnym w swojej rodzinnej miejscowości – w
Śniatyczach na Zamojszczyźnie. Zwierzchnikowi Kościoła prawosławnego w
Polsce towarzyszył miejscowy ordynariusz – arcybiskup lubelski i
chełmski Abel. W nabożeństwie uczestniczyli także: dziekan zamojski ks.
prot. Witalis Charkiewicz, wikariusz katedry lubelskiej ks. Jerzy
Łukaszewicz, proboszcz tomaszowski ks. Jan Jałoza oraz o. hierodiakon
Paweł (Tokajuk). Śpiewem kierował dyrygent lubelskiego chóru
katedralnego lektor Andrzej Boublej.
Na cmentarzu prawosławnym w Śniatyczach pochowani są przodkowie
metropolity Sawy, m. In. Ojciec – śp. Włodzimierz. Cmentarz ten w skutek
regulacji majątkowej stał się własnością Kościoła rzymskokatolickiego. W
2008 r. na prośbę arcybiskupa Abla, dzięki życzliwości ordynariusza
rzymskokatolickiej diecezji zamojsko-lubaczowskiej ks. bpa Wacława Depo,
cmentarz ten został prawnie przekazany na własność Kościoła
prawosławnego – dla parafii prawosławnej w Zamościu. Na przełomie lat
2008/2009 opuszczony, zaniedbany i zdewastowany cmentarz został
uporządkowany i odrestaurowany staraniem Prawosławnej Diecezji
Lubelsko-Chełmskiej pod kierownictwem ks. prot. W. Charkiewicza. W
trakcie prac ogrodzono cmentarz, a także wyrównano teren ponad
hektarowej nekropolii, wykonano też lapidarium ze szczątków
porozrzucanych zabytkowych pomników.
Uroczystość ta, mimo, że miała charakter prywatny, zgromadziła
kilkadziesiąt osób, w tym mieszkańców wsi Śniatycze. Na zakończenie
metropolita zwrócił się z słowem do zebranych. Na przykładzie cmentarza
w Śniatyczach przedstawił dramat Cerkwi prawosławnej na Chełmszczyźnie,
nazywając ten dzień nowym cudem w życiu Cerkwi. Następnie głos zabrał
arcybiskup Abel. Podkreślił on znaczenie cmentarza prawosławnego w
Śniatyczach, nazywając go miejscem świętym, gdyż wielokrotnie na tej
nekropolii nabożeństwa odprawiał jeden z Męczenników Chełmskich i
Podlaskich - święty męczennik-kapłan Paweł Szwajko. Hierarchowie w
swoich wystąpieniach dziękowali za włożony trud dziekanowi zamojskiemu,
a także bezpośredniemu wykonawcy robot p. Markowi Umińskiemu z Tomaszowa
Lubelskiego.
Mieszkańcy Śniatycz jeszcze przez długi czas cieszyli się z tak
znaczącego wydarzenia, wspominając ze swoim krajanem – zwierzchnikiem
Kościoła prawosławnego w Polsce, odlegle czasy dzieciństwa i młodości
oraz wyrażając nadzieję, że takie uroczystości na śniatyckim cmentarzu
będą odbywały się regularnie.
Następnie hierarchowie wraz z duchowieństwem sprawowali krótkie
nabożeństwo przy byłej cerkwi Przemienienia Pańskiego w Śniatyczach
(obecnie kościół rzymskokatolicki). Odsłużono również krótką modlitwę
przy grobie pochowanego przy cerkwi prawosławnego duchownego –
proboszcza Śniatycz ks. Juliana Chruściewicza. Jego grób również został
kapitalnie odrestaurowany przez Prawosławną Diecezję Lubelsko-Chełmską.
Uroczystości w Kuraszewie
23 lipca Cerkiew Prawosławna czci pamięć Św. Antoniego Pieczerskiego. W tym dniu Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski odwiedził Parafię w Kuraszewie (dekanat hajnowski). Jego Eminencja, w asyście duchownych, odsłużył uroczystą św. Liturgię. Śpiewał miejscowy chór, który wspomagała zaproszona młodzież. Świąteczną homilię wygłosił ks. prot. Leon Anchim, proboszcz parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Orzeszkowie. Uroczysta procesja wokół świątyni zakończyła św. Liturgię. W przeddzień święta nabożeństwo całonocnego czuwania sprawował ks. prot. Sławomir Troc, proboszcz parafii Św. Antoniego Pieczerskiego w Kuraszewie.
Łukasz Troc
fot. Ks. Andrzej Lewczak
140-lecie Katedry Metropolitalnej w Warszawie
22 lipca 2009 r., Warszawska Parafia Prawosławna pw. Św. Równej Apostołom Marii Magdaleny, w dniu święta parafialnego obchodziła jubileusz 140 - lecia erygowania Katedry. Uroczystej św. Liturgii przewodniczył zwierzchnik PAKP Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski. Jego Eminencji asystowali ich Ekscelencje: przedstawiciel Patriarchatu Gruzińskiego Jego Ekscelencja Metropolita Tskhinwali i Nikozi Izajasz, oraz hierarchowie naszej Cerkwi: Jego Ekscelencja Miron, Arcybiskup Hajnowski, Jego Ekscelencja Jakub Arcybiskup Białostocki i Gdański oraz Jego Ekscelencja Jerzy Biskup Siemiatycki.
Uroczystość świąteczna zgromadziła wielu duchownych, wiernych oraz pielgrzymów z Białostocczyzny. Po odczytaniu świątecznego fragmentu Ewangelii homilię wygłosił Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub.
Świąteczna św. Liturgia miała w tym dniu wyjątkowy charakter, w jej trakcie Jego Eminencja Metropolita Sawa udzielił święceń kapłańskich absolwentowi Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej - diakonowi Bazylemu Tokajukowi. Po zakończeniu św. Liturgii, przy radosnym biciu dzwonów, odbyła się procesja wokół świątyni. Po jej zakończeniu modlono się za zmarłych metropolitów, proboszczów Katedry oraz za wszystkich tych, którzy od wielu lat trudzili się w praskiej świątyni, po czym odśpiewano im Wiecznaja Pamiat`. Następnie ks. diakonii wznieśli wezwania o pomyślność i długie lata dla Zwierzchnika PAKP - Jego Eminencji Metropolity Sawy, św. Soboru Biskupów, Proboszcza, wszystkich tych, którzy niosą posługę w warszawskiej Katedrze i oczywiście jej wiernych.
Jego Eminencja zwracając się do uczestników świątecznej radości, rzekł: „Nasza modlitwa, nasze uczucia i duchowe przeżywanie, są dzisiaj skoncentrowane na osobie św. Równej Apostołom Marii Magdalenie, patronce świątyni katedralnej, pierwszej świątyni w naszej Cerkwi i na tej świątyni, gdyż dzisiaj mija 140 lat od dnia jej poświęcenia. My dzisiaj łącząc się w modlitwie, dziękowaliśmy Panu Bogu za te dary, które modlitwami św. Marii Magdaleny otrzymywaliśmy i otrzymujemy. Ta świątynia przez 140 lat świadczyła o tym, że w niej modlą się prawosławni chrześcijanie. Ona jest centrum naszych radości i duchowych przeżyć, ale również miejscem tragedii, których w tym czasie Cerkiew doświadczyła. Świątynia była świadkiem wielu tragicznych wydarzeń, lecz pomimo tych trudności dziś z wielkim dostojeństwem świadczy o prawosławiu w stolicy Polski - Warszawie. To w niej miały miejsce najważniejsze wydarzenia związane z życiem Cerkwi. Ta świątynia jest bliska każdemu prawosławnemu chrześcijaninowi, biskupom i duchownym, gdyż w większości to tutaj otrzymywali swe święcenia. Aby móc nieść dobrą nowinę o Zmartwychwstałym Chrystusie, którą niosła św. Maria Magdalena. Za swoją gorliwość stała się obrazem wiary, skromności i posłuszeństwa.”
Proboszcz parafii katedralnej ks. Protoprezbiter Anatol Szydłowski, zwracając się do wiernych zaznaczył, że 140 lat cerkwi na warszawskiej Pradze to czas wielu radosnych chwil, ale również wielu prób i ciężkich doświadczeń do jakich z pewnością można zaliczyć dwie wojny światowe w tym Powstanie Warszawskie.
Katedra Metropolitalna została wzniesiona w drugiej połowie XIX wieku, na prośbę ludności prawosławnej zamieszkującej prawobrzeżną część miasta. Inicjatorem budowy był biskup warszawski - Joannicjusz Gorski. Kamień węgielny położono 14 czerwca 1867 r. Uroczyste poświęcenie cerkwi nastąpiło w niedzielę 11 lipca 1869 r. Cerkiew na Pradze była pierwszą samodzielną świątynią Warszawy. Dało to możliwość pełnego "rozwinięcia skrzydeł" jej budowniczym. Nic więc dziwnego, że odwiedzający Warszawę w 1876 r., Fritz Wernicki pisał: „Do najpiękniejszych należy tylko jedyny oryginalny Kościół grecki, który znajduje się na Pradze pośród zieleni parkowej prawobrzeżnej Warszawy. W nim dopiero możemy nasycić oko najczystszym, najprawdziwszym, najpiękniejszym stylem bizantyjsko-rosyjskim ". W czasie II wojny światowej na skutek bombardowania zniszczona została lewa strona katedry, a podczas Powstania Warszawskiego spłonęła główna kopuła. W latach 1969 - 1970 cerkiew poddano konserwacji, przywracając i częściowo rekonstruując pierwotną dekorację ścienną wnętrza.
Największe prace konserwatorskie przeprowadzono na przełomie XIX i XX w. dzięki staraniom Jego Eminencji Metropolity Sawy i proboszczów ks. prot. Jana Sezonowa i ks. protop. Anatola Szydłowskiego.
Obecnie cerkiew p.w. Św. Marii Magdaleny jest Katedrą Metropolitalną, najważniejszą świątynią prawosławną w Polsce i jedną z najważniejszych w Powszechnym Kościele Prawosławnym, a dokładniej dwunastą w hierarchii świątynią katedralną, gdyż Kościół Prawosławny w Polsce jako dwunasty otrzymał autokefalię. W 1871 r. w pobliżu cerkwi wybudowano plebanię, która obecnie stanowi siedzibę główną głowy Kościoła prawosławnego - " Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Sawy, Prawosławnego Metropolity Warszawskiego i Całej Polski".
Ks. Mirosław Lewczak
Foto: ks. Andrzej Lewczak
Z Kancelarii Metropolity
W związku z powodzią, która dotknęła wiele miejscowości w naszym kraju, w dniu 12 lipca 2009 r. (niedziela) przeprowadzona zostanie zbiórka pieniędzy na rzecz powodzian.
Dobrowolne ofiary można wpłacać na konto Warszawskiej Metropolii Prawosławnej 96 1020 1042 0000 8102 0009 6388 z dopiskiem „Powódź”.
Pierwsza w historii oficjalna wizyta Zwierzchnika Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego Wielce Błogosławionego Chryzostoma II Arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru
(16-21 sierpnia 2009)
Po raz pierwszy w historii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego na zaproszenie jego Eminencji Wielce Błogosławionego Sawy, Prawosławnego Metropolity Warszawskiego i całej Polski przybył z oficjalną wizytą Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Cypryjskiego Wielce Błogosławiony Chryzostom II Arcybiskup Nowej Justyniany i całego Cypru. Wysokiemu Dostojnikowi towarzyszyli: Metropolita Paphosu Georgios, prezbiter Kirakos i diakon Tichikos. Podczas całej wizyty Arcybiskupa obecna była Jej Ekscelencja Pani Kaliope Awraam.
16 sierpnia w godzinach wieczornych Zwierzchnika Cypryjskiego Prawosławia powitał na lotnisku w Warszawie Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Metropolita Sawa w asyście Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Jerzego Biskupa Siemiatyckiego – Dyrektora Kancelarii Metropolity i ks. Mitrata Jerzego Doroszkiewicza – Sekretarza Metropolii. Po szczęśliwym wylądowaniu na Okęciu wszyscy udali się do Hotelu Hetman, gdzie zakwaterowano cypryjską delegację. Jeszcze tego samego dnia odbyła się nieoficjalna kolacja w hotelu, podczas której Eminencja Metropolita Sawa gorąco powitał Wielce Błogosławionego Chryzostoma II wraz z towarzyszącymi osobami w Polsce i Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym.
Nazajutrz 17 sierpnia o godzinie 09.30 w Soborze Metropolitalnym św. Marii Magdaleny odbyła się uroczysta doksologia, po której rozbrzmiały oficjalne mowy powitalne. Zwierzchnik naszego Kościoła nawiązał do światłej historii Kościoła Cypryjskiego oraz jego obecnej trudnej sytuacji. Wyraził radość z przyjęcia przez Arcybiskupa Chryzostoma zaproszenia do złożenia w Polsce oficjalnej wizyty. Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła, dziękując za serdeczne słowa powitania powiedział między innymi: „Mamy świadomość Eminencjo wzorowej organizacji Waszego Kościoła Autokefalicznego. Znamy jego męczeńską przeszłość, ale również i progresywną dzisiejszą drogę. Słyszeliśmy o duchowej trosce nad waszymi wiernymi, o bogatej pielęgnacji słowa teologicznego, jak też o wysokim poziomie szlachetności polskiego narodu. Cieszymy się więc z możliwości bliższego i bardziej głębokiego poznania Was, bowiem będziemy mieli okazję zaczerpnięcia czegoś z Waszego doświadczenia i umocnienia naszych więzów w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa”. Spotkanie w świątyni zakończył pamiątkowy wpis do Ewangelii. Warto w tym miejscu wspomnieć, że Arcybiskup Cypru posiada trzy charakterystyczne przywileje, które w dawnej historii otrzymał od samego cesarza. Pierwszy to przywilej podpisywania się czerwonym atramentem, drugi to purpurowa mantija biskupia, a trzeci to prawo trzymania zamiast tradycyjnego pastorału specyficznego berła. Przywileje te należą tylko do Zwierzchnika Kościoła Cypryjskiego, który ponadto nazywany jest również Etnarachą swego narodu.
Następnie Wielce Błogosławiony Chryzostom II Arcybiskup Nowej Justyniany złożył pamiątkowy wieniec na Grobie Nieznanego Żołnierza. To właśnie na tym symbolicznym miejscu dowiedział się o jego historii i znaczeniu dla Polskiego Narodu. Ze wzruszeniem słuchał również o niedawnym istnieniu na nim majestatycznej świątyni św. Aleksandra Newskiego, która została zniszczona w pierwszej połowie XX wieku. Kolejnym punktem poniedziałkowego programu była wizyta w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie. Jego szczególny wystrój wzbogacają oryginalne eksponaty pochodzące z powstańczego okresu. Zwiedzający może na żywo uczestniczyć w przebiegu niektórych działań wojennych, które można obserwować dzięki prezentacjom multimedialnym. W drodze powrotnej z Muzeum Zwierzchnicy odwiedzili Stare Miasto Warszawy. O godzinie 14.00 w hotelu Hetman odbył się oficjalny obiad wydany przez Jego Eminencję Metropolitę Sawę na cześć Wielce Błogosławionego Chryzostoma II. Na uroczysty posiłek przybyli między innymi: Przedstawiciel Premiera RP Minister Rafał Grupiński, Dyrektor Departamentu Mniejszości Narodowych i Etnicznych i Funduszu Kościelnego w MSWiA Józef Różański, Ambasador Cypru, Charge d’Affaires Ambasady Greckiej, Abp Miron – Ordynariusz WP, Duchowieństwo i inni zaproszeni goście. Podczas obiadu wygłoszono oficjalne toasty pełne życzeń i podziękowań.
Po posiłku o godzinie 16.30 Zwierzchnicy wraz z towarzyszącymi Im osobami zostali przyjęci przez Wicepremiera i Ministra MSWiA Grzegorza Schetynę w siedzibie Ministerstwa przy ulicy Batorego 5. Spotkanie miało charakter kurtuazyjny, aczkolwiek poruszono na nim wiele kwestii związanych z tzw.: „problemem cypryjskim”. Pan Wicepremier wyraził radość ze spotkania, a jednocześnie zapewnił o zrozumieniu trudnej sytuacji Cypru ze strony Rządu RP. Na zakończenie nastąpiła wymiana upominków.
Wieczorem cypryjska delegacja została zaproszona do rezydencji Pani Ambasador Republiki Cypryjskiej na uroczystą kolację, która odbyła się w klimacie cypryjskich obyczajów i tradycji. Kolacja upłynęła w atmosferze dialogu i wymiany poglądów na różne tematy nurtujące współczesny świat.
Wtorek 18 sierpnia rozpoczęła wizyta w Zamku Królewskim na Starym Mieście. Wyznaczony dla nas przewodnik wykazał się ogromnym doświadczeniem i przygotowaniem, co spowodowało, że zwiedzanie Zamku przeniosło nas w czasie do światłych lat panowania poszczególnych Królów Polski. Po wizycie w Zamku, Zwierzchnicy wyruszyli w kierunku św. Góry Grabarki. Po drodze zatrzymaliśmy się w Stanisławowie, gdzie funkcjonuje jedna z najmniejszych mazowieckich parafii prawosławnych oraz Dom Opieki Społecznej. Miejscowy Proboszcz i Dyrektor ks. Andrzej Bołbot powitał Dostojników i odprawił w miejscowej cerkwi krótką doksologię. Arcybiskup Chryzostom bardzo się ucieszył z tej wizyty, podkreślając jak wielkie znaczenie i wagę w oczach Boga ma okazywana pomoc potrzebującym. Po krótkim oprowadzeniu po Domu Opieki Społecznej ks. Proboszcz wydał na cześć przybył wysokich gości uroczysty obiad. Na posiłek przybyli również przedstawiciele miejscowych władz samorządowych.
Po południu samochodowy orszak z delegacją dotarł do Siemiatycz, gdzie oczekiwanych gości zakwaterowano w pensjonacie Cezar. Po krótkim odpoczynku Arcybiskup Chryzostom II udał się na św. Górę Grabarkę na nabożeństwo Całonocnego Czuwania. Przed osiemnastą godziną obaj Zwierzchnicy wraz z przybyłymi na święto biskupami wyruszyli procesyjnie do polowego ołtarza, gdzie sprawowane są coroczne nabożeństwa w dniu Przemienienia Pańskiego. Dostojników uroczyście powitała Przełożona Monasteru Ihumenia Hermiona. Przed nabożeństwem Metropolita Sawa, tradycją minionych lat, powitał wszystkich zebranych na święcie, a przede wszystkich tych pielgrzymów, którzy przybyli na nie w pieszych pielgrzymkach. Do słów powitania Eminencji dołączył się nasz Gość Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II. Całonocne Czuwanie minęło w atmosferze skupienia i modlitwy w obecności bardzo licznie przybyłych pątników, liczbę których oszacowano na 20.000.
Nazajutrz, 19 sierpnia, Zwierzchnicy obu Kościołów celebrowali główną św. Liturgię o godzinie 10.00, która była bezpośrednio emitowana przez telewizję publiczną. Po nabożeństwie obyła się procesja, podczas której Arcybiskup Cypru Chryzostom II poświęcił krzyż w intencji „cierpiącego Narodu Cypryjskiego”. Ten symboliczny akt był szczególnie wzruszający nie tylko dla samej delegacji cypryjskiej, ale również dla wszystkich zebranych. Po procesji wygłoszone zostały oficjalne przemówienia. Jego Eminencja Metropolita Sawa nawiązał do wieloletnich więzów łączących oba Kościoły. Podkreślił wielkie znaczenie apostolskiego pochodzenia Kościoła Cypryjskiego oraz jego światłą historię. Zaznaczył, że wszystko to miało ogromny wpływ na charakterystykę wyspy Cypr jako miejsca świętego. Mówiąc o relacjach obu Kościołów, Metropolita powiedział między innymi: „Łączy nas wspólna wiara prawosławna i wspólne doświadczenia walki o własną tożsamość i byt. Dlatego, pamiętając wierność poświęcenia naszych przodków – ojców i matek – ubogacajmy się wzajemnie i starajmy się postrzegać naszą wiarę jako największy skarb, który wymaga od nas obecnie wierności i nieustannej troski”. Na zakończenie w imieniu pełni PAKP Metropolita przekazał Kościołowi Cypru Kazańską Ikonę Matki Bożej. Wręczył także Arcybiskupowi biskupią panagiję oraz order I stopnia św. Marii Magdaleny. Podobne prezenty otrzymali pozostali członkowie cypryjskiej delegacji.
Wielce Błogosławiony Chryzostom, dziękując za upominki, zwrócił się do Eminencji z przemówieniem, podkreślając między innymi: „Wspominamy długi szereg prześladowań, doświadczeń, nacisków i wielu innych prób, przez które przeszedł Wasz męczeński Kościół i dlatego wysławiamy Boga, Który przyniósł Mu w tym ulgę. Polski Kościół Prawosławny przeżył prześladowania starożytnego Kościoła w nowożytnych czasach. Przeszedł przez raniące kamienie, był uznany „za martwy”, ale „oto żyje” i się rozwija”. Na pamiątkę liturgicznego spotkania na św. Górze Grabarce Arcybiskup Chryzostom pozostawił srebrną patenę z emblematem Cypru oraz ikonę Założyciela Kościoła Cypryjskiego – św. Apostoła Barnaby. Po św. Liturgii odbył się oficjalny obiad świąteczny, na którym wygłoszono wiele toastów skierowanych do Zwierzchników, Przełożonej i przybyłych gości. Po obiedzie odbyło się w cerkwi refektarzowej kurtuazyjne spotkanie Episkopatu naszej Cerkwi z Jego Eminencją Arcybiskupem Chryzostomem II.
Około godziny szesnastej orszak samochodów wraz z cypryjską delegacją wyruszył do Białegostoku, gdzie o godzinie osiemnastej odbyła się uroczysta doksologia w Katedrze św. Mikołaja Cudotwórcy. Miejscowy ordynariusz Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub powitał po nabożeństwie Dostojnego Gościa podkreślając duchowe bogactwo i różnorodność ziemi białostockiej. Nawiązał do więzów, jakie łączą Polskę i Cypr nie tylko jako suwerenne i odległe od siebie geograficznie kraje, ale przede wszystkim jako dwa zjednoczone ze sobą Kościoły w mistycznym Ciele Chrystusa. Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II, dziękując za wspaniałe powitanie, przybliżył wiernym ziemi białostockiej dramat okupacji, jakiej doświadcza od 35 lat Kościół Cypryjski. Prosząc o modlitwy wyraził radość i zadowolenie ze swojej wizyty w Polskim Kościele Prawosławnym, który – jak charakterystycznie zauważył – zadziwia swoją organizacją i życiem duchowym wiernym. Na zakończenie Hierarchowie wręczyli sobie nawzajem pamiątkowe prezenty. Arcybiskup Jakub tradycyjnie przekazał Cypryjskiemu Zwierzchnikowi Ikonę św. Męczennika Gabriela wraz z cząsteczką relikwii, natomiast Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II obdarzył Władykę Jakuba biskupią panagiją ze swoim podpisem. Na nabożeństwie obecni byli również: Metropolita Białostocki Abp Edward Ozorowski, Prezydent Miasta Białystok Tadeusz Truskolaski, Marszałek Sejmiku Wojewódzkiego oraz inni zaproszeni goście. Po doksologii wydano uroczystą kolację na cześć wysokich gości w Centrum Diecezjalnym.
Następny dzień, 20 sierpnia, upłynął na zwiedzaniu wybranych świątyń miasta Białegostoku i Monasteru w Supraślu. Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom odwiedził cerkwie: Zmartwychwstania na Słonecznym Stoku, św. Ducha na Antoniuku, gdzie udzielił wywiadu w Radio Orthodoxia oraz Hagię Sofię na Wygodzie. Ważnym punktem programu była wizyta w Monasterze w Supraślu i Muzeum Ikon, gdzie Cypryjskiego Zwierzchnika gorąco powitał Przełożony Monasteru Biskup Supraski Grzegorz. Wizytę w Diecezji Białostocko-Gdańskiej zakończył monasterski obiad w Supraślu.
Po powrocie do Warszawy, Zwierzchnicy odwiedzili parafię prawosławną św. Jana Klimaka na Woli, gdzie Proboszcz ks. Mitrat Mikołaj Lenczewski wydał pożegnalną kolację. Na poczęstunek przybył tym razem również i Ambasador Grecji w Polsce wraz z małżonką oraz Kierownik Służb Penitencjarnych w Polsce płk Kajetan Dubiel, który odznaczył wszystkich członków delegacji cypryjskiej Orderami św. Mikołaja Cudotwórcy. Podczas kolacji rozbrzmiały również mowy pożegnalne, podsumowujące przebieg wizyty, oceniając ją bardzo wysoko.
21 sierpnia rano Wielce Błogosławiony Chryzostom II wraz z towarzyszącymi Mu osobami odlecieli na Cypr. Cypryjską delegację pożegnał Jego Eminencja Metropolita Sawa oraz Pani Ambasador Cypru w Polsce, Biskup Jerzy oraz ks. Mitrat Jerzy Doroszkiewicz.
Podsumowując wizytę Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Chryzostoma II Arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru należy zwrócić uwagę na jej wielostronne aspekty. Zasadniczym jest oczywiście jej wymiar kościelny. Zwierzchnicy obu Kościołów, poza osobistą kilkudziesięciu znajomością i przyjaźnią, reprezentują dwa nieliczne liczebnie, ale dobrze zorganizowane i dynamiczne Kościoły. Wizyta Metropolity Sawy i rewizyta Arcybiskupa Chryzostoma odbyły się w niespełna trzy miesiące, co podkreśla szczególne ożywienie kontaktów pomiędzy naszymi Kościołami. Innym aspektem jest znaczenie historyczne obu wizyt, które dokonały się po raz pierwszy w życiu Kościołów Cypru i Polski. Nie sposób nie wspomnieć o politycznym znaczeniu tej wizyty, biorąc pod uwagę fakt wieloletniej okupacji tureckiej, której konsekwencje odbiły się w znaczący sposób na życiu kościelnym. Naświetlenie specyfiki problemu napawa nadzieją na wsparcie ze strony zarówno Polskiego Kościoła Prawosławnego, jak i naszego Państwa. Na koniec warto podkreślić, że Wielce Błogosławiony wyjechał z Polski wzruszony aktywnością i liczną obecnością naszej młodzieży prawosławnej w życiu Cerkwi. Jak zauważył sam Arcybiskup, jest to największy powód do radości, bowiem stanowi gwarancję przyszłości każdego Kościoła.
Wizyta Arcybiskupa Chryzostoma, który przybył do nas na zaproszenie Wielce Błogosławionego Metropolity Sawy, wpisała się na zawsze do naszej historii, pozostawiają bogatą mozaikę wrażeń i wspomnień.
Biskup Siemiatycki Jerzy
Foto: ks. Mirosław Lewczak
Powitanie Jego Eminencji Chryzostoma II w Katedrze Metropolitalnej
16
sierpnia
przybył do Polski z oficjalną wizytą Jego Eminencja Chryzostom II
Arcybiskup Nowej Justyniany i Cypru wraz z delegacją.
Oficjalne powitanie Metropolity Chryzostoma miało miejsce nazajutrz 17 sierpnia o godz. 9:30. Dostojni goście zostali powitani przed świątynią przez najmłodszych parafian - dzieci uczęszczające na naukę religii przy punkcie katechetycznym. Ze słowami powitania w imieniu Siestriczestwa wystąpiła Pani Luba Augustynowicz, wyraziła ona wdzięczność i szczere podziękowanie za pracę i poświęcenie Kościoła Cypru w krzewieniu i umiłowania Prawosławia.
Następnie Starosta cerkiewny zgodnie z tradycją powitał Jego Eminencję Chryzostoma II chlebem i solą po czym rozpoczęła się uroczysta doksologia. Po jej zakończeniu nastąpiły wzajemne powitania Ich Eminencji, Metropolity Sawy i Metropolity Chryzostoma II. Wzajemne spotkanie w cerkwi katedralnej zostało utrwalone wspólnym zdjęciem. Kolejnymi punktami wizyty tego dnia były: złożenie wieńca przy Grobie Nieznanego Żołnierza, wizyty u Władz Państwowych, zwiedzanie Zamku Królewskiego i Starego Miasta, wyjazd do ambasady Cypru.
Ks. Mirosław Lewczak