CZERWIEC

W piątek 10 kwietnia kończy się Wielki Post, i przechodzimy w wydarzenia liturgiczne Wielkiego Tygodnia. Poprzedza go Sobota Łazarza i uroczyste Wejście Chrystusa do Jerozolimy.

Sobota Łazarza jest dniem, w którym Cerkiew Prawosławna wspomina cud wskrzeszenia przez Jezusa Chrystusa Łazarza, brata Marty i Marii, w Betanii (Ewangelia wg św. Jana, 11, 1-44). Łazarz zmarł na cztery dni przed przybyciem Chrystusa do Betanii, ale Zbawiciel polecił obecnym przy tym wydarzeniu usunąć kamień nagrobny a następnie rozkazał zmarłemu: „Łazarzu, wyjdź na zewnątrz!”. Zmarły Łazarz wtedy ożył i wyszedł z grobu. Właśnie w tym dniu arcykapłani i faryzeusze postanowili zgładzić Jezusa Chrystusa.

Kiedy następnego dnia Jezus Chrystus wkroczył do Jerozolimy, jadąc na młodym oślęciu, ogromne rzesze ludzi witały Go jak króla. Ścielili na Jego drodze swe szaty i gałązki palmowe i wołali: „Hosanna! Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie” (Ewangelia wg św. Jana 12, 13). Dlatego też w tym dniu, w Niedzielę Palmową, na pamiątkę tych ewangelicznych wydarzeń, odbywa się w cerkwiach święcenie palm.

Jego Eminencja Metropolita Sawa będzie odprawiał wszystkie nabożeństwa Wielkiego Tygodnia w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie. Biskupi zaś ordynariusze w swoich centralnych świątyniach diecezjalnych. Natomiast Biskupi wikariusze: Jego Ekscelencja Arcybiskup Miron w Hajnówce, Jego Ekscelencja Biskup Jerzy w Siemiatyczach, Jego Ekscelencja Biskup Grzegorz w Supraślu a Jego Ekscelencja Biskup Paisjusz w Gorlicach.

Poszczególne dni Wielkiego Tygodnia są wspomnieniem ostatnich dni ziemskiego życia Pana i Boga naszego Jezusa Chrystusa. Jednocześnie jednak każdy z nich jest kolejnym etapem, zbliżającym nas do aktywnego uczestnictwa w Jego chwalebnym Zmartwychwstaniu.

Wielki Poniedziałek. W tym dniu Cerkiew Prawosławna wzywa swoich wiernych do spotkania „początków męk Pańskich” i podążania za Chrystusem w drodze do Jerozolimy. Przyszłe cierpienia Zbawiciela są przedstawiane za pośrednictwem osoby starotestamentowego Józefa, albowiem jest on praobrazem Chrystusa. Podobnie jak Chrystus stał się on obiektem zawiści i został sprzedany przez braci za dwadzieścia srebrników. Jednakże Bóg nie dał Józefowi zginąć w Egipcie i uczynił go panem tego kraju. Podobnie Chrystus, sprzedany za trzydzieści srebrników i niesprawiedliwie skazany, stał się po swojej śmierci i Zmartwychwstaniu Panem i Władcą całej ludzkości.

Wielki Wtorek. Głównym tematem tego dnia jest przykład dziesięciu panien z ewangelicznej przypowieści (Ewangelia wg św. Mateusza 25, 1-13). Troparion pierwszych trzech dni Wielkiego Tygodnia, rozpoczynający się od słów: „Oto Oblubieniec nadchodzi o północy…”, jest właśnie głównym przesłaniem tego opowiadania. Za jego pośrednictwem Cerkiew wzywa swoich wiernych do duchowej czujności i do pełnego wykorzystania danych nam przez Boga talentów.

Wielka Środa. Jest to dzień szczególnie smutny, dzień, w którym Judasz dopuścił się zdrady swego Nauczyciela i Pana naszego Jezusa Chrystusa, przyjmując za to trzydzieści srebrników, i potwierdzając w ten sposób słowa proroka Zachariasza (rozdz. 11, 12-13). Jego nikczemny postępek jest przeciwstawiany innemu, godnemu pochwały aktowi miłości i czci, okazanej Jezusowi Chrystusowi. Oto bowiem Maria, siostra Łazarza, namaściła drogocennymi wonnościami nogi Chrystusa i wytarła je swoimi włosami. Sam Zbawiciel wyjaśnił nam znaczenie tego wydarzenia, mówiąc, że było to namaszczenie Jego Czcigodnego Ciała przed mającą wkrótce nadejść Jego śmiercią.

Wielki Czwartek. Dzień ten jest szczególnie bogaty w ogromnie ważne wydarzenia. Cerkiew wspomina w tym dniu ustanowienie przez Pana naszego Jezusa Chrystusa Sakramentu Eucharystii Świętej. W czasie Wieczerzy Mistycznej, gdy Chrystus po raz ostatni spotkał się ze swoimi wszystkimi Uczniami, wziął Chleb i Wino, i pobłogosławił je a następnie przełamał i dał Uczniom, mówiąc: „Przyjmijcie i jedzcie, oto Ciało Moje” a także wziąwszy Kielich przemówił: „Pijcie z Niego wszyscy, oto jest Krew Moja”.

Poprzedziło jednak to wydarzenie obmycie przez Chrystusa nóg swoim Uczniom. Za pośrednictwem tego czynu Zbawiciel dał nam wszystkim przykład pokory i wzajemnej posługi, bez wynoszenia się ponad innych.

Na pamiątkę tego aktu uniżenia Zbawiciela również w katedrze św. Marii Magdaleny odbędzie się obrzęd obmycia nóg, któremu przewodniczyć będzie Jego Eminencja Metropolita Sawa.

W tym dniu następuje też kolejny akt dobrowolnego kroczenia naszego Zbawiciela ku śmierci na Krzyżu. Po południu są czytane w cerkwiach Ewangelie pasyjne, których jest dwanaście. Wspominają nam one o zdradzie Judasza, o sądzie przed arcykapłanami i przed Poncjuszem Piłatem, o straszliwych męczarniach biczowania Jezusa Chrystusa i o Jego Ukrzyżowaniu. Kolejne fragmenty dwunastu Ewangelii są przerywane głęboko znaczącymi słowami: „Chwała Twej wielkiej cierpliwości, Panie”…

Wielki Piątek. W tym dniu Cerkiew wspomina cierpienia, śmierć i złożenie do Grobu Pana naszego Jezusa Chrystusa. Z uwagi na fakt, że Chrystus sam złożył siebie w ofierze, Liturgia Święta nie jest w tym dniu odprawiana. Sprawowane są tylko Godziny Królewskie (Царские Часы). Na Wieczerni następuje wyniesienie Całunu (Плащаницы), wyobrażającego Ciało Jezusa Chrystusa, z ołtarza na środek cerkwi w celu oddania czci złożonemu do Grobu Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi.

Wielka Sobota. To ostatni dzień przed Paschą. Jest on zarazem smutny i radosny, ponieważ Chrystus przebywa w Grobie. Jeszcze nie nastąpiło Zmartwychwstanie, ale teksty nabożeństw już zawierają wątki przedpaschalnej radości. Jest to dzień, kiedy Słowo Boże, „dzięki Któremu wszystko zaczęło istnieć”, znajduje się w Grobie jako człowiek, lecz jednocześnie otwiera groby i ofiarowuje zbawienie. W czasie porannej Liturgii Świętej Wielkiej Soboty czytanych jest 15 fragmentów Starego Testamentu (паремий), zawierających proroctwa o Zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. Wieczorem w czasie połunoszcznicy śpiewany jest kanon Wielkiej Soboty, po zakończeniu którego przenosi się Całun ze środka cerkwi przez Królewskie Wrota do ołtarza, gdzie pozostaje on aż do święta Wniebowstąpienia Pańskiego, jako symbol czterdziestodniowego przebywania Jezusa Chrystusa na ziemi po swoim Zmartwychwstaniu.

PASCHA. Słowo „Pascha” pochodzi z jęz. hebrajskiego i oznacza „przejście”, „wybawienie”. Jest to największe święto chrześcijaństwa, „Święto Świąt”, jak głosi prawosławna hymnografia. W tym radosnym dniu Cerkiew przypomina nam o niewiastach, które udały się wczesnym rankiem pierwszego dnia po szabacie, aby namaścić Ciało swego Nauczyciela. Ale zamiast Grobu zamkniętego ogromnym głazem, ujrzały w pustym Grobie Anioła, który wypowiedział do nich wielce znaczące słowa: „Nie lękajcie się, wiem, Kogo szukacie: Jezusa Ukrzyżowanego. Nie ma Go tutaj. Zmartwychwstał, jak zapowiedział” (Ewangelia wg św. Mateusza 28, 6).

Nabożeństwo Paschalne w Katedrze Metropolitalnej pw. Św. Marii Magdaleny będzie odprawiał Jego Eminencja Metropolita Sawa. Udział w nim wezmą również ambasadorowie i przedstawiciele placówek dyplomatycznych z krajów prawosławnych w Polsce.

Nabożeństwo Wielkiej Wieczerni Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w Boćkach.

Nabożeństwo II dnia Paschy Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w świątyni Narodzenia N.M.P. w Bielsku Podlaskim.

Nabożeństwo III dnia Paschy Jego Eminencja Metropolita Sawa odprawi w świątyni Zmartwychwstania Pańskiego w Bielsku Podlaskim.

opr. Jerzy Betlejko