•
Pierwsza w historii oficjalna wizyta Zwierzchnika Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego Wielce Błogosławionego Chryzostoma II Arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru
(16-21 sierpnia 2009)
Po raz pierwszy w historii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego na zaproszenie jego Eminencji Wielce Błogosławionego Sawy, Prawosławnego Metropolity Warszawskiego i całej Polski przybył z oficjalną wizytą Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Cypryjskiego Wielce Błogosławiony Chryzostom II Arcybiskup Nowej Justyniany i całego Cypru. Wysokiemu Dostojnikowi towarzyszyli: Metropolita Paphosu Georgios, prezbiter Kirakos i diakon Tichikos. Podczas całej wizyty Arcybiskupa obecna była Jej Ekscelencja Pani Kaliope Awraam.
16 sierpnia w godzinach wieczornych Zwierzchnika Cypryjskiego Prawosławia powitał na lotnisku w Warszawie Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Metropolita Sawa w asyście Jego Ekscelencji Najprzewielebniejszego Jerzego Biskupa Siemiatyckiego – Dyrektora Kancelarii Metropolity i ks. Mitrata Jerzego Doroszkiewicza – Sekretarza Metropolii. Po szczęśliwym wylądowaniu na Okęciu wszyscy udali się do Hotelu Hetman, gdzie zakwaterowano cypryjską delegację. Jeszcze tego samego dnia odbyła się nieoficjalna kolacja w hotelu, podczas której Eminencja Metropolita Sawa gorąco powitał Wielce Błogosławionego Chryzostoma II wraz z towarzyszącymi osobami w Polsce i Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym.
Nazajutrz 17 sierpnia o godzinie 09.30 w Soborze Metropolitalnym św. Marii Magdaleny odbyła się uroczysta doksologia, po której rozbrzmiały oficjalne mowy powitalne. Zwierzchnik naszego Kościoła nawiązał do światłej historii Kościoła Cypryjskiego oraz jego obecnej trudnej sytuacji. Wyraził radość z przyjęcia przez Arcybiskupa Chryzostoma zaproszenia do złożenia w Polsce oficjalnej wizyty. Zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła, dziękując za serdeczne słowa powitania powiedział między innymi: „Mamy świadomość Eminencjo wzorowej organizacji Waszego Kościoła Autokefalicznego. Znamy jego męczeńską przeszłość, ale również i progresywną dzisiejszą drogę. Słyszeliśmy o duchowej trosce nad waszymi wiernymi, o bogatej pielęgnacji słowa teologicznego, jak też o wysokim poziomie szlachetności polskiego narodu. Cieszymy się więc z możliwości bliższego i bardziej głębokiego poznania Was, bowiem będziemy mieli okazję zaczerpnięcia czegoś z Waszego doświadczenia i umocnienia naszych więzów w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa”. Spotkanie w świątyni zakończył pamiątkowy wpis do Ewangelii. Warto w tym miejscu wspomnieć, że Arcybiskup Cypru posiada trzy charakterystyczne przywileje, które w dawnej historii otrzymał od samego cesarza. Pierwszy to przywilej podpisywania się czerwonym atramentem, drugi to purpurowa mantija biskupia, a trzeci to prawo trzymania zamiast tradycyjnego pastorału specyficznego berła. Przywileje te należą tylko do Zwierzchnika Kościoła Cypryjskiego, który ponadto nazywany jest również Etnarachą swego narodu.
Następnie Wielce Błogosławiony Chryzostom II Arcybiskup Nowej Justyniany złożył pamiątkowy wieniec na Grobie Nieznanego Żołnierza. To właśnie na tym symbolicznym miejscu dowiedział się o jego historii i znaczeniu dla Polskiego Narodu. Ze wzruszeniem słuchał również o niedawnym istnieniu na nim majestatycznej świątyni św. Aleksandra Newskiego, która została zniszczona w pierwszej połowie XX wieku. Kolejnym punktem poniedziałkowego programu była wizyta w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie. Jego szczególny wystrój wzbogacają oryginalne eksponaty pochodzące z powstańczego okresu. Zwiedzający może na żywo uczestniczyć w przebiegu niektórych działań wojennych, które można obserwować dzięki prezentacjom multimedialnym. W drodze powrotnej z Muzeum Zwierzchnicy odwiedzili Stare Miasto Warszawy. O godzinie 14.00 w hotelu Hetman odbył się oficjalny obiad wydany przez Jego Eminencję Metropolitę Sawę na cześć Wielce Błogosławionego Chryzostoma II. Na uroczysty posiłek przybyli między innymi: Przedstawiciel Premiera RP Minister Rafał Grupiński, Dyrektor Departamentu Mniejszości Narodowych i Etnicznych i Funduszu Kościelnego w MSWiA Józef Różański, Ambasador Cypru, Charge d’Affaires Ambasady Greckiej, Abp Miron – Ordynariusz WP, Duchowieństwo i inni zaproszeni goście. Podczas obiadu wygłoszono oficjalne toasty pełne życzeń i podziękowań.
Po posiłku o godzinie 16.30 Zwierzchnicy wraz z towarzyszącymi Im osobami zostali przyjęci przez Wicepremiera i Ministra MSWiA Grzegorza Schetynę w siedzibie Ministerstwa przy ulicy Batorego 5. Spotkanie miało charakter kurtuazyjny, aczkolwiek poruszono na nim wiele kwestii związanych z tzw.: „problemem cypryjskim”. Pan Wicepremier wyraził radość ze spotkania, a jednocześnie zapewnił o zrozumieniu trudnej sytuacji Cypru ze strony Rządu RP. Na zakończenie nastąpiła wymiana upominków.
Wieczorem cypryjska delegacja została zaproszona do rezydencji Pani Ambasador Republiki Cypryjskiej na uroczystą kolację, która odbyła się w klimacie cypryjskich obyczajów i tradycji. Kolacja upłynęła w atmosferze dialogu i wymiany poglądów na różne tematy nurtujące współczesny świat.
Wtorek 18 sierpnia rozpoczęła wizyta w Zamku Królewskim na Starym Mieście. Wyznaczony dla nas przewodnik wykazał się ogromnym doświadczeniem i przygotowaniem, co spowodowało, że zwiedzanie Zamku przeniosło nas w czasie do światłych lat panowania poszczególnych Królów Polski. Po wizycie w Zamku, Zwierzchnicy wyruszyli w kierunku św. Góry Grabarki. Po drodze zatrzymaliśmy się w Stanisławowie, gdzie funkcjonuje jedna z najmniejszych mazowieckich parafii prawosławnych oraz Dom Opieki Społecznej. Miejscowy Proboszcz i Dyrektor ks. Andrzej Bołbot powitał Dostojników i odprawił w miejscowej cerkwi krótką doksologię. Arcybiskup Chryzostom bardzo się ucieszył z tej wizyty, podkreślając jak wielkie znaczenie i wagę w oczach Boga ma okazywana pomoc potrzebującym. Po krótkim oprowadzeniu po Domu Opieki Społecznej ks. Proboszcz wydał na cześć przybył wysokich gości uroczysty obiad. Na posiłek przybyli również przedstawiciele miejscowych władz samorządowych.
Po południu samochodowy orszak z delegacją dotarł do Siemiatycz, gdzie oczekiwanych gości zakwaterowano w pensjonacie Cezar. Po krótkim odpoczynku Arcybiskup Chryzostom II udał się na św. Górę Grabarkę na nabożeństwo Całonocnego Czuwania. Przed osiemnastą godziną obaj Zwierzchnicy wraz z przybyłymi na święto biskupami wyruszyli procesyjnie do polowego ołtarza, gdzie sprawowane są coroczne nabożeństwa w dniu Przemienienia Pańskiego. Dostojników uroczyście powitała Przełożona Monasteru Ihumenia Hermiona. Przed nabożeństwem Metropolita Sawa, tradycją minionych lat, powitał wszystkich zebranych na święcie, a przede wszystkich tych pielgrzymów, którzy przybyli na nie w pieszych pielgrzymkach. Do słów powitania Eminencji dołączył się nasz Gość Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II. Całonocne Czuwanie minęło w atmosferze skupienia i modlitwy w obecności bardzo licznie przybyłych pątników, liczbę których oszacowano na 20.000.
Nazajutrz, 19 sierpnia, Zwierzchnicy obu Kościołów celebrowali główną św. Liturgię o godzinie 10.00, która była bezpośrednio emitowana przez telewizję publiczną. Po nabożeństwie obyła się procesja, podczas której Arcybiskup Cypru Chryzostom II poświęcił krzyż w intencji „cierpiącego Narodu Cypryjskiego”. Ten symboliczny akt był szczególnie wzruszający nie tylko dla samej delegacji cypryjskiej, ale również dla wszystkich zebranych. Po procesji wygłoszone zostały oficjalne przemówienia. Jego Eminencja Metropolita Sawa nawiązał do wieloletnich więzów łączących oba Kościoły. Podkreślił wielkie znaczenie apostolskiego pochodzenia Kościoła Cypryjskiego oraz jego światłą historię. Zaznaczył, że wszystko to miało ogromny wpływ na charakterystykę wyspy Cypr jako miejsca świętego. Mówiąc o relacjach obu Kościołów, Metropolita powiedział między innymi: „Łączy nas wspólna wiara prawosławna i wspólne doświadczenia walki o własną tożsamość i byt. Dlatego, pamiętając wierność poświęcenia naszych przodków – ojców i matek – ubogacajmy się wzajemnie i starajmy się postrzegać naszą wiarę jako największy skarb, który wymaga od nas obecnie wierności i nieustannej troski”. Na zakończenie w imieniu pełni PAKP Metropolita przekazał Kościołowi Cypru Kazańską Ikonę Matki Bożej. Wręczył także Arcybiskupowi biskupią panagiję oraz order I stopnia św. Marii Magdaleny. Podobne prezenty otrzymali pozostali członkowie cypryjskiej delegacji.
Wielce Błogosławiony Chryzostom, dziękując za upominki, zwrócił się do Eminencji z przemówieniem, podkreślając między innymi: „Wspominamy długi szereg prześladowań, doświadczeń, nacisków i wielu innych prób, przez które przeszedł Wasz męczeński Kościół i dlatego wysławiamy Boga, Który przyniósł Mu w tym ulgę. Polski Kościół Prawosławny przeżył prześladowania starożytnego Kościoła w nowożytnych czasach. Przeszedł przez raniące kamienie, był uznany „za martwy”, ale „oto żyje” i się rozwija”. Na pamiątkę liturgicznego spotkania na św. Górze Grabarce Arcybiskup Chryzostom pozostawił srebrną patenę z emblematem Cypru oraz ikonę Założyciela Kościoła Cypryjskiego – św. Apostoła Barnaby. Po św. Liturgii odbył się oficjalny obiad świąteczny, na którym wygłoszono wiele toastów skierowanych do Zwierzchników, Przełożonej i przybyłych gości. Po obiedzie odbyło się w cerkwi refektarzowej kurtuazyjne spotkanie Episkopatu naszej Cerkwi z Jego Eminencją Arcybiskupem Chryzostomem II.
Około godziny szesnastej orszak samochodów wraz z cypryjską delegacją wyruszył do Białegostoku, gdzie o godzinie osiemnastej odbyła się uroczysta doksologia w Katedrze św. Mikołaja Cudotwórcy. Miejscowy ordynariusz Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub powitał po nabożeństwie Dostojnego Gościa podkreślając duchowe bogactwo i różnorodność ziemi białostockiej. Nawiązał do więzów, jakie łączą Polskę i Cypr nie tylko jako suwerenne i odległe od siebie geograficznie kraje, ale przede wszystkim jako dwa zjednoczone ze sobą Kościoły w mistycznym Ciele Chrystusa. Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II, dziękując za wspaniałe powitanie, przybliżył wiernym ziemi białostockiej dramat okupacji, jakiej doświadcza od 35 lat Kościół Cypryjski. Prosząc o modlitwy wyraził radość i zadowolenie ze swojej wizyty w Polskim Kościele Prawosławnym, który – jak charakterystycznie zauważył – zadziwia swoją organizacją i życiem duchowym wiernym. Na zakończenie Hierarchowie wręczyli sobie nawzajem pamiątkowe prezenty. Arcybiskup Jakub tradycyjnie przekazał Cypryjskiemu Zwierzchnikowi Ikonę św. Męczennika Gabriela wraz z cząsteczką relikwii, natomiast Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom II obdarzył Władykę Jakuba biskupią panagiją ze swoim podpisem. Na nabożeństwie obecni byli również: Metropolita Białostocki Abp Edward Ozorowski, Prezydent Miasta Białystok Tadeusz Truskolaski, Marszałek Sejmiku Wojewódzkiego oraz inni zaproszeni goście. Po doksologii wydano uroczystą kolację na cześć wysokich gości w Centrum Diecezjalnym.
Następny dzień, 20 sierpnia, upłynął na zwiedzaniu wybranych świątyń miasta Białegostoku i Monasteru w Supraślu. Wielce Błogosławiony Arcybiskup Chryzostom odwiedził cerkwie: Zmartwychwstania na Słonecznym Stoku, św. Ducha na Antoniuku, gdzie udzielił wywiadu w Radio Orthodoxia oraz Hagię Sofię na Wygodzie. Ważnym punktem programu była wizyta w Monasterze w Supraślu i Muzeum Ikon, gdzie Cypryjskiego Zwierzchnika gorąco powitał Przełożony Monasteru Biskup Supraski Grzegorz. Wizytę w Diecezji Białostocko-Gdańskiej zakończył monasterski obiad w Supraślu.
Po powrocie do Warszawy, Zwierzchnicy odwiedzili parafię prawosławną św. Jana Klimaka na Woli, gdzie Proboszcz ks. Mitrat Mikołaj Lenczewski wydał pożegnalną kolację. Na poczęstunek przybył tym razem również i Ambasador Grecji w Polsce wraz z małżonką oraz Kierownik Służb Penitencjarnych w Polsce płk Kajetan Dubiel, który odznaczył wszystkich członków delegacji cypryjskiej Orderami św. Mikołaja Cudotwórcy. Podczas kolacji rozbrzmiały również mowy pożegnalne, podsumowujące przebieg wizyty, oceniając ją bardzo wysoko.
21 sierpnia rano Wielce Błogosławiony Chryzostom II wraz z towarzyszącymi Mu osobami odlecieli na Cypr. Cypryjską delegację pożegnał Jego Eminencja Metropolita Sawa oraz Pani Ambasador Cypru w Polsce, Biskup Jerzy oraz ks. Mitrat Jerzy Doroszkiewicz.
Podsumowując wizytę Jego Eminencji, Wielce Błogosławionego Chryzostoma II Arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru należy zwrócić uwagę na jej wielostronne aspekty. Zasadniczym jest oczywiście jej wymiar kościelny. Zwierzchnicy obu Kościołów, poza osobistą kilkudziesięciu znajomością i przyjaźnią, reprezentują dwa nieliczne liczebnie, ale dobrze zorganizowane i dynamiczne Kościoły. Wizyta Metropolity Sawy i rewizyta Arcybiskupa Chryzostoma odbyły się w niespełna trzy miesiące, co podkreśla szczególne ożywienie kontaktów pomiędzy naszymi Kościołami. Innym aspektem jest znaczenie historyczne obu wizyt, które dokonały się po raz pierwszy w życiu Kościołów Cypru i Polski. Nie sposób nie wspomnieć o politycznym znaczeniu tej wizyty, biorąc pod uwagę fakt wieloletniej okupacji tureckiej, której konsekwencje odbiły się w znaczący sposób na życiu kościelnym. Naświetlenie specyfiki problemu napawa nadzieją na wsparcie ze strony zarówno Polskiego Kościoła Prawosławnego, jak i naszego Państwa. Na koniec warto podkreślić, że Wielce Błogosławiony wyjechał z Polski wzruszony aktywnością i liczną obecnością naszej młodzieży prawosławnej w życiu Cerkwi. Jak zauważył sam Arcybiskup, jest to największy powód do radości, bowiem stanowi gwarancję przyszłości każdego Kościoła.
Wizyta Arcybiskupa Chryzostoma, który przybył do nas na zaproszenie Wielce Błogosławionego Metropolity Sawy, wpisała się na zawsze do naszej historii, pozostawiają bogatą mozaikę wrażeń i wspomnień.
Biskup Siemiatycki Jerzy
Foto: ks. Mirosław Lewczak
Powitanie Jego Eminencji Chryzostoma II w Katedrze Metropolitalnej
16
sierpnia
przybył do Polski z oficjalną wizytą Jego Eminencja Chryzostom II
Arcybiskup Nowej Justyniany i Cypru wraz z delegacją.
Oficjalne powitanie Metropolity Chryzostoma miało miejsce nazajutrz 17 sierpnia o godz. 9:30. Dostojni goście zostali powitani przed świątynią przez najmłodszych parafian - dzieci uczęszczające na naukę religii przy punkcie katechetycznym. Ze słowami powitania w imieniu Siestriczestwa wystąpiła Pani Luba Augustynowicz, wyraziła ona wdzięczność i szczere podziękowanie za pracę i poświęcenie Kościoła Cypru w krzewieniu i umiłowania Prawosławia.
Następnie Starosta cerkiewny zgodnie z tradycją powitał Jego Eminencję Chryzostoma II chlebem i solą po czym rozpoczęła się uroczysta doksologia. Po jej zakończeniu nastąpiły wzajemne powitania Ich Eminencji, Metropolity Sawy i Metropolity Chryzostoma II. Wzajemne spotkanie w cerkwi katedralnej zostało utrwalone wspólnym zdjęciem. Kolejnymi punktami wizyty tego dnia były: złożenie wieńca przy Grobie Nieznanego Żołnierza, wizyty u Władz Państwowych, zwiedzanie Zamku Królewskiego i Starego Miasta, wyjazd do ambasady Cypru.
Ks. Mirosław Lewczak
•