W Święty i Wielki Czwartek Cerkiew prawosławna wspomina umycie nóg uczniom, Mistyczną Wieczerzę, ustanowienie św. Eucharystii i zdradę Judasza. Teksty liturgiczne podkreślają swoisty paradoks: Chrystus daje siebie jako pokarm życia w św. Eucharystii, a jednocześnie zostaje zdradzony przez jednego z najbliższych uczniów. W troparionach i sticherach pojawia się mocny kontrast między światłem a ciemnością – „uczniowie zostają oświeceni”, podczas gdy Judasz „pogrąża się w nocy chciwości”. Zdrada nie jest tu tylko wydarzeniem historycznym, ale obrazem każdego grzechu jako odrzucenia miłości. Istotny jest motyw pokory Boga: Ten, który jest Panem, „pochyla się, aby obmyć nogi sługom”. Hymny interpretują ten gest jako kenozę Boga, uniżającej się miłości, która nie przestaje dawać siebie nawet wobec niewdzięczności. Eucharystia ukazana jest jako „uczta nieśmiertelności”, antycypacja zwycięstwa nad śmiercią. W tekstach pojawia się wezwanie, by wierni nie naśladowali Judasza, lecz przyjęli dar z czystym sercem – „aby nie stać się zdrajcami przez niegodne uczestnictwo”. Całość hymnografii tworzy teologiczną syntezę: miłość aż do końca, św. Eucharystii jako centrum życia Cerkwi i zapowiedź nocy paschalnej.
Świętej Liturgii św. Bazylego Wielkiego w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie przewodniczył Jego Ekscelencja biskup hajnowski Paweł, któremu asystował kler katedry i przybyłe duchowieństwo. W prezbiterium modlił się Jego Eminencja Wielce Błogosławiony metropolita Sawa, który na zakończenie św. Liturgii zwrócił się do obecnych z arcypasterskim pouczeniem
Jego Eminencja zaznaczył, że Wielki Czwartek wprowadza w najgłębsze misterium życia Cerkwi – Świętą Eucharystię. Nie jest Ona jedynie pamiątką czy wspomnieniem. Jest boskim ogniem, który został ofiarowany światu w celu jego przemiany i przebóstwienia. Dając swoje Ciało i Krew Chrystus, dał nam ogień swojej miłości. Kto przystępuje do św. Eucharystii z wiarą, ten przyjmuje do swego serca żywego Boga. Ogień ten rozświetla mroki duszy, umacnia słabych, podnosi upadających i jednoczy wszystkich w jedno Ciało – Cerkiew, akcentował hierarcha.
Metropolita Sawa wyraźnie zaznaczył, że każde odstępstwo od wiary jest jednoczesnym odstępstwem od św. Eucharystii i jedności z Bogiem. Nie można oddzielić wiary od życia eucharystycznego. Gdzie słabnie wiara, gaśnie doświadczenie boskiego ognia, a gdzie gaśnie ogień, tam człowiek traci żywą więź z Bogiem.
Jego Eminencja wezwał, aby strzec tego daru z najwyższą troską. „Zachowujmy wiernie to, co przekazali nam nasi przodkowie – świętą wiarę, tradycję i życie sakramentalne. W tym dziedzictwie odnajdujemy naszą tożsamość. Naszą Matką jest Cerkiew, która karmi nas św. Eucharystią, a naszym Ojcem jest sam Bóg, który daje nam życie wieczne”.
Słowa wdzięczności skierowano do kapłanów, którzy sprawują św. Liturgię. Kapłan jako liturg uświęca świat sprawowaniem św. Eucharystii i niesie łaskę Bożą we wszystkie sfery duszpasterskiej działalności.
Podsumowując metropolita Sawa, życzył wszystkim zebranym w stołecznej katedrze przeżywania Tygodnia Męki Pańskiej w skupieniu i refleksji, zaś w noc Paschy, niech nasze serca zapłoną radością Zmartwychwstania, które jest zwycięstwem życia nad śmiercią i światła nad ciemnością.
zdjęcia: protodiakon Igor Kutovyi