• wiadomości krajowe • archiwum2003 • archiwum2004 • archiwum2005 • archiwum2006 • archiwum2007 • archiwum 2008 • archiwum2009 •

 


 

Uroczystości święta Przemienienia Pańskiego na św. Górze Grabarce

Święto Przemienienia Pańskiego na św. Górze Grabarce to szczególny moment duchowego życia Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Rok rocznie tysiące naszych wiernych porzuca codzienne obowiązki, bierze urlopy w pracy, by zgromadzić się w szczególnym miejscu, na wzgórzu, które wybrał i uświęcił sam Pan nasz Jezus Chrystus. Historia Grabarki korzeniami swymi sięga bowiem II połowy XIII wieku. Związana jest z mielnicka ikoną Przenajświętszej Bogarodzicy, przed którą modlił się tak prosty lud jak i miejscowy Książę Daniel Halicki. Wierni prosili o zdrowie. Książę o ratunek swych poddanych zagrożonych najazdami Tatarów i Jaćwingów.

Gdy zagrożenie tatarskie wzrosło lud opuścił Mielnik zabierając swój najcenniejszy skarb – ikonę Bogarodzicy – w okoliczne lasy. Podanie głosi, że ukryta została gdzieś w okolicach Grabarki. To wokół niej rozwijał się kult Bożej Matki i Jej Syna Chrystusa Zbawiciela (Izbawnika), który tak często ratował swe ziemskie dzieci. Ku chwale Zbawiciela w Drohiczynie, Mielniku, Siemiatyczach i w okolicznych miejscowościach organizowano monastery i wznoszono świątynie.

Dynamiczny rozwój Prawosławia na tych terenach powstrzymała dopiero Unia Brzeska 1596 r. Kościół Prawosławny zdelegalizowano. Wiernym odebrano świątynie. W Siemiatyczach, pod które podlegała Grabarka, nie zostało praktycznie ani jednego prawosławnego duchownego. Inaczej było w okolicznych lasach gdzie pustelnie i tajne monastery zakładali mnisi przepędzani z odbieranych prawosławnym klasztorów.

Podobnym nieszczęściem były wojny przełomu XVII i XVIII w. Tereny Podlasia stały się areną zmagań szwedzko – rosyjskich, a następnie wojny domowej. Na niegrzebanych ciałach poległych wylęgła się zaraza «morowego powietrza», która ze szczególną siłą uderzyła w 1710 r. okoliczna ludność została zdziesiątkowana. Wyludniały się całe miejscowości. Zdrowi uchodzili z zarażonych terenów. Zmarłych nie było komu chować.

To wówczas zdarzył się na Grabarce pierwszy pisemnie odnotowany cud. Pobożnemu mieszkańcowi Siemiatycz we śnie zjawił się Zbawiciel i polecił wraz z pozostałymi przy życiu mieszkańcami udać się na św. Górę poszcząc i pokutując za grzechy. Jeśli z wiarą obmyją się w wodzie grabarskiego strumienia ocaleją. Setki mieszkańców z najbliższej okolicy udało się na «pierwszą pieszą pielgrzymkę» na Grabarkę. Musieli znać i czcić to miejsce bo nie bacząc na niebezpieczeństwo zarażenia zdrowi szli z już chorymi. Na niewielkim wzgórzu zebrało się w sumie ok. 10 tys. wiernych. Pościli pijąc jedynie wodę ze strumienia. Choć w czasie drogi zdarzały sie jeszcze zgony po przybyciu na Grabarkę ustały.

W tym roku uroczyście wspominaliśmy 300 lecie tego pierwszego udokumentowanego cudu. Obchody były tym okazalsze, że obok naszego Episkopatu z Jego Eminencją Wielce Błogosławionym Sawą Metropolitą Warszawskim i całej Polski na czele zaszczycił je swą obecnością Jego Świątobliwość Arcybiskup Konstantynopola Patriarcha Ekumeniczny Bartłomiej I. Przewodniczył on uroczystościom w dniach 18-19 sierpnia. W środę w godzinach porannych dokonał poświęcenia nowej cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego w Siemiatyczach (w roku 1998 podczas swej pierwszej wizyty w Polsce dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod jej budowę). Wieczorem o godz. 18:00 rozpoczęło się  Całonocne Czuwanie na Św. Górze Grabarce. Jego Świątobliwości towarzyszyli: hierarchowie z zagranicy (metropolita Lagady Jan i biskup Joensuu Arseniusz – Finlandia) i z Polski (Jego Eminencja Metropolita Sawa, arcybiskupi: wrocławski i szczeciński Jeremiasz, lubelski i chełmski Abel, białostocki i gdański Jakub oraz biskupi: supraski Grzegorz, siemiatycki Jerzy i gorlicki Paisjusz). Duchowieństwo zebrało się w liczbie niespełna 100 osób, a liczba wiernych znacząco przekroczyła 10 tys. Duża część z nich przybyła na św. Górę w pieszych bądź autokarowych pielgrzymkach. Z Polski i z zagranicy (Słowacji, Ukrainy).

Bóg pobłogosławił nas dobrą pogodą. Nie było już wcześniejszego skwaru. Deszcz również nas oszczędził chodź chmury wystawiały na próbę naszą wiarę. Spokojnie zrealizowano wcześniej ustalony plan nabożeństw. O godz. 23.00 arcybiskup Jeremiasz odprawił na monasterskim cmentarzy nabożeństwo w intencji spokoju dusz zmarłych połączone z akatystem. Pierwszą św. Liturgię o godz. 1:00 w cerkwi Przemienienia Pańskiego odprawił biskup Paisjusz. Nabożeństwo zostało odprawione z łemkowską wymową. Homilię hierarcha wygłosił w języku ukraińskim. Śpiewał młodzieżowy chór katedry św. Mikołaja w Białymstoku. Druga św. Liturgia odprawiona została w cerkwi ikony Bogurodzicy "Wszystkich strapionych radość" o godz. 4:00 przez biskupa supraskiego Grzegorza. Śpiewał chór parafialny z Grabarki. Kolejną Liturgię o godz. 6.00 przy ołtarzu polowym przed cerkwią Przemienienia celebrował arcybiskup białostocki Jakub. W swojej homilii władyka na przykładzie kondakionu i jednej ze stichier święta wytłumaczył teologiczny sens wydarzenia Przemienienia Pańskiego. Śpiewał chór Bractwa Młodzieży Prawosławnej Diecezji Lubelsko-Chełmskiej pod dyrekcją ks. Marcina Gościka.
Główną św. Liturgię, o godz.9:30 sprawowali Jego Świątobliwość Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej, Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa wraz z hierarchami i przybyłym duchowieństwem. Śpiewał chór Prawosławnego Seminarium Duchownego i Akademii Teologicznej pod dyrekcją prof. Włodzimierza Wołosiuka. Po odczytaniu Ewangelii wygłoszono okolicznościowe pozdrowienia. Po nabożeństwie odbyła się procesja wokół głównej cerkwi, dokonano także poświęcenia przyniesionych przez wiernych owoców oraz 4 metrowego krzyża, który Jego Świątobliwość pozostawił na św. Górze obok ołtarza cerkwi Przemienienia Pańskiego na pamiątkę swego pobytu na Grabarce, w intencji wiernych patriarchatu.

Na zakończenie nabożeństwa Jego Eminencja Metropolita Sawa podziękował wszystkim którzy przyczynili się do sprawnego przeprowadzenia święta i tym co każdego dnia swą modlitwą i ofiarą nie zapominają o tym świętym miejscu. Poprosił również o zabranie głosu przybyłego na uroczystości przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Bronisława Komorowskiego, Szefa Kancelarii Prezydenckiej Ministra Jacka Michałowskiego. W imieniu Pana Prezydenta złożył On naszym wiernym serdeczne pozdrowienia i jubileuszowe życzenia. Przeprosił za brak osobistej obecności Prezydenta wynikającej z wcześniejszych zobowiązań, a od siebie dodał, że zauroczony Grabarką chętnie biedzie tu przyjeżdżał częściej. 

  Ostatnią częścią uroczystości było poświęcenie nowego Domu Pielgrzyma, którego dokonał Jego Świątobliowość Patriarcha Bartłomiej. Patriarchalnymi wyróżnieniami zostali nagrodzeni:  Matka Przełożona ihumenia Hermiona - napiersy Krzyż Patriarchalny, Sergiusz Martyniuk - godnością Archonta Patriarchatu Ekumenicznego, Archont Jan Miniuk - krzyżem Wielkiego Kościoła Konstantynopolitańskiego. Dyplomy uznania otrzymali: ks. Jan Barszczewski, ks. Jan Kaczan, Archont Bazyli Piwnik, Czerniakiewicz Jan, Omelianiuk Roman, Kocięba Stanisław, Kocięba Sylwester, Kamieński Zenobiusz, Gawryluk Jan, Kłoczko Artur, Ruszuk Grzegorz, Sapieżko Jerzy, Bojczuk Roman, Radziwoniuk Eugeniusz, Wiszenko Jarosław, Żdaniuk Dariusz.  Klasztorowi podarowano srebrną łampadę.

Członkowie delegacji z Konstantynopola zostali odznaczeni orderami św. Marii Magdaleny i panagijami oraz krzyżami przygotowanymi specjalnie na grabarski jubileusz. Jego Eminencja Metropolita Sawa otrzymał od Jego Świątobliwości Patriarchy Bartłomieja panagiję (enkolpion), należącą niegdyś do metropolity Dionizego (Waledyńskiego), którą zakupiono w tureckiej DESIE i podarowano Jego Świątobliwości, który z kolei przekazał ją Jego Eminencji Metropolicie Sawie. Wzruszony Metropolita zapowiedział, że jako własność całej Cerkwi będzie przekazywana kolejnym metropolitom.

Po uroczystościach miał miejsce wspólny posiłek w nowej sali poświęconego domu. Wierni zaś modlili się w cerkwi i zwiedzali wystawę fotograficzną ilustrującą minione lata Grabarki.

Następnie delegacja udała się do Jabłecznej, gdzie została przywitana przez braci monasteru i wiernych. Kolejnego dnia zgodnie z programem wizyty Jego Świątobliwość przebywał w Lublinie, o godz. 10:00 została odsłużona doksologia, następnie złożenie wieńców w obozie koncentracyjnym w Majdanku. Szczególnym wydarzeniem tego dnia była uroczystość nadania Jego Świątobliwości tytułu doktora honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Przy przepełnionej auli rzymskokatolicki Metropolita Lubelski i Wielki Kanclerz KUL – abp Józef Życiński wygłosił laudację. Następnie rektor KUL odczytał akt nadania doktoratu. Następnie głos zabrał Jego Eminencja Metropolita Sawa, który podziękował senatowi KUL za wyróżnienie pierwszego wśród biskupów światowego prawosławia, a tuż po nim przemówił Prymas Polski abp Józef Kowalczyk, który złożył dostojnemu laureatowi gratulacje oraz podziękowania za wkład w budowanie pokoju na całym świecie. Jego świątobliwość wyraził wdzięczność za przyznanie zaszczytnego tytułu "Z wdzięcznością przyjmujemy ten cenny zaszczyt włączenia do doktorów honoris causa tej szacownej rzymsko-katolickiej instytucji akademickiej. Przyjmujemy ten przywilej w dowód uznania świętej posługi Patriarchatu Ekumenicznego, instytucji apostolskiej z historią obejmującą siedemnaście wieków, której od zawsze był Konstantynopol".

Po zakończeniu uroczystości miał miejsce wspólny obiad. Następnie Jego Świątobliwość udał się na lotnisko w Warszawie i odleciał do Istambułu.

Słowo Jego Eminencji Metropolity Sawy (pdf.)

 

Foto: ks. Mirosław Lewczak


Jego Świątobliwość Patriarcha Konstantynopolitański Bartolomeusz I z wizytą w Polsce

       W dniu 16 sierpnia br., rozpoczęła  się 5 dniowa duszpasterska wizyta Jego Świątobliwości Patriarchy Ekumenicznego Bartolomeusza I, Arcybiskupa Konstantynopola i Nowego Rzymu.

Oficjalne powitanie Jego Świątobliwości odbyło się w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie, gdzie została odsłużona uroczysta doksologia. Następnie hierarchowie wygłosili homilie, tekst których zamieszczamy poniżej.

Jego Eminencji Metropolity Sawy, Jego Świątobliwości Patriarchy Bartolomeusza.

Foto: ks. Mirosław Lewczak

 


 

Zakończenie wizyty Patriarchy Teofila III w Polsce

28 czerwca br., św. Liturgią sprawowaną w Soborze św. Marii Magdaleny w Warszawie zakończyła się oficjalna wizyta Jego Świątobliwości, Świątobliwego Patriarchy Jerozolimskiego i całej Palestyny Teofila III. Po zakończeniu św. Liturgii Jego Eminencja, Metropolita Sawa wyraził swoją wdzięczność dla Patriarchy Teofila za przyjęcie zaproszenia i odwiedzenie Polski i naszej Cerkwi (tekst słowa Jego Eminencji). W świętej Liturgii  udział wzięli hierarchowie naszej Cerkwi Ich Ekscelencje Najprzewielebniejsi Arcybiskupi Jeremiasz, Abel, Jakub, biskupi Grzegorz i Jerzy.

 

Wizyta Patriarchy Teofila trwała cztery dni. Delegacja odwiedziła m.in. klasztor w Jabłecznej, Lublin, Majdanek, św. Górę Grabarkę oraz Białystok.

 

  

Foto: Ks. Mirosław Lewczak


 

Powitanie Jego Świątobliwości

Patriarchy Jerozolimskiego i całej Palestyny Teofila III w Katedrze Metropolitalnej

 

Dnia 24 czerwca 2010 roku z oficjalną wizytą przybył do Polski Jego Świątobliwość Patriarcha Jerozolimy i całej Palestyny Teofil III. Jego Świątobliwości towarzyszą: Ich Ekscelencje Arcybiskupi Arystarch i  Teofilakt, Archimandryci Dimitrios, Hieronimos, Teofilumen oraz Arcydiakon Atanazy.

Oficjalne powitanie miało miejsce w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie.  Została odsłużona uroczysta Doksologia, w której wzięli udział duchowni Dekanatu Warszawskiego. W słowie skierowanym do dostojnych gości Jego Eminencja Metropolita Sawa zaznaczył, że dzień dzisiejszy jest dniem historycznym dla Polski i naszej Cerkwi Prawosławnej. „Po 400-letniej przerwie, z woli Bożej, przybył do nas Patriarcha Jerozolimski – Patriarcha Matki Cerkwi dla całego chrześcijaństwa”. (tekst powitania). Patriarcha Jerozolimy w swym słowie wyraził wdzięczność dla wszechmogącego Boga za bezpieczne przybycie z Ziemi Świętej do Polski i możliwość bycia w miejscach ważnych dla Cerkwi  prawosławnej w Polsce.

Podczas czterodniowego pobytu w Polsce Jego Świątobliwość Teofil III będzie przebywać w monasterze św. Onufrego w Jabłecznej (w dniu dzisiejszym rozpoczynają się uroczystości świąteczne), w Lublinie, Majdanku, na św. Górze Grabarce oraz w Białymstoku. Wizyta Patriarchy Jerozolimskiego Teofila zakończy się 27 czerwca św. Liturgią sprawowaną w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie.

 

 Ramowy program pobytu: 

 

24.06. - przybycie

Godz. 1200 – doksologia w Katedrze Metropolitalnej

 1300 – złożenie wieńca  przy Grobie Nieznanego Żołnierza.

 1800 – Wsienoszcznoje Bdienieje w Jabłecznej.

 

25.06. 

Godz. 930  – Jabłeczna św. Liturgia

1530 – odjazd do Lublina

doksologia w Katedrze Lubelskiej

złożenie wieńca w Majdanku

26.06.

– wizyta w klasztorze na św. Górze Grabarce

– wizyta w Białymstoku

 27.06.

godz. 1000 – św. Liturgia w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie.

    – odjazd

 

 

 

 

   

  

 Ks. Mirosław Lewczak, foto autora


Jedyny taki festiwal

W hajnowskim soborze Świętej Trójcy zakończyły się 29 Dni Muzyki Cerkiewnej, których uroczysta inauguracja miała miejsce 9 maja 2010 roku. Po czterech dniach przesłuchań konkursowych, koncertach w Warszawie i na Podlasiu 15 maja w sali kolumnowej Hajnowskiego Domu Kultury, jurorzy ogłosili werdykt. Spośród 25 występujący chórów, nagrody i wyróżnienia otrzymało aż 20 chórów. Wyróżniono także troje dyrygentów. Koncerty galowe w hajnowskiej świątyni oraz w cerkwi Hagia Sophia w Białymstoku tradycyjnie uwieńczyły tegoroczną edycję Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej. Hajnowski festiwal odbywa się z błogosławieństwa Jego Eminencji Metropolity Warszawskiego i całej Polski Sawy, a koncert galowy w Hajnówce swą obecnością zaszczycił m.in. Marszałek Sejmu

„W tym roku wystąpiły chóry z Polski, Rosji, Ukrainy, Białorusi, Czech, Słowacji, Serbii, Bułgarii, Rumunii, dalekiej Armenii. Bardzo serdecznie dziękuję wszystkim, którzy śpiewali, którzy oceniali, organizatorom, sponsorom i mediom” – mówił podczas ogłoszenia wyników tegorocznej edycji ks. mitrat Michał Niegierewicz, dyrektor festiwalu. „Dziękuję publiczności – mówił dalej – która każdego dnia szczelnie wypełniała mury świątyni w Hajnówce, w zadumie przeżywała tę ucztę duchową. Dziękuję wszystkim państwu i do zobaczenia za rok”.

„Zakończyły się już 29 Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej. Chcę podziękować Bogu, że tu, w hajnowskiej świątyni pozwolił nam wspólnie spędzić czas na molitwiennom bdienii, czyli być przed obliczem Bożym przez oblicza tej młodzieży, tych dzieci i wszystkich chórów, które tu występowały” – mówił metropolita Sawa. „Otwierając tegoroczny festiwal, powiedziałem – mówił dalej – że poprzez hajnowski festiwal wnosimy do kultury narodowej naszej ojczyzny, ale także kultury światowej, europejskiej, bogaty skarb duchowy, prawosławny. Śpiew, w naszym rozumieniu jest pedagogiem, bo kształtuje dusze ludzkie. O ile by nie kształtował naszych dusz, nie bylibyśmy uczestnikami tych dni, które już są za nami. Według informacji, które mi przekazano, zawsze ta świątynia była pełna. To znaczy, że śpiewanie ma coś specjalnego, co nas ubogaca, jest jakimś olejem, który nas uspokaja i pewnym impulsem do działania wspólnotowego. Bo nigdzie tak się nie czujemy wspólnie, jak dzisiaj zebrani. Śpiew cerkiewny łączy nas wszystkich i to jest wielki skarb i dar. Tak się stało, że organy zrodziły się na Wschodzie, a przyjęły się na Zachodzie. My, na Wschodzie, chwalimy Boga swoimi własnymi organami, swoim głosem”.

Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej jest organizowany przez Społeczny Komitet Organizacyjny, Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Cerkiewnej i Hajnowski Dom Kultury. Podczas koncertu galowego w hajnowskiej świątyni, do licznie zebranych gości, w imieniu organizatorów, mówił Włodzimierz Pietroczuk, starosta powiatu hajnowskiego: „Już po raz 29 Hajnówka, młode miasto na skraju prastarej Puszczy Białowieskiej, w maju jest gospodarzem jedynego w swoim rodzaju festiwalu, który łączy tysiącletnią tradycję modlitewnego śpiewu cerkiewnego ze współczesnymi wykonaniami sztuki muzycznej. Wspaniałą, niemal mistyczną aurę festiwalu zapewniają najwyższej klasy wykonawcy, o czym przekonają się państwo, słuchając koncertu laureatów. Łączenie duchowości ze sztuką, tu, w Hajnówce, jest możliwe dzięki życzliwości Jego Eminencji metropolity Sawy, zwierzchnika Cerkwi prawosławnej w Polsce, który zawsze jest z nami. Jesteśmy wdzięczni Eminencji za wstawiennictwo w instytucjach państwowych i pomoc w organizacji festiwalu. Co roku, hajnowski festiwal gromadzi tysiące miłośników muzyki cerkiewnej. Przez wiele lat, patronem festiwalu był prezydent Rzeczpospolitej. Tegoroczna edycja odbyła się pod patronatem Fundacji Kultury, stąd obecność Jerzego Milewskiego, prezesa tej fundacji. Festiwal może odbywać się dzięki szczodrości i bezinteresownej pomocy wielu instytucji, firm i prywatnych sponsorów, którym serdecznie dziękujemy. Szczególne podziękowania kierujemy pod adresem Narodowego Centrum Kultury, które wyrażając się językiem biznesowym, można nazwać strategicznym sponsorem festiwalu. Za rok trzydziesta, jubileuszowa edycja festiwalu. Mamy nadzieję, że wszyscy państwo również w przyszłym roku będziecie z nami. (…) Do zobaczenia za rok”.

Grand prix festiwalu otrzymał Chór Dziecięco-Młodzieżowy Soboru Przemienienia Pańskiego z Winnicy na Ukrainie.

„Jestem bardzo szczęśliwa. Nagroda grand prix zobowiązuje mnie do jeszcze większej pracy” – stwierdziła tuż po ogłoszeniu wyników Natalia Kremieniuk, dyrygentka 60-osobowego chóru z Winnicy. „My to robimy dla Boga. Nie jechaliśmy do Hajnówki po miejsce, ale jakoś tak się stało. Wcale nie przypuszczaliśmy, że zdobędziemy jakiekolwiek miejsce. Słyszeliśmy, że tu bardzo wysoki poziom i nie mieliśmy nadziei na miejsce. Chcieliśmy zaśpiewać dla chwały Bożej”.

Jest coś mistycznego w hajnowskim soborze Św. Trójcy. Owa magia miejsca, publiczności, która nieprzerwanie od 29 lat, w maju, słucha muzyki cerkiewnej w wykonaniu chórów z różnych krajów, wspólnej modlitwy – bez względu na wyznanie chórzystów, tworzy absolutną niepowtarzalność Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej.

„Zdobywanie nagród nie może być celem samym w sobie. To nie temu służy” – twierdzi dr Jan Połowianiuk, dyrygent Akademickiego Chóru „Bel Canto” Wyższej Szkoły Informatyki i Ekonomii TWP w Olsztynie, prodziekan wydziału sztuki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. „Festiwal hajnowski jest na tyle specyficzny, że tu tak naprawdę, zespoły nie powinny przyjeżdżać po miejsca. Przede wszystkim, ważne jest wzajemne poznanie się. (…) Poza tym jest to wymiana doświadczeń. Temu przede wszystkim służy hajnowski festiwal. Nagrody są sprawą drugoplanową. Innym istotnym motywem uczestnictwa w takich festiwalach jest motywacja dla samego zespołu do doskonalenia się”.

Poza grand prix jury przyznało m.in. nst. nagrody:

Kategoria Chórów Parafialnych Miejskich:

I miejsce – Chór Parafii Prawosławnej Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Bielsku Podlaskim,

II miejsce ex aequo – Młodzieżowy Chór Parafii Prawosławnej Zmartwychwstania z Białegostoku oraz Katedralny Chór Soboru Św. Trójcy w Hajnówce,

III miejsce ex aequo – „Wołyńskie Dzwony” z Łucka na Ukrainie oraz Chór Parafii Prawosławnej Narodzenia Przenajświętszej Bogarodzicy z Bielska Podlaskiego.

Kategoria Chórów Dziecięco-Młodzieżowych:

I miejsce – nie przyznano,

II miejsce ex aequo – Chór Dziewcząt Dziecięcej Prawosławnej Szkoły Muzycznej przy cerkwi Zaśnięcia NMP Krasnogorsk (Rosja) oraz „Schola Cantorum Misericordis Christi” z Białej Podlaskiej,

III miejsce – Chór „Zaranoczka” Parafii Prawosławnej św. Apostoła Jakuba Alfeusza w Łosince.

Kategoria Chórów Akademickich:

I miejsce – Chór Kameralny Uniwersytetu Pedagogicznego w Woroneżu (Rosja),

II miejsce – nie przyznano,

III miejsce ex aequo – Akademicki Chórowi „Bel Canto” Wyższej Szkoły Informatyki i Ekonomii z Olsztyna oraz Chór Wydziału Teologii Prawosławnej Uniwersytetu, Proszowskiego z Proszowa (Słowacja).

Kategoria Chórów Zawodowych:

I miejsce – Zespół Żeński Monasteru Św. Gegarda z Erewania (Armenia),

II miejsce – nie przyznano,

III miejsce – Chór Męski Państwowego Zespołu Pieśni i Tańca Sił zbrojnych Republiki Białorusi – Mińsk (Białoruś).

 

Krystyna Kościewicz, fot. Zbigniew Dzwonkowski


 

Uroczystości w Bielsku Podlaskim

 

2 maja był dniem szczególnym dla bielszczan. Świętej Liturgii w cerkwi pw. Narodzenia Bogurodzicy przewodniczył zwierzchnik naszej Cerkwi, metropolita Sawa. Metropolicie asystowało dziesięciu duchownych i dwóch diakonów.  Śpiewały trzy chóry: parafialny, dyrygowany przez Martę Zinkiewicz, młodzieżowy, dyrygowany przez Annę Fita i dziecięcy, dyrygowany przez matuszkę Irenę Kuryłowicz. Podczas Boskiej Liturgii metropolita Sawa nagrodził ks. Adama Dzienisiuka  złotym krzyżem napiersnym. Władyka wygłosił również kazanie ewangeliczne. Boska Liturgia zakończyła się uroczystą procesją wokół cerkwi.

Punktem kulminacyjnym wizyty metropolity Sawy była uroczystość nadania imienia Niepublicznemu Przedszkolu nr 1 w Bielsku Podlaskim przy ul. Rejtana 24. Zostało ono uruchomione przez Stowarzyszenie Bractwo św.św. Cyryla i Metodego 7 października 2008 roku, a 7 grudnia 2008 r. miało miejsce uroczyste otwarcie przedszkola, z błogosławieństwa metropolity Sawy, przez biskupa siemiatyckiego Jerzego. Przedszkole otrzymało imię św. męcz Gabriela.

2 maja 2010 r. wpisze się na stałe w karty historii przedszkola. Był to długo oczekiwany, pracowicie przygotowywany dzień. Metropolita Sawa odsłonił tablicę o nadaniu imienia św. męczennika Gabriela Przedszkolu Niepublicznemu nr 1 w Bielsku Podlaskim. Patron przedszkola został wybrany nieprzypadkowo. Święty Męczennik Gabriel jest wzorem do naśladowania nie tylko dla dzieci i młodzieży. Od niego należy uczyć się jak być prawosławnym.

Przedszkolaki zachwyciły wszystkich  montażem  słowno-muzycznym o życiu młodzieńca Gabriela, napisanym przez Martę Zinkiewicz. Walentyna Mielnik–Nikołajuk, dyrektor przedszkola, przywitała metropolitę i wszystkich zaproszonych gości.

Metropolita Sawa powiedział, że dobrze się stało, iż w przeddzień święta męczennika Gabriela odbyło się nadanie imienia przedszkolu. Święty Gabriel jest bardzo cenny z uwagi na to, że do pewnego czasu był jedynym świętym naszej Cerkwi. Życie Cerkwi - mówił hierarcha - zbudowane jest na kościach męczenników. Relikwie św. Gabriela, które przebywają wśród nas, połączyły wszystkich. Metropolita wspomniał o przeniesieniu świętych relikwii. Wyraził radość, że starania nie poszły na marne. A to przedszkole - mówił - jest darem dla mieszkańców Bielska. Ważne, że jest prowadzone przez Cerkiew pod patronatem Bractwa Cyryla i Metodego, gdzie są kultywowane tradycje i obyczaje naszych przodków. Żeby być zdrowym dzisiaj, należy pamiętać o przeszłości. To jest zadanie dla wszystkich. Dzieci oprócz języka angielskiego powinny znać swój język, swoje obyczaje i swoją kulturę. Prosił aby dyrektor Liceum Ogólnokształcącego z Białoruskim Językiem Nauczania i inni dyrektorzy szkół, duchowieństwo i nauczyciele przedszkola pomagali w tym i razem współdziałali. Podziękował organizatorom przedszkola, władzom miejskim, powiatowym i gminnym, bractwu, sponsorom, i wszystkim za pomoc w tworzeniu przedszkola oraz za pielęgnację lokalnej kultury i tradycji.

Metropolita nagrodził również orderami św. Równej Apostołom Marii Magdaleny III stopnia byłą dyrektor przedszkola Nadzieję Załuską, obecną dyrektor Walentynę Mielnik-Nikołajuk i przewodniczącego bractwa terenowego Jerzego Maleszewskiego.

 

 

tekst i foto: Irena Łozowik 


Pogrzeb śp. Arcybiskupa Mirona w Supraślu

 Kondukt żałobny z ciałem śp. arcybiskupa Mirona dotarł z Warszawy do monasteru w Supraślu około godz. 17.00. Tu oczekiwało je kilka tysięcy wiernych, przybyłych głównie z terenu całej Białostocczyzny, w tym w zorganizowanych grupach – ze szkół i instytucji. Było wśród nich szczególnie wielu hajnowian, którzy w ciągu kilkunastu lat posługi biskupiej zmarłego bardzo się z nim zżyli. Na przybycie konduktu oczekiwały również kompanie wojska, orkiestry wojskowe i kilkanaście pocztów sztandarowych.

W uroczystej procesji, przy śpiewie paschalnych hymnów, w asyście żołnierzy i kapelanów trumna z ciałem abpa Mirona została wniesiona do soboru Zwiastowania Przenajświętszej Bogarodzicy. Jeszcze przed rozpoczęciem nabożeństwa żałobnego sylwetkę zmarłego przybliżył Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub. Wspominał go jako „energicznego, skromnego, szczerego, odważnego w działaniu” mnicha, hierarchę i generała, który pomimo swych niespełna 53 lat życia pozostawił po sobie nie tylko wdzięczną pamięć wiernych, ale też znaczny dorobek arcypasterski i generalski.

Po zakończeniu panichidy, której przewodniczył Metropolita Warszawski i całej Polski w asyście biskupów naszej Cerkwi oraz przybyłych z Ukrainy oraz Czech i Słowacji, głos zabrała przedstawiciel rządu RP Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbara Kudrycka, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej gen. Czesław Piątas oraz w imieniu Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego ks. mitrat płk. Michał Dudicz.

Po nabożeństwie żałobnym ciało arcybiskupa Mirona wyruszyło w ostatnią drogę. Trumna z ciałem hierarchy w asyście pocztów sztandarowych, przedstawicieli formacji wojskowych, harcerzy, orkiestr wojskowych i kompanii reprezentacyjnych w uroczystej procesji okrążyła główną świątynię Supraskiej Ławry, po czym została złożona w krypcie pod ołtarzem cerkwi. Z monasterem w Supraślu zmarły Władyka związał 14 lat jego życia, wypełnionych licznymi troskami odbudowy o organizację od podstaw życia monastycznego oraz odbudową z ruin soboru Zwiastowania Przenajświętszej Bogarodzicy i całego kompleksu klasztornego.

Do późnych godzin wieczornych duchowni i wierni przybywali do krypty, aby całując płytę nadgrobną sarkofagu grobowca oddać zmarłemu „ostatni pocałunek”. Wartę przy grobowcu pełnił także zastęp harcerzy Bractwa parafii św. Mikołaja w Białymstoku.

Całą smutną uroczystość transmitowało prawosławne radio „Orthodoxia” oraz z niewielkim opóźnieniem retransmitowała regionalna telewizja. Tysiące wiernych, którzy nie zmieścili się w supraskim soborze mogli obserwować ją na ustawionym przed świątynią dużym telebimie.

     

 

Jarosław Charkiewicz, foto autora.


 Uroczystości pogrzebowe śp. Arcybiskupa MIRONA 

Dnia 19 kwietnia w warszawskiej Katedrze Metropolitalnej pw. Św. Marii Magdaleny odbyły się uroczystości pogrzebowe świętej pamięci Arcybiskupa Hajnowskiego Generała Dywizji Mirona, Prawosławnego Ordynariusza Wojska Polskiego. Jego Ekscelencja śp. Abp Miron zginął tragicznie, w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem 10 kwietnia br. Tego dnia władyka Miron udawał się wraz z Prezydentem RP Lechem Kaczyńskim na obchody 70-tej rocznicy mordu Katyńskiego, aby pochylić się nad grobami niewinnie pomordowanych oficerów WP, a także pomodlić się nad mogiłą zamordowanego tam swojego poprzednika, Naczelnego Prawosławnego Kapelana  WP okresu międzywojennego ks. płk Szymona Fedorońko. Nieopodal tego miejsca do Jego ofiary, władyka Miron, dołączył także swoją ofiarę. Ofiarę swojego życia i swojej służby, jako dobrego pasterza, arcybiskupa i generała Wojska Polskiego.

Uroczystości  pogrzebowe w Katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie zgromadziły bardzo licznie przybyłych z całej Polski  duchownych i wiernych oraz przedstawicieli Rządu, Korpusu Dyplomatycznego z Ambasadorem Rosji, Parlamentu, Parlamentu Europejskiego, Wojska, Straży Granicznej, Policji, Straży Pożarnej, Służby Więziennej a także innych służb i instytucji. Liturgię celebrował Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski w asyście  hierarchów PAKP: abp. Szymona, abp. Jeremiasza, abp. Abla, abp Jakuba, bp. Grzegorza, bp. Jerzego, bp. Paisjusza oraz przybyłych z Ukrainy: abp. Symeona, bp. Nikodema, bp. Włodzimierza, a także z Czech i Słowacji: abp. Jerzego i bp. Tichona. W uroczystościach  pogrzebowych uczestniczyli również przedstawiciele innych wyznań. Kościół rzymskokatolicki reprezentował Metropolita Gdański abp Sławoj Leszek Głódź, bp Tadeusz Pikus, zaś Kościół polskokatolicki bp Wiktor Wysoczański. Obecne było również duchowieństwo ewangelickie oraz przedstawiciele Kościołów zrzeszonych w Polskiej Radzie Ekumenicznej. Przybyli także m.in.: wicepremier RP Waldemar Pawlak, poseł do Parlamentu Europejskiego Jarosław Kalinowski,  posłowie na Sejm RP Karol Karski i Eugeniusz Czykwin.

W mowie pożegnalnej Jego Eminencja Metropolita Sawa podkreślił wielkie oddanie i gorliwość śp. abp Mirona w służbie Cerkwi i Ojczyźnie (tekst mowy pożegnalnej, plik pdf.). Złożył też kondolencje pogrążonej w smutku mamie i całej rodzinie, Ordynariatowi, wiernym z Warszawy i Hajnówki. Pożegnalne wzruszające słowa nad trumną władyki Mirona wygłosili również: Minister Obrony Narodowej Bogdan Klich, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbara Kudrycka,  zastępca szefa Sztabu Generalnego WP generał broni Mieczysław Stachowiak, poseł Parlamentu Europejskiego Michał Kamiński, który podkreślił, że ze śp. abp. Mironem łączyła go serdeczna przyjaźń, przedstawiciel Ordynariatu Polowego WP wikariusz generalny ks. prałat Sławomir Żarski oraz ewangelickiego duszpasterstwa wojskowego ks. kmdr por. Marek Loskot. W imieniu kadry i pracowników Prawosławnego Ordynariatu WP swojego ordynariusza pożegnał dziekan Wojsk Lądowych ks. płk Michał Dudicz.

Po zakończeniu obrzędu pogrzebu nastąpiło wyprowadzenie trumny zmarłego hierarchy ze świątyni oraz procesja wokół cerkwi. Eskortowany przez policję kondukt pogrzebowy udał się następnie do Supraśla, gdzie w godzinach popołudniowych w krypcie cerkwi Zwiastowania Bogurodzicy spocznie ciało zmarłego tragicznie arcybiskupa Mirona.

 

ks. Jerzy Mokrauz

Foto: ks. Mirosław Lewczak


Powitanie śp. Arcybiskupa Mirona w Katedrze Metropolitalnej

Foto: ks. Mirosław Lewczak


Uroczystość pożegnania na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego

      W sobotę 17 kwietnia br., o godz. 12:00 na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie odbyła się uroczystość pożegnania 96 ofiar katastrofy prezydenckiego samolotu TU 154. Pierwsza część tej uroczystości miała  charakter świecki. Obok krótkiej prezentacji ofiar głos zabrali: Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, córka prezesa federacji Rodzin Katyńskich i Premier Rady Ministrów Donald Tusk.

      Druga część uroczystości miała charakter religijny. Rozpoczynała ją Liturgia Eucharystyczna Kościoła Rzymskokatolickiego, której przewodniczył Nuncjusz Apostolski ks. Arcybiskup Józef Kowalczyk. W modlitwach wziął udział głowa naszej Cerkwi Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski, który celebrował litanię w intencji zmarłych. Eminencji asystowali Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jerzy Biskup Siemiatycki, duchowieństwo Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego i warszawskiej Katedry św. Marii Magdaleny. Przed modlitwą Jego Eminencja Metropolita Sawa zwrócił się do kilkuset tysięcy zebranych z następującym orędziem:

Chrystus Zmartwychwstał ! Christos Woskresie! Chrystos Anesti!

"....Ja jestem zmartwychwstanie i życie, kto we Mnie wierzy, to choćby i umarł, żyć będzie. Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie nie umrze na wieki". J. 11,25-26.

      Wśród bólu, który przeżywa nasza Ojczyzna i Jej obywatele, szczególnie rodziny tragicznie zmarłych w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem, na czele z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej - te słowa Chrystusa napawają nadzieją, że Oni rozstawszy się z nami, żyją i przeszli do innego życia. Chrystus Zmartwychwstał i śmierć nie ma nad nimi władzy.

      Bóg nie jest bowiem Bogiem umarłych, ale Bogiem żywych. U Boga wszyscy żyją. Wierzymy, że Ci, którzy zginęli tak nieoczekiwanie, zaufali Zmartwychwstałemu Chrystusowi,  a Ojczyźnie poświęcili Swe życie.

     Dzisiaj poprzez Golgotę katyńskiego lasu zmierzają ku swojemu Zmartwychwstaniu. Towarzyszy Im blask prawdy Zmartwychwstałego Pana, towarzyszy Im w tej drodze nasza modlitwa," a Pan wskrzesi Ich mocą Swoją" 1 Kor.6,14.

      Prośby litanii, wygłaszanej przez Jego Eminencję, przeplatane były śpiewem pozostałych duchownych w języku słowiańskim, greckim i polskim. Troparion: "Christos Woskresie - Chrystus powstał z martwych..." szerokim echem rozbrzmiewał od Zamku Królewskiego po Pałac Kultury i Nauki, a za pośrednictwem telewizji od Bałtyku po Tatry. Z tylnej ściany polowego ołtarza, ozdobionej zdjęciami ofiar "nowo katyńskiej" tragedii, modlitwie przysłuchiwał się śp. Arcybiskup Miron z 95 współtowarzyszami.

    Na zakończenie uroczystości modlitwę w imieniu tragicznie zmarłych wygłosiła delegacja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, której przewodził Naczelny Biskup polskich Luteran Jerzy Samiec.

ks. Doroteusz Sawicki

Foto: PAP / Bartłomiej Zborowski


Nabożeństwo żałobne w intencji Ofiar lotniczej tragedii pod Smoleńskiem

       W dniu 16 kwietnia 2010 r. (piątek) o godz. 16.45 w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie przy Al. Solidarności 52, Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski odprawił nabożeństwo żałobne (panichidę) za spokój dusz tragicznie zmarłych w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem śp. Jego Ekscelencji Lecha Kaczyńskiego, Prezydenta RP, Małżonki Prezydenta Marii Kaczyńskiej, Jego Ekscelencji, Arcybiskupa Mirona oraz wszystkich, którzy zginęli razem z nimi.

Poniżej zamieszczamy Wystąpienie Jego Eminencji ks. Metropolity Sawy (tekst). Plik mp3 audio.

   

Foto: ks. Mirosław Lewczak


Śp. Jego Ekscelencja, Arcybiskup Miron już na Ojczystej ziemi

         Około godz. 16:30 specjalnym wojskowym samolotem zostały przywiezione z Moskwy do Warszawy doczesne szczątki ofiar sobotniej katastrofy prezydenckiego  samolotu. Wraz z nimi powrócił do Ojczyzny Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego śp. Jego Ekscelencja Arcybiskup gen. brygady dr Miron Chodakowski.

         Na lotnisku odbyła się zgodnie z ceremoniałem wojskowym uroczystość powitania.  W ceremonii wzięli udział przedstawiciele najwyższych władz państwowych na czele z Marszałkiem Sejmu pełniącym obowiązki Prezydenta Bronisławem Komorowskim i Premierem Rządu RP Donaldem Tuskiem.

Jego Ekscelencję śp. Arcybiskupa Mirona spotykali kapelani Prawosławnego Ordynariatu WP. Następnie w asyście żandarmerii  wojskowej trumna została przewieziona do kaplicy Ordynariatu, gdzie Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski  odprawił  panichidę, podczas której  obecni byli Jego Ekscelencja Biskup Siemiatycki Jerzy, kapelani i spora grupa wiernych.

 

      

      

Foto: ks. Mirosław Lewczak

 


Wyrazy współczucia Jego Eminencji Metropolity Sawy

        Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski w imieniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego przesłał wyrazy współczucia Władzom Państwa: Marszałkowi Sejmu Bronisławowi Komorowskiemu p.o. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Premierowi Rządu Donaldowi Tuskowi, Ministrowi Obrony Narodowej Bogdanowi Klichowi oraz p. Jarosławowi Kaczyńskiemu i Matce śp. Prezydenta RP.

List do Marszałka Sejmu

Listy kondolencyjne o podobnej treści zostały wysłane do Premiera Rządu RP Donalda Tuska, Ministra Obrony Narodowej Bogdana Klicha, p. Jarosława Kaczyńskiego i Jego Matki.

       W dniu 16 kwietnia 2010 r. (piątek) o godz. 16.45 w Katedrze Metropolitalnej w Warszawie przy Al. Solidarności 52, Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski odprawi nabożeństwo żałobne (panichidę) za spokój dusz tragicznie zmarłych w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem śp. Jego Ekscelencji Lecha Kaczyńskiego, Prezydenta RP, Małżonki Prezydenta Marii Kaczyńskiej, Jego Ekscelencji, Arcybiskupa Mirona oraz wszystkich, którzy zginęli razem z nimi.

Komunikat do mediów

Klepsydra


Katastrofa prezydenckiego samolotu pod Smoleńskiem 

Dzisiaj w godzinach porannych podczas podchodzenia do lądowania na lotnisku w Smoleńsku rozbił się samolot prezydencki. Na pokładzie znajdowała się delegacja Państwa Polskiego na czele z Prezydentem RP i jego małżonką udającymi się na uroczystości 70 - lecia Tragedii Katyńskiej. W samolocie znajdowały się ok. 100 osób, wśród których był Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego, śp. Jego Ekscelencja Arcybiskup gen. Brygady dr Miron Chodakowski.

Nikt nie przeżył katastrofy.

Śp. Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Miron (Mirosław Chodakowski) urodził się 21 października 1957 roku w Białymstoku. Tutaj też ukończył szkołę podstawową. W 1972 roku rozpoczął naukę w Prawosławnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Od 1976 roku był uczniem Wyższego Prawosławnego Seminarium Duchownego w Jabłecznej. Po skończeniu nauki w seminarium pracował w nim jako intendent, nauczyciel i wychowawca.      17 grudnia 1978 roku ówczesny namiestnik Klasztoru w Jabłecznej archimandryta Sawa udzielił mu postrzyżyn w “rasofor”, a  26 grudnia tegoż roku Metropolita Bazyli udzielił mu święceń diakońskich. 15 lutego 1979 roku przyjął z rąk Metropolity Bazylego święcenia kapłańskie. Na początku listopada 1979 roku złożył śluby zakonne “małej schimy”. W 1981 roku został mianowany Namiestnikiem Klasztoru w Jabłecznej i prorektorem Wyższego Prawosławnego Seminarium Duchownego. W 1984 roku został przyjęty w skład kleru diecezji białostocko-gdańskiej i mianowany proboszczem parafii prawosławnej w Supraślu. W 1989 roku został nagrodzony palicą, i krzyżem z ozdobami. W związku z restytucją Klasztoru Supraskiego Jego Ekscelencja, Arcybiskup Sawa mianował go Namiestnikiem Klasztoru w Supraślu. W 1990 roku został podniesiony do godności archimandryty. W międzyczasie ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie.

 10 maja 1998 roku został wyświęcony (chirotonia) na biskupa z tytułem: Biskup Hajnowski i powierzono mu obowiązki Prawosławnego Ordynariusza Wojska Polskiego, które pełnił do śmierci.

15 sierpnia 1998 roku Prezydent RP, Aleksander Kwaśniewski, nadał mu stopień generała brygady.

W 2003 otrzymał tytuł Doktora Nauk Teologicznych w Chrześcijańskiej  Akademii Teologicznej w Warszawie.

10 maja 2008 roku w Parafii Wojskowej w Białej Podlaskiej Jego Eminencja Sawa Metropolita Warszawski i całej Polski podniósł śp. Ks. Biskupa Mirona do godności Arcybiskupa.

W związku z tragiczną śmiercią Ordynariusza Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego jego obowiązki przejął Jego Eminencja, Wielce Błogosławiony Sawa Metropolita Warszawski i całej Polski, który powołał Komisję zadaniem, której będzie organizacja pogrzebu śp. Arcybiskupa Mirona. W skład Komisji weszli:

1.    Ks. płk mitrat Michał Dudicz, Dziekan Wojsk Lądowych, Zastępca Ordynariusza,

2.    Ks. płk prot. Aleksy Andrejuk, Dziekan Sił Powietrznych,

3.    Płk Jerzy Wiluk, Szef Sekretariatu Prawosławnego Ordynariatu WP.

 

O terminie pogrzebu śp. Jego Ekscelencji Arcybiskupa Mirona zostanie podana oddzielna informacja.  

 

W Katedrze Metropolitalnej w Warszawie w godzinach południowych Jego Eminencja, Metropolita Sawa odprawił panichidę za dusze zmarłych śp. Prezydenta, Arcybiskupa Mirona  i wszystkich ofiar tragedii.

 

WIECZNA IM PAMIĘĆ!

 

      

 

   ks. Mirosław Lewczak

 

   W niedzielę 11.04. br. we wszystkich Cerkwiach zostaną odsłużone nabożeństwa w intencji ofiar katastrofy lotniczej.

 

wiadomości krajowe • archiwum2003 • archiwum2004 • archiwum2005 • archiwum2006 • archiwum2007 • archiwum 2008 • archiwum2009