Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska została restytuowana postanowieniem Soboru Biskupów PAKP z dnia 1 marca 1989 r. Początki chrześcijaństwa wschodniego na terenie późniejszej diecezji chełmskiej sięgają X w. Jest ona bezpośrednią kontynuatorką tradycji dawnej diecezji chełmskiej. W latach 1922-1940 funkcjonowała Diecezja Warszawsko-Chełmska jako największa eparchia młodej, autokefalicznej Cerkwi prawosławnej w Polsce. Jej powstanie uwarunkowane było powstaniem niepodległego państwa polskiego. W latach 1951 – 1989 obecne terytorium diecezji funkcjonowało w ramach wikariatu Diecezji Warszawsko-Bielskiej. Terytorialnie obejmuje obszar województwa lubelskiego i część wschodnią województwa mazowieckiego. Obecnie diecezja dzieli się na 5 dekanatów: bialski, chełmski, lubelski, terespolski i zamojski, posiada 31 parafii, 5 filii, monaster męski oraz żeński dom zakonny, ma 48 świątyń oraz ok. 270 cmentarzy. Na terenie diecezji działają: monaster w Turkowicach i domy zakonne w Kostomłotach i Holeszowie.