Jeszcze w okresie Wielkiego Postu, tego wyjątkowego czasu w życiu liturgicznym Cerkwi i duchowym wiernych, w oczekiwaniu na radość Paschy Chrystusowej, Wydawnictwo Warszawskiej Metropolii Prawosławnej oddało do rąk czytelników album pt. „Kolory Prawosławia. Czarnogóra”. To już piętnasty album z serii wydawnictw poświęconych wielobarwności i różnorodności Prawosławia w różnych zakątkach świata. W albumach, które ukazały się dotychczas, przedstawiono duchowe i materialne bogactwo Cerkwi prawosławnej w kilkunastu europejskich krajach i w tak bliskiej każdemu chrześcijaninowi Ziemi Świętej – ojczyźnie naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa.

Czarnogóra, której został poświęcony najnowszy album, jest szczególnie bliska metropolicie warszawskiemu i całej Polski Sawie, o czym zwierzchnik naszej Cerkwi pisze w „Słowie wstępnym” do książki, a to ze względu na jego związki z Jugosławią, a po jej rozpadzie z Serbią. „To w Belgradzie w 1966 r. obroniłem doktorat – pisze – i złożyłem śluby monastyczne z imieniem świętego Sawy, arcybiskupa serbskiego, wielkiego hierarchy i działacza państwowego, którego ród miał też ścisłe związki z Czarnogórą. To w tym czasie poznałem późniejszego metropolitę Czarnogóry i Przymorza Amfilochiusza, z którym później niejednokrotnie spotykaliśmy się na różnych prawosławnych konferencjach. Był on ważnym autorytetem cerkiewnym, wybitnym hierarchą i teologiem, który Cerkwi prawosławnej poświęcił całe swoje życie. To na jego zaproszenie w 2013 r., już jako metropolita, uczestniczyłem w poświęceniu głównej świątyni prawosławnej w Czarnogórze – soboru Zmartwychwstania Pańskiego w Podgoricy. Do dziś pamiętam wyjątkową, podniosłą atmosferę towarzyszącą temu wydarzeniu”.

Z kolei obecny metropolita Czarnogóry i Przymorza Joannicjusz w swoim „Słowie wstępnym” do albumu, dziękując metropolicie Sawie za błogosławieństwo na wydanie albumu poświęconego krajowi, w którym niesie posługę arcypasterską, podkreśla inny aspekt współpracy międzycerkiewnej. Pisze w nim: „Z wdzięcznością wspominamy także jego [metropolity Sawy] udział w uroczystościach z okazji 1700-lecia Edyktu Mediolańskiego oraz w wielkim poświęceniu Soboru Zmartwychwstania Pańskiego w Podgoricy, kiedy to odpowiedział na zaproszenie błogosławionej pamięci metropolity Amfilochiusza, z którym utrzymywał braterskie relacje i współpracował przy rozstrzyganiu kluczowych dla Cerkwi prawosławnej zagadnień”. Następnie zaś dodaje: „Owocem tej braterskiej współpracy jest niniejsza prezentacja Prawosławia w Czarnogórze, oparta na starannie dobranej dokumentacji fotograficznej i tekstach towarzyszących, przybliżających świętości i życie liturgiczne diecezji Serbskiej Cerkwi Prawosławnej w Czarnogórze – Metropolii Czarnogóry i Przymorza oraz Diecezji Budimlańsko-Nikšickiej. Przed naszymi oczyma odsłania się duchowy krajobraz wspólnej modlitwy i zgromadzeń wiernych, piękno sztuki cerkiewnej oraz darowana przez Boga przyroda, która nieustannie uświęcana jest Słowem Bożym. Na tych terenach od dwóch tysiącleci nieprzerwanie rozbrzmiewa Ewangelia Chrystusowa”.

W albumie zostało zaprezentowanych 160 fotografii ukazujących różnorodne miejsca z różnych części Czarnogóry, tamtejszą architekturę, nabożeństwa, duchowość, ludzi. Fotografie zostały udostępnione przez 46 autorów z siedmiu krajów (Cypr, Czarnogóra, Grecja, Polska, Serbia, Rosja i USA), co sprawia, że – tak jak w przypadku poprzednich albumów – wydanie to ma charakter międzynarodowy. Poza fotografiami i „Słowami wstępnymi” publikacja zawiera obszerne wprowadzenie pióra czarnogórskiego duchownego i historyka ks. Jovana Plamenaca, będące szkicem historii i dzisiejszego Prawosławia w Czarnogórze. Dla łatwości odbioru wydawca, tak jak w poprzednich albumach, zadbał o umieszczenie w nim map Czarnogóry z zaznaczeniem miejsc, w których zostały wykonane zaprezentowane w publikacji fotografie.

Nie można nie podpisać się pod stwierdzeniem metropolity Sawy, który wyraził nadzieję, że niniejszy album „przyczyni się do dalszego wzmożonego ruchu pielgrzymkowego naszych duchownych i wiernych do Czarnogóry, już bardzo popularnej wśród turystów z Polski”. „Mam nadzieję – pisze dalej Jego Eminencja – że będzie on również sprzyjał pogłębionemu duchowemu odkrywaniu bogactwa naszej wiary i duchowości. Albumy takie jak ten wpływają bardzo korzystnie na umacnianie dobrych stosunków między Cerkwiami, krajami i wiernymi. (…) Zachęcam do poznawania czarnogórskiego Prawosławia i czerpania z niego sił duchowych do pracy nad własnym zbawieniem”.

Książkę można nabyć m.in. w Składzie Metropolitalnym w Warszawie (al. Solidarności 52), siedzibie wydawnictwa (Białystok, ul. św. Mikołaja 5, tel./fax 85-744-36-46, wydawnictwo@orthodox.pl), Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku i poprzez internet za pośrednictwem strony www.sklep.cerkiew.pl.

Jarosław Charkiewicz

zdjęcia: materiał wydawcy

___________

Kolory Prawosławia. Czarnogóra, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2026, s. 200.